Analyse

Tsipras tussen verzet en doorbijten

Opnieuw regeert het linkse Syriza Griekenland. Na taaie onderhandelingen met de Europese geldschieters moet de premier snoeihard bezuinigen. 'De slachtoffers zullen woest reageren.'

Beeld AP

Alexis Tsipras ontwaakte de ochtend na zijn overwinning met een gigantische bui boven zijn hoofd. Terwijl het onweer losbarstte boven de hoofdstad moest de linkse leider zich gaan richten op de toekomst. De campagne is voorbij, hij zal moeten bezuinigen.

De dissidenten uit zijn partij Syriza zijn door de verkiezingen uit het parlement geveegd en Tsipras heeft samen met zijn coalitiepartner genoeg zetels om de bezuinigingen door te voeren uit het akkoord dat een Grieks faillissement deze zomer op het nippertje voorkwam. Maar zijn eerste boodschap was dat het volk nu gelijk staat aan verzet en trots. In de campagne zei had de 41-jarige politicus al gezegd dat er nog vele strijden zouden worden gestreden, te beginnen bij de kwijtschelding van de staatsschuld.

Griekse verkiezingen

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de Griekse verkiezingen.

Gaat Tsipras de komende maanden braaf bezuinigen of kunnen we meer oproer in Europa verwachten? En is de linkse leider wel in staat de bezuinigingen, privatiseringen en hervormingen door te voeren waarin hij naar eigen zeggen niet gelooft?

Kredietbeoordelaar Fitch was er maandagochtend niet zo zeker van. Het acht de kans dat het akkoord op niets uitloopt nog altijd zeer hoog.

De waarschijnlijke coalitiepartner stelt ook niet gerust. De voorzitter van het Europees Parlement, Martin Schulz, zei maandag voor de radio dat hij Tsipras had gebeld om te vragen waarom hij opnieuw een coalitie wilde vormen met 'deze gekke, extreem-rechtse partij', Een van de weinige overeenkomsten tussen Syriza en de Onafhankelijke Grieken is hun afkeer van snoeien. Dat klonk logisch toen Syriza in januari begon te onderhandelen, maar nu bezuinigen de enige optie is leidt het tot onrust.

Woest

'Tsipras' grootste probleem is dat hij zo snel moet bezuinigen. Eind oktober is er al een evaluatie', zegt Aristides Hatzis, hoogleraar rechten en economie aan de universiteit van Athene. Alleen na een positieve evaluatie komt de eerste tranche van de noodlening beschikbaar en kan er een discussie beginnen over schuldverlichting. 'Maar de geëiste ingrepen zijn heel zwaar', zegt Hatzis. 'Het pensioenstelsel moet worden omgegooid en de belasting voor boeren gaat omhoog. Die gaan woest reageren.'

Hervormen is niet eenvoudig in Griekenland, waar ook leden van belangengroepen in het parlement zitten. Onder de regering van Nieuwe Democratie lukte het niet de door de geldschieters geëiste maatregelen door te voeren. 'Ze durfden de confrontatie niet aan te gaan', zegt Stathis Kalyvas, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Yale. 'Ze stemden wel over wetten, maar voerden de decreten die eruit voortkwamen niet uit. Alleen naar het aantal doorgevoerde wetten kijken zegt dus niet alles, ik denk dat de Europese instanties dat wel geleerd hebben.'

Dankzij de verkiezingen heeft Tsipras meer kans, denkt Kalyvas. 'De Grieken hebben over dit programma gestemd', zegt hij. 'Misschien geven ze hem een kans. Alleen weet ik niet of hij de juiste mensen op de bank heeft zitten. Zijn team bestaat vooral uit hoogleraren, maar met ons publieke stelsel heb je duidelijke leiders nodig. De sturing moet van bovenaf komen en ik weet niet of die er is. Ik heb mijn hoop gesteld op Tsipras's ambitie. Hij wil graag regeren en weet dat hij in Europa geen manoeuvreerruimte meer heeft. Die tijd is voorbij. Gelukkig hebben we het overleefd.'

Het lukt alleen als Tsipras snel aan de slag gaat, benadrukt Hatzis. 'In oktober worden de repercussies van de kredietcontroles al voelbaar, met ontslagen en faillissementen.' Daar komen de geplande bezuinigingen nog bij. De goodwill onder de Grieken zal niet lang standhouden.

'Malle vent' met broer en nicht naar 9 zetels

Na veertien mislukte pogingen is het dan gelukt: 23 jaar na de oprichting van zijn partij mag Vassilis Leventis (63) eindelijk plaatsnemen in het Griekse parlement. De 3,4 procent van de stemmen die zondag naar de conservatieve Unie van Centristen gingen zijn duidelijke stemmen van onvrede. De Grieken zien Leventis al jaren als grap. Jongeren delen de YouTube-filmpjes van zijn eenmansshow op televisie uit nostalgie en om te lachen. Ze groeiden op met zijn tv-tirades, waarin hij corrupte en cliëntelistische politici kanker toewenst. Terwijl 44procent van de potentiële kiezers thuisbleef en de dissidenten uit Syriza de kiesdrempel niet haalden, mag Leventis met 9zetels het parlement in. Hij moet er zelf nog aan wennen. ‘Alle ogen zijn ineens op je gericht’, zei hij tegen The Irish Times. ‘En ik wil mijn kiezers niet bedriegen.’ Maar meteen al is hij in een schandaal verwikkeld. Om zijn lijst gevuld te krijgen had hij zowel een broer als een nicht gevraagd. Hij had zich nog ingehouden, probeerde de politicus zich te verweren. ‘Ik heb nog een broer, een hoogleraar rechten, die heb ik niet op de lijst gezet.’

Vassilis Leventis.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden