Tsaar vluchtte naar Ceylon

Betere woorden weet ik er zo snel niet voor: dit is een hoogst avontuurlijk boek. Niet zozeer op grond van inhoud, maar zeker waar het de premisse betreft....

We hebben op school geleerd dat in 1918 de Russische bolsjewieken tsaar Nicolaas II en familie (de tsarina, de aan leukemie lijdende tsarevitsj en vier dochters/groothertoginnen) vermoordden in de kelder van een villa in Jekaterinenburg. Een paar jaar geleden werden de botten van deze Romanovs ontdekt en opgegraven. De Engelse prins Philip, een nazaat van de tsarengemalin, stond DNA af en het bewijs was geleverd. De familie Romanov werd in het familiegraf in Sint-Petersburg bijgezet. De plechtigheid werd bijgewoond door de toenmalige president Jeltsin.

Klopt allemaal niets van, zegt Shay McNeal. De tsarenfamilie ontkwam met hulp van de Engelse en Amerikaanse regering. Ze reisden uiteindelijk naar India en/of Ceylon en/of Japan. Of ze daar nog lang en gelukkig hebben geleefd, blijft verborgen achter de horizon - daarover heeft de schrijfster geen materiaal gevonden. Ze zegt aan het slot te hopen dat die gegevens ooit nog boven water komen.

Maar het materiaal dat ze wél heeft, daar valt ook wel wat op af te dingen. Ze leunt hevig op een boek uit de jaren twintig dat Rescuing the Czar heet. Het verscheen indertijd onder pseudoniem en werd meteen als pure fictie afgedaan. Volgens dit boek zouden Nicolaas en de zijnen zijn ontkomen via een tunnel die hun villa verbond met het Engelse consulaat in Jekaterinenburg. Ze zouden dagenlang in die tunnel gebivakkeerd hebben tot de kust veilig was voor de verdere tocht naar de vrijheid. McNeal gelooft ook dat het zo gegaan is en maakt het op uit de documenten die ze gevonden heeft in vooral voormalige communistische archieven die nu open zijn. Dat lezen is in veel gevallen overigens weinig rechtstreeks: ze combineert en deduceert met de breedst mogelijke fantasie. Echte bewijzen? Tja, wie net zo avontuurlijk denkt als McShean, gaat natuurlijk een heel eind met haar mee.

Voor ze aan het deduceren en combineren slaat, moet McNeal natuurlijk de DNA-test op de Romanov-botten te lijf. Daar is mee geknoeid, ze weet het zeker. Bewust of onbewust, dat weet ze weer niet. In een appendix komt ze daar nog met een wetenschappelijk tintje op terug, want wat de hele wereld als bewijs accepteert, dient natuurlijk te worden ondergraven.

Maar hoe zat het dan ook weer met de befaamde sage omtrent tsarendochter Anastasia die ontkomen zou zijn en als Anna Anderson verder leefde? Bij haar dood bleek (alweer!) het DNA niet te kloppen. Anderson was dus Anastasia niet. Wellicht was dat zelfs voor McShean iets te veel welles-nietes rond het fenomeen DNA geworden. Daarom noemt ze de Anastasia-Anderson-episode maar niet eens. Wel zo makkelijk natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden