Tsipras kiest voor harde confrontatie

Met één Griekse traditie brak de nieuwe premier van Griekenland maandagmiddag al meteen. De radicaal-linkse leider Alexis Tsipras weigerde te worden ingezworen met een religieuze ceremonie en legde alleen een politieke eed af. Zonder stropdas, ook nog eens.

Beeld ap

Dat moet even slikken zijn geweest voor de politieke partner met wie Tsipras maandag een akkoord sloot. De kleine rechtse partij Onafhankelijke Grieken wil de invloed van de Orthodoxe Kerk in Griekenland juist vergroten en staat bekend als conservatief. Op de grote afkeer van bezuinigingsmaatregelen en het terugbetalen van de Griekse staatsschuld na, verschilt de partij op bijna alle politieke onderwerpen van mening met Tsipras' partij Syriza, de grote winnaar van de verkiezingen.

Tsipras presenteert vandaag zijn kabinet. Met zijn keuze voor de Onafhankelijke Grieken lijkt hij in te zetten op een harde confrontatie in Europa. Een coalitie met de centrum-linkse partij de Rivier lag ideologisch meer voor de hand, maar de leider van die partij wilde harde onderhandelingen over de bezuinigingen en de Griekse staatsschuld vermijden. Hij zou Tispras hebben gedwongen zijn verkiezingsbeloften af te zwakken.

Syriza is de eerste van een groep anti-Europese partijen die regeringsverantwoordelijkheid heeft gekregen en nu werkelijk tegen de strenge bezuinigingen kan rebelleren.

Europese ambtenaren verwachten niet dat hij veel uit de onderhandelingen kan slepen. 'We gaan geen schulden kwijtschelden', zei de Finse premier Alexander Stubb maandag tegen de Finse zender YLE. Wel zei hij dat Griekenland mogelijk meer tijd kan krijgen voor het terugbetalen van de schuld.

Andere Europese leiders benadrukten te verwachten dat Griekenland zich aan de gemaakte afspraken houdt.

Anders dan zijn politieke voorgangers komt de nieuwe Griekse premier niet uit de elite, maar uit een Atheens middenklassegezin. Hij werd als scholier politiek actief en sloot zich eind jaren tachtig aan bij de Jonge Communistische Maatschappij. Zijn Syriza-partij bestaat uit socialisten, marxisten, maoïsten en communisten. Tot 2012 stond nog in het partijprogramma dat Griekenland uit de euro moest.

Een straatverkoper in Athene. Beeld getty

Inmiddels heeft de politicus zijn toon gematigd, maar de voornemens van Syriza zijn nog steeds radicaal. Tsipras wil de bezuinigingen terugdraaien die de regering Samaras in ruil voor 240 miljard euro aan noodleningen doorvoerde. Ook wil Tsipras een gedeeltelijke kwijtschelding van de Griekse staatsschuld.

Waarschuwingen dat Griekenland uit de euro kan worden gezet als Tsipras een te harde vuist maakt, hebben weinig indruk gemaakt op de Grieken. De bezuinigingen hebben hen hard geraakt. De werkloosheid ligt boven de 25 procent en eenderde van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Zondag stemde 36,3 procent van de kiezers op Syriza, dat dankzij de bonus van 50 zetels slechts twee zetels tekort kwam om in haar eentje te kunnen regeren.

Het is voor het eerst sinds de val van de militaire junta in Griekenland in 1974 dat de verkiezingsoverwinning niet naar een van de twee grote partijen gaat: de conservatieve Nieuwe Democratie dan wel de socialistische Pasok. Pasok kreeg vóór de crisis nog rond de veertig procent van de stemmen, maar haalde zondag minder dan vijf procent.

'Griekenland slaat een pagina om', zei Tsipras zondag na zijn overwinning tegen een juichende menigte. 'We laten de desastreuze bezuinigingen en vijf jaar vernederingen achter ons.'

Politiek analisten vragen zich af hoe stabiel deze regering zal uitpakken, met twee partijen die aan de uitersten van het politieke spectrum staan. Maar ideologieën doen er volgens de leider van de Onafhankelijke Grieken nu weinig toe. 'Dit is het uur van verantwoordelijkheid voor ons allemaal', zei Panos Kammenos tegen journalisten. 'Onafhankelijk van onze politieke of ideologische overtuigingen moeten we ons als Grieken verenigen.'

Het nieuwe duo heeft weinig tijd voor de onderhandelingen. Het hulpprogramma dat Griekenland overeind houdt, loopt eind februari af. Zonder hervormingen krijgt Griekenland de resterende 1,8 miljard euro niet en komt het niet in aanmerking voor een derde noodpakket dat het goed zou kunnen gebruiken. Dit jaar moet Griekenland al 20 miljard euro schuld terugbetalen.

Lege winkeltjes in Athene. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden