Trumps 'buitenaardse' troepenmacht moet in 2020 operationeel zijn - wat betekent dit?

De Amerikaanse president Trump heeft het Pentagon opgedragen een zesde militaire tak op te richten: de Space Force. Deze ruimtemacht moet de buitenaardse belangen van Amerika gaan behartigen, aldus Trump.  Vicepresident Mike Pence maakte donderdag bekend dat deze speciale troepenmacht in 2020 operationeel moet zijn. Lees hier nog eens terug wat onze verslaggever Bard van de Weijer vorige maand over de ruimteplannen van Trump schreef.

Het Amerikaanse spionagetoestel X-37B Orbital kort na landing op Vandenberg Air Force Base in 2014. Het geheime toestel keerde terug na een ruimtevlucht van 674 dagen. Beeld EPA

Komt er nu een wapenwedloop in de ruimte?

Militaire activiteiten in de ruimte zijn allesbehalve nieuw. Sinds het begin van de space race in de jaren vijftig is de ruimte gemilitariseerd. Al in 1959 lanceerden de Amerikanen hun eerste militaire spionagesatelliet, de Discoverer, bedoeld voor het maken van gedetailleerde opnamen boven Rusland en China. Sindsdien is het zwerk vergeven geraakt van de militaire satellieten.

Een ander verhaal geldt voor bewapening. Volgens het ruimteverdrag uit 1966 is het niet toegestaan massavernietigings- of nucleaire wapens in de ruimte te brengen. Aan dit verdrag is het mede te danken dat Rusland en de Verenigde Staten hun wapenwedloop tot nu toe hebben beperkt tot het aardse domein. Volgens Tanja Masson, universitair docent lucht- en ruimterecht aan de Universiteit Leiden, zijn voor zover bekend nog geen wapens in de ruimte geïnstalleerd. Maar nu steeds meer landen de mogelijkheid hebben objecten te lanceren, is het de vraag of dit zo blijft. Ook is niet zeker of landen als China en Rusland niet allang ruimtewapens hebben.

Zijn de zorgen van Trump terecht?

Generaal John Hyten, hoofd van het Amerikaanse Strategische Commandocentrum Stratcom, waarschuwde dat Amerika’s tegenstanders bezig zijn met een razendsnelle opmars in de ruimte en dat Amerikaanse militaire satellieten gevaar lopen. ‘We moeten een andere richting op, en snel’, zei hij vorig jaar tijdens een veiligheidsconferentie in het Canadese Halifax. Hyten pleitte overigens niet direct voor het lanceren van aanvalssatellieten, maar wil een netwerk van kleine spionagesatellieten, die minder makkelijk onklaar zijn te maken dan de grote jongens die nu op grote hoogte hangen. Ook het Nederlandse leger werkt aan zo’n zogenaamde cubesat, satellietjes ter grootte van een pak melk, voorzien van de modernste micro-elektronica en communicatiemiddelen.

De Amerikanen zijn vooral bang dat vijanden communicatie kunnen dwarsbomen of gps-signalen kunnen verstoren, waardoor Amerika’s kruisraketten bij een aanval ‘verblind’ kunnen raken. Er zijn sterke aanwijzingen dat Rusland in staat is gps-signalen te manipuleren. Zo zagen verbijsterde stuurlui van koopvaardijschepen in de Zwarte Zee vorige zomer dat hun apparatuur aangaf dat ze op land waren.

Spioneren is toch nog geen oorlog?

Spionage en elkaar dwarszitten is inderdaad niet hetzelfde als oorlog. Maar er zijn sterke aanwijzingen dat China werkt aan technologie om satellieten neer te halen. In 2007 heeft Peking een eigen weersatelliet neergehaald, wat tot wereldwijde protesten leidde en tot een berg ruimtepuin van meer dan tweeduizend brokstukken, die eeuwenlang blijven rondcirkelen en waarvan een stukje in 2011 bijna het ruimtestation ISS raakte.

Dit is het grootste risico van een wapenwedloop in de ruimte: het vernietigen van de satelliet van een tegenstander veroorzaakt een grote hoeveelheid rommel die met duizelingwekkende snelheid rondvliegt. Ter illustratie: bij snelheden van 30 duizend kilometer per uur kan zelfs een schilfertje verf al een ruimteobject beschadigen. Dus wanneer grotere brokstukken van een verwoeste kunstmaan een andere satelliet raken, zal deze vrijwel zeker worden verwoest, waardoor nog meer puin ontstaat. Dit kan uiteindelijk leiden tot een ongecontroleerde vernietiging van satellieten – ook de eigen.

Niet doen dus?

Het doel van de Space Force is nog niet duidelijk, mogelijk zal de nieuwe legertak vooral een waarnemende taak krijgen. Of er naast de Air Force een aparte Space Force komt, is nog niet zeker; vorig jaar verwierp het Congres een vergelijkbaar voorstel. Overigens heeft de Amerikaanse luchtmacht al een ruimtetak: de Air Force Space Command, die in 1982 is opgericht. Naast de gewenste Space Force wil Trump overigens ook meer internationale samenwerking bij het opruimen van ruimteschroot, dat volgens het Witte Huis een steeds grotere bedreiging vormt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.