Trumps grootste nachtmerrie: Hondurese asielzoekers aan de grens tussen Mexico en de VS

De karavaan van Hondurese asielzoekers bereikt de grens van Mexico met de VS. Maar wat nu? De Amerikaanse president Trump heeft al getwitterd dat ze moeten worden tegengehouden.

Hondurese kinderen van de asielzoekerskaravaan spelen monopoly in het tentenkamp bij Tijuana Beeld Cynthia van Elk

Christian kan de Amerikaanse vlag al zien. Hij zit op een stoeprand voor een overdekte binnenplaats vol met kleurige koepeltentjes in een van de mindere buurten van de Mexicaanse grensplaats Tijuana. De vlag wappert pesterig. Driehonderd meter, hooguit. Na een reis van 2.500 kilometer is het niets, 300 meter. Je loopt de straat uit en steekt een weg over en dan nog een stukje naar rechts.

'Alleen dat hek, dat verdomde hek', zegt Christian.

Christian (19) is een van de ongeveer driehonderd vluchtelingen die resteren van een duizendkoppige stoet die de afgelopen maand uit Midden-Amerika naar het noorden is getrokken. Deze karavaan is een jaarlijks fenomeen, georganiseerd door de hulporganisatie Pueblo sin Fronteras, om individuele vluchtelingen de bescherming van een collectief te bieden, maar ook om de aandacht te vestigen op hun lot.

En dat is gelukt, dit jaar.

Want de Amerikaanse president Donald Trump zag de karavaan ook, met de ogen van zijn favoriete zender Fox News, en zag zijn ergste angsten bevestigd - of in elk geval die van zijn achterban. Hij zag criminelen, drugshandelaren, bendeleden. 'De grote karavaan van mensen uit Honduras komt nu naar onze 'Zwakke Wetten' Grens, en moet worden gestopt', twitterde hij begin deze maand. Een dag later zei hij dat hij militairen naar de grens gaat sturen. De National Guard is inmiddels in sommige staten aan de grens gearriveerd.

Vrouwen en kinderen

Beeld Cynthia van Elk

De 'vijand' hier in Tijuana bestaat vooral uit vrouwen en kinderen, die tussen de tentjes monopoly spelen - de Amerikaanse vastgoeddroom in reisformaat. Voor een roze tentje zit Elena Barti (24) de haren te borstelen van haar 3-jarige dochtertje Jenny. Ze praat met een mix van weemoed en hoop over haar verleden in Honduras en haar gedroomde toekomst in de Verenigde Staten. 'Wij willen naar een plek waar we kunnen leven', zegt ze. 'Een plek zonder geweld en criminaliteit.' Haar broertje van 17 werd beroofd en vermoord toen hij een boodschap ging doen. Ze knikt naar haar dochter. 'Zij heeft geen toekomst daar.'

Ze hebben een maand gereisd om hier te komen, deels per bus en deels per vrachttrein, bovenop stapels roestend afval. Ze heeft de raspende hoest die overal uit de tentjes klinkt. Te veel stof en te weinig water. 'We zijn blij dat we hier zijn', zegt ze, ook al is ze nog niet waar ze wil zijn, in deze wijk met zijn bars en bordelen. 'Nu is het nog maar een klein stukje.'

Dat kleine stukje is de paar honderd meter naar de vlag. Zondag wilde zij met een groot deel van de groep asiel aanvragen bij de grensovergang, met een beroep op het geweld in haar geboorteland. Het is geen politiek geweld, maar evengoed een reden om te vluchten - bescherming is in Honduras volgens haar van niemand te verwachten, ook politie en leger vormen een criminele organisatie, zegt ze. 'De dood heeft soms gewoon een uniform aan.'

Trumpiaanse retoriek

Maar Trump en zijn ministers vinden dat er misbruik wordt gemaakt van de asielprocedures. Minister van Binnenlandse Veiligheid Kirstjen Nielsen zei vorige week 'iedereen te vervolgen' die valse informatie geeft bij de asielaanvraag. Ook Amerikaanse advocaten en andere vrijwilligers die de vluchtelingen in Tijuana helpen met de procedure, kunnen worden vervolgd, dreigde zij.

Die retoriek sluit naadloos aan bij de rechtse stemming op Fox News, waar asielprocedures vooral als mazen in de wet worden gezien en hulpverleners als de gidsen die de weg door die mazen wijzen.

'Wij denken dat Trump ook deze deur wil dichtgooien', zegt Heather Cronk van de organisatie Showing Up For Racial Justice, die donderdag net bij de schuilplek is aangekomen. 'We weten niet precies wat ons zondag te wachten staat, maar die retoriek heeft op elk niveau effect. Grenswachten horen dat en weten wat er van hen wordt verwacht: streng optreden. Ook de rechters die naar de grens zijn gestuurd om de aanvragen efficiënt te behandelen, worden erdoor beïnvloed.'

Vluchtelingen in huis nemen

Zij probeert met haar organisatie zo veel mogelijk Amerikanen ertoe te bewegen vluchtelingen in huis te nemen. Als de migranten iemand aan de andere kant van de grens hebben, is de kans op een succesvolle asielaanvraag misschien iets groter, hoopt ze. 'Maar we weten niet of dat nog werkt. Alles is aan het schuiven.'

Elena Barti denkt dat Trump het niet kan maken om haar asiel te weigeren. 'Dat is tegen het internationale recht', zegt ze. 'Dat zou illegaal zijn.' Mexico, waar honderden andere deelnemers uit de karavaan zijn gestapt, was voor haar geen optie. 'Dat is nog steeds geen veilig land.'

Maar ze erkent dat er ook andere redenen meespeelden om haar tocht verder naar het noorden te vervolgen. Ze heeft familie in San Diego. Ze wil werk. Ze wil een school voor haar dochter. 'Ik zoek een toekomst.'

Christian, met glanzende ogen starend op de stoeprand, gelooft niet in de massale asielaanvraag. Hij is net naar het strand gegaan om te kijken hoe diep het grenshek daar in zee steekt. Met eb is het misschien vijftig meter. Vijftig meter waden en zwemmen in de rollers van de Stille Oceaan, om dan aan de Amerikaanse kant op het lege strand te worden geworpen. En dan wegwezen voor de grenswachten er zijn.

Als hij wordt opgepakt, wordt hij naar Honduras teruggevlogen - geld voor een nieuwe reis heeft hij niet. 'Ik weet nog niet wanneer ik het ga proberen. Als ik genoeg moed heb verzameld, denk ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.