NIEUWSnobelprijs voor de vrede

Trumps nominatie voor de Nobelprijs voor de Vrede kon niet gunstiger getimed

Dankzij een Noorse rechtspopulist staat Donald Trump op de lijst voor de Nobelprijs voor de Vrede. Twee maanden voor de presidentsverkiezingen kon de timing niet gunstiger zijn. Wat zit er achter deze nominatie? 

De Amerikaanse president Trump.Beeld EPA

Volgens het parlementslid Christian Tybring-Gjedde heeft de Amerikaanse president een ‘cruciale rol’ gespeeld in het recente vredesakkoord tussen Israël en de Arabische Emiraten. In 2018 nomineerde de Noorse populist Trump ook al, destijds vanwege zijn inspanningen voor vrede tussen Noord- en Zuid-Korea.

‘Donald Trump heeft meer gedaan om vrede te stichten tussen landen dan de meeste andere genomineerden voor de Nobelprijs voor Vrede’, zei Tybring-Gjedde tegen Fox News. Volgens de Noor is de kans groot dat omringende landen in de voetsporen treden van de Emiraten, waardoor dit vredesakkoord de ‘gamechanger’ kan zijn die het Midden-Oosten verandert in een oase van rust en welvaart. 

De Noor is naar eigen zeggen ‘geen groot Trump-fan’. Hij vindt dat ‘het comité moet kijken naar feiten – en niet naar de wijze waarop Trump zich soms gedraagt’. 

Het eerste akkoord tussen Israël en een Arabisch land sinds 1994 is inderdaad bijzonder. Maar formeel is het geen vredesakkoord, want de twee landen waren niet met elkaar in oorlog; het gaat wel om het herstel van diplomatieke betrekkingen. Palestijnen voelen zich verraden door hun Arabische buren.

Broederschap creëren

Dat is niet de enige reden dat de kans klein is dat Trump de prijs krijgt. Ook in eigen land krijgt Trump veelvuldig het verwijt dat hij de verdeeldheid onder burgers juist vergroot, onder meer in het debat over het coronavirus en rassenrellen. 

De lat om genomineerd te worden ligt niet heel hoog. Kandidaten kunnen worden voorgedragen door staatshoofden of nationale politici. Ook professoren en voormalige winnaars kunnen iemand nomineren voor de vredesprijs. Een nominatie is dus niet hetzelfde als erkenning van het comité zelf. Vaak loopt het aantal genomineerden in de honderden.

Een vijfkoppig comité, dat is aangesteld door het Noorse parlement, kiest de uiteindelijke winnaar. De prijs gaat naar ‘de persoon die het afgelopen jaar het meeste heeft gedaan om broederschap tussen naties te bevorderen’. Trump krijgt in oktober 2021 pas te horen of hij wint.

Controversiële winnaars

Het is niet de eerste keer dat er wenkbrauwen omhoog gaan bij het horen van namen van kanshebbers. Barack Obama was zelf de eerste die verbaasd reageerde toen hij de vredesprijs in 2009 kreeg – hij was toen pas net geïnstalleerd als president. Ex-Nobelvoorzitter Geir Lundestad zei achteraf spijt te hebben. Donald Trump, toen nog zakenman, lobbyde om de prijs af te pakken van Obama.

Ernstigere vraagtekens zijn gezet bij de nominatie van Adolf Hitler in 1939 door een Zweeds parlementslid (zogenaamd uit satire, korte tijd later trok hij de nominatie in). Ook Josef Stalin werd genomineerd, in 1945 en 1948, voor zijn bijdrage aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hij won niet.

Wie bedacht de Nobelprijs voor Vrede? 

Na het lezen van een te vroeg geplaatst overlijdensbericht waarin stond dat hij had geprofiteerd van wapenhandel, kreeg de Zweedse wetenschapper Alfred Nobel naar verluidt wroeging over zijn uitvinding van dynamiet en andere explosieven

Nobel besloot daarom om zijn fortuin na zijn dood in 1896 ter beschikking te stellen voor prijzen aan personen die zich inzetten voor het verbeteren van de mensheid. Behalve een jaarlijkse vredesprijs, gaf hij in zijn testament ook aan dat er elk jaar een prijs moet worden uitgereikt voor de beste uitvinding op het gebied van natuurkunde, scheikunde, geneeskunde en literatuur. 

De Nobelprijswinnaars worden elk jaar in oktober bekendgemaakt, de uitreiking is in december. Het Nobelcomité houdt de lijsten van genomineerden vijftig jaar lang geheim. Dat de nominatie van Trump voor 2021 nu toch is uitgelekt, komt doordat de indiener - Christian Tybring-Gjedde - dit zelf publiek heeft gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden