Nieuws Navo-top

Trump zet bondgenootschap op scherp tijdens de Navo-top

De Amerikaanse president Donald Trump is woensdag op de Navo-top hard in botsing gekomen met de Europese bondgenoten. Hij zette een tweedaagse top van het bondgenootschap op scherp met een aanval op de Duitsers, die in zijn ogen te weinig geld besteden aan defensie, maar wel voor miljarden euro’s aan Russisch gas kopen.

(Van links naar rechts op de eerste rij): Bondskanselier Angela Merkel, Belgische premier Charles Michel, secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg en Amerikaanse president Donald Trump. Foto Getty Images

Daarna eiste Trump dat alle lidstaten op den duur 4 procent van het nationaal inkomen besteden aan defensie, in plaats van de afgesproken 2 procent  een percentage dat veel landen nog lang niet halen.

In een officiële verklaring van alle Navo-leiders staat dat 2 procent het streven is. Ook Trump keurde die tekst goed. Maar de verklaring was nog niet gepubliceerd of hij legde de lat alweer hoger. Die 2 procent moet niet in 2024 worden gehaald, zoals altijd het plan is geweest, maar onmiddellijk. En daarna moeten de Navo-landen naar 4 procent, zo bevestigden anonieme Witte Huisbronnen.

Navo-chef Jens Stoltenberg ging er op een persconferentie niet op in. ‘We zijn het eens over de 2 procent. Laten we daar maar eens mee beginnen’, zei hij. De normaal zo serieuze Noor onderdrukte daarbij een lachje, alsof alleen ironie hem nog kan beschermen tegen de wanhoop.

Mikpunt Merkel

Het verwijt dat de Europeanen de Amerikaanse belastingbetaler laten opdraaien voor de veiligheid van hun eigen continent, klinkt al langer uit de mond van Trump. Het rijke Duitsland bleek woensdag zijn belangrijkste mikpunt. Hij noemde Duitsland de gevangene van Rusland vanwege de afhankelijkheid van gasleveranties, waaraan de Duitsers jaarlijks miljarden euro’s besteden.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel reageerde afgemeten. Ze wees erop dat ze is opgegroeid in de DDR, een satellietstaat van de Sovjet-Unie, en dat haar land nu soeverein is. Ze kreeg bijval van premier Mark Rutte. ‘Ook Nederland zal afhankelijk blijven van Rusland, want we zetten de gaswinning in Groningen stop.’ Stoltenberg zei sussend dat het betrekken van gas uit Rusland geen Navo-zaak is, maar een beslissing van afzonderlijke lidstaten.

In de marge van de Navo-top kwamen Trump en Merkel bijeen om de onvrede uit de wereld te helpen. Na afloop sprak de president over een ‘enorm goede ontmoeting’. Maar de houding van de twee leiders sprak andere taal. Merkel deed wel heel erg haar best weg te kijken van Trump.

Dat Trump na zijn gesprek met Merkel weer in superlatieven sprak over hun onderhoud, terwijl hij zich eerder haast denigrerend had uitgelaten over de relatie van Duitsland met Rusland, is typisch Trump. Zaken doen met hem moet aanvoelen als een rit in de botsautootjes op de zomerkermis.

Steeds meer geschilpunten

Toch zit er in zijn handelingen en uitspraken een patroon dat voor de Europese bondgenoten behoorlijk verontrustend moet zijn. De lijst met geschilpunten wil maar niet afnemen, integendeel, hoe vaak men elkaar ook ontmoet. Trump was het bij het begin van de Navo-top met de Europeanen oneens over het klimaatakkoord van Parijs, de nucleaire overeenkomst met Iran, de handel, de verhuizing van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem en de lastenverdeling in het bondgenootschap. De zon was nog niet onder of er waren twee kwesties bij gekomen: het Russische gas en de nieuwe eis van 4 procent.

Dat getal lijkt te zijn gebaseerd op de bijna 4 procent die de Verenigde Staten nu aan defensie uitgeven. Gelijke monniken, gelijke kappen, dat is pas eerlijk, in de overzichtelijke wereld zoals Trump die zich wenst. Premier Rutte was er tamelijk laconiek onder. ‘De Amerikaanse president heeft zijn eigen stijl. Maar zijn druk is wel effectief’, zei hij met een verwijzing naar het feit dat de meeste landen hun defensie-uitgaven laten stijgen. Hij zei Trump ermee te hebben ‘gecomplimenteerd’.

Meer over de Navo-top:

Sinds de komst van Trump springen de Navo-partners net wat ruwer met elkaar om
Zo beleefd als het er ooit aan toe ging op Navo-toppen, zo onverbloemd is het taalgebruik sinds Donald Trump zijn intrede heeft gedaan. Toch is hij niet de enige die de partners op stang jaagt. De Turkse president Erdogan doet amper voor hem onder.

Meer over