Reportage

Tsipras voert vermoeid campagne

Alexis Tsipras tekende voor bezuinigingen waar hij zelf niet achter stond. Nu probeert de leider van Syriza zijn kiezers ervan te overtuigen dat de strijd nog niet verloren is.

Beeld Nicola Zolin

De burgemeester van de Griekse stad Larissa kijkt Alexis Tsipras in de ogen. 'In januari zeiden we dat je bij onze volgende ontmoeting premier zou zijn', zegt hij tegen de leider van Syriza. 'En nu zit je hier weer en vraag je ons opnieuw om onze stem.'

Oud-premier Tsipras lacht, maar zijn gezicht is bleek. Nog geen acht maanden geleden beloofde de 41-jarige politicus op het podium onder dit gemeentehuis dat hij de armste gepensioneerden een dertiende maand pensioen zou uitbetalen. Hij zou de salarissen tot 12 duizend euro vrijstellen van belasting en de gehate huizenbelasting afschaffen. Nu moet hij het podium opnieuw beklimmen zonder dat hij de beloften heeft ingelost. Sterker nog: een van de laatste wetten die hij doorvoerde als premier was een nieuwe belastingregeling die de boeren uit deze regio in centraal-Griekenland hard zal raken. Even schuift hij het gordijn opzij en kijkt hij naar beneden, waar een menigte op hem wacht. Dan loopt hij richting de trap. 'Waarom zou ik nerveus zijn?', zegt hij, en trekt zijn gezicht in een grijns. 'Verliezen is onmogelijk.'

Winnen

De verkiezingen van aanstaande zondag winnen is voor Alexis Tsipras minder eenvoudig dan in januari. Bijna alle beloften van toen zijn gesneuveld door de handtekening die hij in juli onder een akkoord met de Europese geldschieters zette. Tegen zijn beloften in leent hij toch geld. In plaats van bezuinigingen en privatiseringen terug te draaien, moet hij er meer gaan doorvoeren. Zelf gelooft de linkse leider niet in het bezuinigingsprogramma, gaf hij openlijk toe. Maar hij verwacht wel dat de Grieken hem opnieuw als premier kiezen - de peilingen wijzen op een nek-aan-nekrace met het centrum-rechtse Nieuwe Democratie, waarbij beide partijen zo'n 30 procent van de stemmen halen.

'Het akkoord dat we op 12 juli, terwijl de banken waren gesloten, moesten tekenen om te voorkomen dat de Europese landen hun plan uitvoerden en Griekenland uit de euro schopten, is een moeilijk akkoord', zegt Tsipras, nadat hij op de maat van een traditioneel links strijdlied het plein is opgelopen en drie duiven heeft losgelaten. 'Ik ben afgeperst om maatregelen te accepteren die zwaar zullen zijn. Maar we hebben ook wat gewonnen. Het land is in de euro gebleven en door het geld dat met het akkoord kwam, hebben we ademruimte. En de strijd gaat door. Dit najaar ligt een nieuwe strijd voor ons over onze schuld. Als jullie mij nu kracht geven, zullen we verder strijden.'

Verraden

Het plein van Larissa heeft weleens voller gestaan als een politicus kwam spreken. Veel inwoners voelen zich verraden door het akkoord van Tsipras, vertelt de plaatselijke Syrizaleider Nikos Skoryis. Niet dat ze nu allemaal op de nieuwe partij van Syrizadissident Lafazanis gaan stemmen. Nee. Bijna zes jaar lang zagen ze bezuinigingen voorbijkomen die eenderde van de Grieken op of onder de armoedegrens drukten. Nu zelfs de enige politicus op wie ze hun hoop hadden gevestigd met een bezuinigingspakket op de proppen komt, hebben ze het wel gehad met de stembus.

'Ik snap dat jullie teleurgesteld zijn en uit protest niet willen stemmen', zegt Tsipras vanaf het podium. 'Maar iedere stem die verloren gaat, is een stem voor het oude systeem, dat ons maar wat graag weer uit het parlement wil duwen. Ze willen ons vastzetten in een coalitie, zodat we moeilijker de strijd tegen de oligarchen en de corruptie kunnen aangaan. Maar wij willen een einde maken aan het oude systeem. Ik kijk jullie in de ogen en vraag wie jullie geloven dat jullie problemen zal oplossen: de politici die de problemen hebben veroorzaakt of de politici die probeerden te vechten voor jullie rechten? Willen jullie de politici terug die hun familieleden op de Lagardelijst van belastingontduikers hadden staan?'

