Nieuws Trump

Trumps wraak: na ongezouten kritiek geen toegang meer tot geheimen voor oud-CIA-directeur Brennan

President Trump heeft voormalig CIA-directeur John Brennan betaald gezet voor de ongezouten kritiek die de voormalige spionnenchef op hem leverde. Het Witte Huis liet woensdag weten dat Brennan geen toegang meer krijgt tot vertrouwelijke gegevens van de inlichtingendienst. Volgens president Trump heeft Brennan zijn recht daarop verspeeld met zijn ‘ongefundeerde en buitensporige aantijgingen tegen de regering’.

Voormalig CIA-directeur John Brennan. Foto EPA

Brennan bestookt Trump al bijna vanaf zijn aantreden met kritiek, maar de druppel die de emmer voor het Witte Huis deed overlopen was dat hij Trumps optreden op de top met president Poetin in juli als landverraad bestempelde. Trump liet toen doorschemeren dat hij meer vertrouwen had in Poetin dan in zijn eigen inlichtingendiensten als het ging om de vraag of Rusland geprobeerd had de verkiezingen te beïnvloeden.

Trumps woordvoerster Sarah Huckabee Sanders waarschuwde dat nog een reeks andere voormalige medewerkers van president Obama op de nominatie staan om hun veiligheidsbevoegdheid kwijt te raken, onder wie voormalig FBI-chef James Comey die vorig jaar door Trump werd afgezet. Volgens Sanders heeft het niets met politiek te maken, maar opvallend is dat het stuk voor stuk om critici van Trump gaat.

Politieke afrekening

Dat is voor de Democraten een duidelijk bewijs dat het om een politieke afrekening gaat. Senator Mark Warner zei dat het hem deed denken aan de ‘vijandenlijst’ van president Nixon, die door de Watergate-affaire ten val kwam. Andere Democraten klaagden dat Trump met de maatregel zijn tegenstanders de mond probeert te snoeren. Historicus Douglas Brinkley voorspelde dat Trumps optreden later zal worden gezien als de communistenjacht onder Joe McCarthy: ‘Een vlek op onze geschiedenis’.

Ook William H. McRaven, een onderscheiden vier-sterren-admiraal en voormalig commandant van de US Special Operations Command, trok de vergelijking met de tactieken van McCarthy. McRaven riep donderdag Trump op om hem ook zijn toegang tot geheime informatie te ontnemen. 'Ik zou het een eer vinden als u ook mij mijn ‘security clearance’ ontneemt, zodat ik mijn naam kan toevoegen aan de lijst van mannen en vrouwen die zich hebben uitgesproken tegen uw presidentschap,' schreef McRaven in een opiniestuk in de Washington Post.

De Amerikaanse president Donald Trump. Foto Reuters

Ook sommige Republikeinen hadden kritiek. Vertrekkend senator Bob Corker vond het ‘iets uit een bananenrepubliek’. ‘Het staat mij niet aan.’ Maar het gros van de Republikeinen hield zich op de vlakte of reageerde instemmend. Volgens senator John Kennedy uit Louisiana heeft Trump groot gelijk dat hij de veiligheidsbevoegdheid van Brennan heeft in getrokken. ‘Ik vind dat hij het aanzien van onze nationale inlichtingengemeenschap naar beneden heeft gehaald’.

Na hun vertrek bij de overheid hebben veel hooggeplaatste functionarissen nog jarenlang een ‘security clearance’, zodat zij als het nodig is kunnen meedenken. Maar dat betekent niet dat zij automatisch toegang hebben tot gevoelige informatie. Of ze daarin inzage krijgen, beslist de leiding van de dienst waarvoor zij werkten. Zo gingen voor voormalig FBI-chef James Comey na zijn ontslag meteen alle deuren dicht, maar formeel heeft hij nog steeds een security clearance. Hetzelfde geldt voor een andere gebeten hond: Comey’s rechterhand Andrew McCabe, die onder zware druk van Trump door de FBI een dag voor zijn pensionering de laan uit werd gestuurd.

In de praktijk zou het intrekken van hun veiligheidsbevoegdheid weinig te betekenen hebben, maar het zou wel neerkomen op een publieke vernedering. Vooral in kringen van de inlichtingendiensten wordt dat hoog opgenomen.

Bedenkelijk

Democraten vinden het ook uiterst bedenkelijk dat Trump zelf de vergunning voor Brennan heeft ingetrokken. Als opperbevelhebber heeft de president formeel het recht om dat te doen, maar het is voor zover bekend voor het eerst dat een president zelf zo’n maatregel neemt. Normaal gaat de leiding van de dienst daarover en wordt een veiligheidsbevoegdheid ingetrokken bij verdachte omstandigheden, zoals alcoholmisbruik, gokschulden of als iemand onzorgvuldig omspringt met vertrouwelijke informatie.

De Democratische senator Debbie Stabenow noemde Trumps ingrijpen ‘heel gevaarlijk’. ‘Dit is niet wie we zijn in onze democratie. Hij is niet de eigenaar van die inlichtingengegevens. Er is geen twijfel aan dat hij anderen probeert te intimideren.’

Andere kandidaten op het lijstje van Trump

James Comey. Vorig jaar als FBI-chef ontslagen. Zegt dat Trump zijn persoonlijke loyaliteit eiste.

Andrew McCabe. Ontslagen als plaatsvervangend directeur FBI. Volgens Trump een Hillary Clinton-aanhanger.

James Clapper. Voormalig hoofd inlichtingendiensten. Bekritiseert Trump omdat hij de inlichtingendiensten wantrouwt.

Michael Hayden. Voormalig hoofd inlichtingendienst NSA. Achtte Trump ongeschikt als president wegens diens gebrek aan kennis en zijn leugenachtigheid.

Susan Rice. Voormalige nationale veiligheidsadviseur onder president Obama. Noemde Trumps buitenlands beleid ‘verdacht’.

Sally Yates. Ontslagen als interim-minister van Justitie. Had kritiek op Trumps inreisverbod voor moslims en droeg bij aan de val van Trumps nationale veiligheidsadviseur Flynn.

Peter Strzok en Lisa Page. Voormalig FBI-agenten die onderling anti-Trump mails uitwisselden.

Bruce Ohr. Specialist georganiseerde misdaad op ministerie van Justitie. Had contacten met Britse ex-inlichtingenagent Christopher Steele die het beruchte Rusland-dossier over Trump opstelde.

Bovenste rij van links naar rechts: voormalig CIA-directeur Michael Hayden, oud-FBI-directeur James Comey, voormalig plaatsvervangend FBI-directeur Andrew McCabe en oud-Nationaal Veiligheidsadviseur Susan Rice. Onderste rij van links naar rechts: oud-FBI-agent Peter Strzok, voormalig onderminister voor justitie Sally Yates en voormalig hoofd van de inlichtingendiensten James Clapper. Foto AP

Dit schreven Amerikaanse kranten in hun offensief tegen Trumps aanvallen op de pers

Hij noemt ze ‘fake’, ‘walgelijk’, ‘leugenachtig’ en ‘de vijand van het volk’. De Amerikaanse president Donald Trump kent een lange geschiedenis van aanvallen op de pers. Maar nu slaan media terug. Ruim 300 kranten publiceerden donderdag in een gecoördineerde actie een hoofdredactioneel commentaar ter verdediging van de persvrijheid. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.