Trumps 'Dolle Hond' is kritisch op Iran, maar ook op relatie met Rusland

'Mad Dog' oftewel 'Dolle Hond' is de bijnaam van James Mattis, de gepensioneerde generaal die Donald Trump heeft uitgekozen om de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie te worden.

James Mattis (in het midden) praat journalisten in 2001 bij over de Amerikaanse missie in Afghanistan. Beeld epa

Mattis kreeg die bijnaam door zijn keiharde optreden als commandant tijdens de Amerikaanse inval in Afghanistan en Irak. Daar bleek hij inderdaad een doorbijter, maar tegelijk staat hij juist bekend als een bedachtzaam strateeg. Trump noemde de 66-jarige Mattis een 'generaal van de generaals' en inderdaad zijn er weinig Amerikaanse officieren die zoveel aanzien genieten als Mattis, die 44 jaar bij het korps mariniers diende.

Door zijn ondergeschikten werd hij op handen gedragen, omdat hij zelf in de voorste linies meevocht. Zowel in Afghanistan als in Irak voerde hij het bevel over eenheden die als eerste naar binnen trokken. Tijdens de inval in Irak rukte hij met de Eerste Mariniersdivisie - codenaam: Chaos - op naar Baghdad. Vier jaar later had hij de leiding over het Amerikaanse offensief tegen Fallujah, een van de zwaarste veldslagen die de Amerikanen ooit hebben geleverd in Irak.

Onder president Obama kreeg hij de zware post van bevelhebber van U.S. Central Command, dat alle militaire operaties in het Midden-Oosten, inclusief Irak en Afghanistan, coördineert. Maar in 2013 zette Obama hem aan de kant na onenigheden over de aanpak van Iran, dat hij als 'de grootste bedreiging van de stabiliteit en de vrede in het Midden-Oosten' beschouwt.

Akkoord met Iran

Net als Trump is Mattis uiterst kritisch over het akkoord dat Obama vorig jaar met Iran sloot. Volgens Mattis zal dat het Iraanse kernwapenprogramma wel vertragen, maar uiteindelijk niet stoppen. Toch is hij niet voor het opzeggen van het akkoord, ook omdat dat de relaties met de bondgenoten zou ondermijnen.

Ook op andere punten verschilt hij van mening met Trump. Zo is hij een uitgesproken tegenstander van 'waterboarding' en andere dubieuze verhoortechnieken. 'Geef mij een pakje sigaretten en een paar blikjes bier. Daar bereik je meer mee', zei hij tegen Trump, die zijn oren niet kon geloven. 'En dat van iemand die ze Dolle Hond noemen!'

Wat de NAVO betreft is Mattis veel positiever dan zijn toekomstige baas, die het bondgenootschap tijdens de verkiezingscampagne afdeed als 'achterhaald'. Mattis was van 2007 tot 2009 hoofd van Allied Command Transformation, de tak van de NAVO die zich bezig houdt met het ontwikkelen van nieuwe strategieën. Anders dan Trump is hij ervan overtuigd dat het voor de VS van levensbelang is de samenwerking met de bondgenoten overeind te houden.

Mattis schudt de hand van Trump. Beeld ap

Relatie met Poetin

Ook is hij veel kritischer dan Trump over de Russische president Poetin. Mattis beschouwt de annexatie van de Krim door Rusland als een bewijs dat Moskou een ernstig gevaar vormt voor Europa. Volgens hem moet het Westen zich met hand en tand verzetten tegen de pogingen van Poetin de NAVO te ondermijnen. Op het Pentagon hoopt men dat hij een tegenwicht zal vormen tegen Michael Flynn, een andere gepensioneerde generaal, die door Trump als nationale veiligheidsadviseur is benoemd.

Flynn, die veel invloed op Trump heeft, staat bekend als een figuur met radicale, soms zelfs onbesuisde opvattingen. Er is nog één horde die Mattis moet nemen voor hij de leiding over het Pentagon krijgt. Volgens een wet uit 1947 mag een voormalig militair pas minimaal zeven jaar nadat hij uit dienst is getreden tot minister van Defensie worden benoemd. Alleen voor generaal George Marshall werd in 1950 een uitzondering gemaakt. De Democratische senator Kirsten Gillibrand kondigde aan dat zij tegen Mattis' benoeming zal stemmen. Volgens haar vormt de civiele controle over de strijdkrachten een 'fundamenteel beginsel' van de Amerikaanse democratie.

Toch wordt verwacht dat de meerderheid van de senatoren ermee zal instemmen een uitzondering te maken voor Mattis, die door senator John McCain, de voorzitter van de Defensiecommissie, werd geroemd als 'één van de beste officieren die Amerika ooit heeft gehad'.

James Mattis in Washington. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden