Tsipras treedt direct af, Grieken in september naar stembus

Veel sneller dan verwacht gaan de Grieken weer naar de stembus. Premier Alexis Tspiras kondigde donderdag nieuwe verkiezingen aan voor - waarschijnlijk - 20 september. De premier is volgens de grondwet gedwongen direct af te treden om plaats te maken voor een interim-regering.

De Griekse premier Alexis Tsipras verlaat het presidentieel paleis in Athene nadat hij zijn ontslag heeft ingediend bij president Prokopis Pavlopoulos. Beeld afp

De leider van regeringspartij Syriza zag zich, nog geen 9 maanden na zijn aantreden, gedwongen tot deze stap omdat de afgelopen dagen duidelijk was geworden dat hij een vertrouwensstemming in het parlement niet zou overleven vanwege de toenemende rebellie in zijn partij. Tsipras denkt met een nieuw mandaat van de kiezer meer draagvlak te hebben om het nieuwe driejarige Europese steunprogramma uit te voeren.

Afgelopen vrijdag stemde bijna eenderde van zijn partij tegen het Europese noodhulpprogramma, waardoor hij zonder steun van de oppositie geen meerderheid in het parlement meer heeft om de pijnlijke hervormingen door te voeren. De belangrijkste oppositiepartij Nieuwe Democratie heeft echter ook al laten doorschemeren dat Tsipras zich niet blijvend van deze steun kan verzekeren.

Tsipras zei in een televisietoespraak 'de morele plicht te voelen' om de omstreden door hem gemaakte afspraken met Europa opnieuw voor te leggen aan de Griekse kiezer. Zo hoopt hij de weg vrij te maken hervormingen door te voeren 'die Griekenland er weer definitief bovenop kunnen helpen'. Oppositiepartij Nieuwe Democratie beschuldigde Tspiras na zijn toespraak ervan de Europese geldschieters voor de gek te hebben gehouden. Een hoge ambtenaar van president Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie daarentegen juicht de verkiezingen toe omdat die de steun voor het hulppakket onder de Griekse bevolking zou kunnen vergroten.

Meer over Griekenland

Nu het derde steunpakket in kannen en kruiken is, staat de Griekse regering onder druk om de draad van de privatisering weer op te pakken. Maar dat stuit op veel obstakels. (+)

Het derde hulppakket voor Griekenland komt er. Maar premier Rutte had het moeilijk in de Kamer. Hij moet het doen met wel heel broze steun. (+)

Eerste aflossing

De aankondiging komt een dag nadat de eerste 23 miljard euro uit het Europese noodfonds is overgemaakt naar Griekenland, waarmee het land direct zijn eerste aflossing van 3,2 miljard euro aan de Europese Centrale Bank kon voldoen en de eigen banken kan steunen. In oktober volgt een eerste evaluatie van de hervormingen, waarna de volgende geldsom uit het steunpakket van in totaal 86 miljard euro kan worden overgemaakt. Ook zou dan over schuldverlichting kunnen worden gesproken, een voorwaarde voor het IMF om mee te doen aan het reddingspakket. Vooral Duitsland hecht aan deze deelname.

De verkiezingen hoeven geen roet in het eten te gooien wanneer een nieuwe pro-Europese regering de hervormingsafspraken nakomt. Dat er vroeg of laat nieuwe verkiezingen zouden komen was onvermijdelijk; het bezuinigingspakket waarmee de regering Tsipras vorige maand uiteindelijk heeft ingestemd om Griekenland binnen de eurozone te houden, stond haaks op de beloften waarmee hij eind vorig jaar de verkiezingen won. De verkiezingen zorgen echter wel voor een politiek vacuüm van minimaal een maand en daarmee vertraging van de economische hervormingen.

In Griekenland werd verwacht dat Tsprias zou wachten met een gang naar de stembus tot na de evaluatie in oktober. Met een vooruitzicht op schuldsanering was Tspiras immers sterker de verkiezingen in gegaan. Daartegenover staat dat Tsipras nu nog van zijn populariteit geniet voordat de Grieken de effecten van de nieuwe pijnlijke maatregelen daadwerkelijk gaan voelen. In de laatste peiling van juli was Syriza met 33,2 procent van de stemmen nog veruit de grootste partij.

Grieken bij een vismarkt in Athene. Beeld afp
De Griekse premier Alexis Tsipras vorige week tijdens een persconferentie. Beeld afp

Spaargelden terugstorten

De geruchtenstroom over nieuwe verkiezingen kwam donderdagmiddag op gang nadat de nieuwe Griekse minister van Financiën, Euclid Tsakalotos, in het parlement had gezegd dat nieuwe verkiezingen niet tot politieke instabiliteit zoals in 2012 zouden leiden. Hij riep Grieken op hun spaargelden terug te storten op Griekse bankrekeningen.

De Griekse interim-regering zal waarschijnlijk worden geleid door de president van het Hooggerechtshof, Vassiliki Thanou-Christophilou, een uitgesproken tegenstander van het Europese reddingspakket. Het is aannemelijk dat de radicale linkervleugel van Syriza die fel tegen het Europese steunprogramma is gekant, zich afsplitst. Aanvoerder van die vleugel, de voormalige minister van energie Panagiotis Lafazanis zei vorige week al een eigen anti-Europese beweging te willen starten.

Tsakalotos, de Griekse minister van Financiën. Beeld epa

'Hopelijk meer steun na verkiezingen'

Het is cruciaal dat Griekenland zich aan de verplichtingen aan Europa houdt, zei eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem in een reactie op de vervroegde verkiezinge.

'Ik herinner me de brede steun van het Griekse parlement voor het nieuwe programma en hervormingspakket en ik hoop dat de verkiezingen zullen leiden tot nog meer steun in het nieuwe Griekse parlement', aldus Dijsselbloem. 'Hopelijk zullen de verkiezingen relatief snel plaatsvinden, zodat Griekenland belangrijke stappen kan zetten in oktober, zoals de bedoeling was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden