Trump zou niet weten waarom VS zich aan één-China-beleid zou moeten houden

De Amerikaanse president-elect Donald Trump heeft in een interview met Fox News gezegd dat hij 'niet weet waarom wij ons moeten houden aan een één-China-beleid'. Daarmee breekt hij met een 37 jaar lange traditie dat de VS zich achter het Chinese regeringsstandpunt scharen dat Taiwan geen zelfstandig land is. China's minister van Buitenlandse Zaken haalde hierna uit naar Trump.

Trump tijdens de USA Thank You-tour in Cincinnati. Beeld ap

Diegenen die afbreuk doen aan het 'één-China-beleid' en de belangen van China schaden, aldus minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi tijdens een bezoek aan Zwitserland, 'tillen een rotsblok op die op hun voeten zal vallen'.

Trump liet in het interview doorschemeren dat hij bereid is te onderhandelen over het standpunt. Het Amerikaanse regeringsstandpunt inzake Taiwan zou hetzelfde kunnen blijven 'als we dat zelf met de Chinezen afspreken in een akkoord waarin we bijvoorbeeld ook handelsafspraken met China maken'.

In het vraaggesprek met Fox leverde Trump ook kritiek op de Chinese importheffingen en de manier waarop China Noord-Korea een hand boven het hoofd zou houden. Eerder bekritiseerde Trump in een reeks tweets al de devaluatie van de Chinese munt en het bouwen van 'enorme militaire complexen' in de Zuid-Chinese Zee.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Peking zei maandag direct in een reactie extreem bezorgd te zijn over de uitlatingen van Trump. Het één-China-beleid, zo zei een woordvoerder, is de basis van de relatie tussen China en de Verenigde Staten. Hij drong er bij de Amerikaanse regering op aan om de gevoeligheid hiervan te begrijpen.

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft gereageerd. Zij heeft laten weten dat ze zich vasthoudt aan het één-China-beleid.

Een hoop frictie

Tussen Peking en Washington is een hoop frictie, die snel kan oplopen tot gevaarlijke spanning, maar de twee grootste economieën ter wereld hebben een fragiel soort evenwicht gevonden in voorspelbare diplomatieke rituelen. Lees hier de analyse van correspondent Marije Vlaskamp.

Telefoongesprek met Taiwanese president

De uitspraken van Trump komen niet uit de lucht vallen. Begin deze maand voerde hij als eerste Amerikaanse leider in decennia een telefoongesprek met de Taiwanese president Tsai Ing-wen. Trump vond dat het wel kon. Waarom niet, redeneerde hij, wanneer 'de VS Taiwan wel voor miljarden aan militaire uitrusting kunnen verkopen'.

Tegenover Fox zei Trump over het telefoongesprek 'dat hij zich niet liet dicteren door China'. 'Het was een heel goed gesprek. Kort. En waarom zou een ander land in staat zijn om mij te vertellen wie ik kan bellen?'

Waar Chinese media het telefoongesprek nog afdeden als een beginnersfout van iemand met weinig politieke ervaring, werden zijn uitlatingen over het één-China-beleid afgeschilderd als 'naïef'.

Het beleid is heilig voor het land. Het is een diplomatieke formule die stelt dat er geen twee China's kunnen bestaan. Onder het principe valt een keur van ongeschreven regels over de manier waarop overheden, bedrijven en organisaties zich inzake de kwestie-Taiwan dienen te gedragen. Dit varieert van het boycotten van Taiwan bij vergaderingen van internationale organisaties tot het diskwalificeren van Taiwanese sporters die niet onder de naam 'China's Taiwan' willen uitkomen op de Olympische Spelen.

Chinese media waarschuwen dat het één China-beleid indiscutabel is. Beeld afp

Hardere aanpak

Trump zou zich omringen met adviseurs die een hardere aanpak van China voorstaan. Daar leent de kwestie-Taiwan zich bij uitstek voor: het aanhalen van de banden met het semi-onafhankelijke eiland, waarvan Peking vindt dat het deel uitmaakt van de Volksrepubliek, komt over als steun voor een kwetsbare, democratische underdog die zwaar te lijden heeft onder een steeds assertiever en dominanter China.

Het 'America First' van Trump kan dan weleens hard in botsing komen met het onder Xi aangewakkerde Chinese nationalisme. Voor een wereld waarin stabiliteit toch al een schaarser goed wordt, is een Amerikaans-Chinese confrontatie over mondiaal leiderschap geen prettig vooruitzicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.