Alexis Tsipras. Beeld Reuters

Werkgelegenheid

Op het plein knikt Natali Daoulas (25) instemmend. 'Ik verwacht niet dat Tsipras mijn toekomst makkelijker kan maken', zegt ze, terwijl ze haar kinderwagen met drie maanden oude baby heen en weer duwt. 'Maar ik wil beslist niet dat de politici van Nieuwe Democratie weer aan de macht komen. Zij hebben Griekenland verwoest en zolang wij zo dom zijn om op ze te blijven stemmen, zullen ze daarmee doorgaan.'

De jonge lerares is cum laude afgestudeerd, maar kan geen werk in het onderwijs vinden. Als secretaresse van een gynaecoloog ziet ze de problemen van Griekenland dagelijks in de praktijk. Alleen als de klanten nadrukkelijk om een bonnetje vragen, schrijft haar baas er een uit. 'Net als zon, zee en strand hoort corruptie bij Griekenland', zegt ze. 'Ik weet niet of het Tsipras lukt dat te veranderen, maar hij is wel de enige die het kan proberen.'

Een groep mannen voor het podium begint te zingen. 'Wij zijn de bewakers van de scholen. Alexis, we zullen over je waken.' De ontslagen conciërges hebben hun baan teruggekregen toen Tsipras aan de macht kwam, precies zoals hij had beloofd. Het is een van zijn kleine successen, net als de gratis elektriciteit en voedselbonnen voor de armste Grieken waaraan hij zijn publiek trots herinnert. 'Ik vraag me af waarom de vorige regering zei dat het niet mogelijk was, terwijl het ons wel is gelukt', zegt de Syrizaleider. 'Zij wilden niet vechten voor de gewone mensen. Ik wel. Wij zijn de enige partij met het regeerplan om geld af te pakken van de rijken en het aan de armen te geven. We hebben een gevecht verloren, maar we hebben nog genoeg gevechten voor ons.'

De Grieken in Larissa hebben begrip voor Tsipras. Nu zijn radicaalste partijgenoten zich hebben afgesplitst, zijn er zelfs nieuwe kiezers, zegt Skoryis. 'Sommige mensen vonden Syriza te radicaal of waren bang dat we uit de euro zouden gaan', zegt hij. 'Na maandenlang onderhandelen heeft Tsipras geleerd dat de theorie niet rechtstreeks toepasbaar is op de praktijk. Hij is realistischer en dat zal hem helpen bij het regeren. Als we winnen tenminste.'

De linkse kiezers weten het ook niet meer

Een echt linkse regering: voor veel linkse Grieken was het een lang gekoesterde droom. Na een burgeroorlog, een militaire dictatuur en decennialange machtswisselingen tussen de conservatieve partij Nieuwe Democratie en het sociaal-democratische Pasok durfden ze er eigenlijk niet meer op te hopen. Zeker niet nadat alle buren in de Balkan al afscheid hadden genomen van het communisme.

Toen oud-communist Tsipras - de tweede naam van zijn zoon is 'Che' - met zijn coalitie van radicaal-linkse politici de verkiezingen won, was de vreugde groot. Maar toen hij een klein half jaar later een akkoord vol privatiseringen en versoberde pensioensregelingen thuisbracht, was de pijn nog veel groter. Zodra de linkse leider de deal met de Europese geldschieters sloot, ging links Griekenland rollebollend over straat.

Het linkse gemeenschapsgevoel is afgebrokkeld. Dissident Panagiotis Lafazanis besloot trouw te blijven aan zijn theorieën en verliet met een deel van zijn partijgenoten Syriza. Maar hij komt met zijn Eenheid van het Volk volgens de peilingen met 3,2 procent van de stemmen maar net boven de kiesdrempel uit. De extreemlinkse Antarsya-partij viel uiteen over de vraag of ze zich bij Lafazanis moesten aansluiten.

De kiezers weten het ook niet meer. Na de teleurstelling over Tsipras wapperen de stemmen in de peilingen uit over een warboel aan kleine partijen. Zeker acht partijen lijken het parlement binnen te komen, uitzonderlijk voor Griekenland. Jonge kiezers zijn van plan helemaal niet te stemmen. Of ze stemmen op Vassilis Leventis, een 64-jarige schreeuwer die al 14 verkiezingen tevergeefs probeerde het parlement in te komen en bekend werd van zijn via Youtube verspreide tv-tirades, waarin hij politici terminale ziektes toewenst. Volgens de peilingen maakt hij kans op tien zetels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden