Analyse

Trump zegt A, zijn eigen ploeg zegt B

Tijdens de hoorzittingen in de Senaat doen leden van Trumps kabinet uitspraken die lijnrecht tegen de mening van hun nieuwe baas ingaan. Wat betekent dat?

Donald Trump tijdens de persconferentie over onder meer oplossingen omtrent belangenverstrengeling tussen zijn presidentschap en zijn bedrijven. Beeld REUTERS

Kennelijk wordt de soep toch minder heet gegeten dan die door Donald Trump werd opgediend. Dat gevoel hield de buitenwereld over aan de hoorzittingen in de Amerikaanse Senaat waarop de eerste kandidaat-ministers uit de ploeg van de aanstaande president aan de tand werden gevoeld. Eén voor één namen ze afstand van de meest gespierde opvattingen van hun toekomstige baas.

Trumps kandidaat voor de leiding van de CIA, Mike Pompeo, prees de geheime dienst uitbundig, hoewel de president-elect de inlichtingendiensten nog maar net van nazi-praktijken had beschuldigd. Anders dan Trump keurde hij ook het gebruik van waterboarding af. Ook voormalig generaal James Mattis, die vrijwel zeker het Pentagon gaat leiden, en kandidaat-minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson namen stilletjes afstand van uitspraken van Trump die de meeste deining hebben veroorzaakt.

Zowel Mattis als Tillerson sprak zijn vertrouwen uit in de NAVO, die Trump vorig jaar nog afdeed als een bondgenootschap dat zijn beste tijd had gehad. Trump wekte toen ook twijfel aan de bereidheid de Baltische landen in het geval van een Russische aanval te hulp te schieten, een plicht die de hoeksteen van de NAVO vormt. Maar zijn toekomstige minister van Buitenlandse Zaken verzekerde de senatoren dat de VS aan die veiligheidsgarantie zullen vasthouden. En terwijl Trump de NAVO afdeed als een 'achterhaald' instituut, noemde Mattis het bondgenootschap 'cruciaal' voor de veiligheid van de VS.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld AFP

Ook lieten ze zich aanzienlijk kritischer uit over Rusland dan Trump, die betere betrekkingen met dat land wil en voorzichtig heeft gesuggereerd dat het tijd is de sancties tegen Rusland op te heffen. De geschiedenis heeft volgens Mattis laten zien dat pogingen de relaties met Rusland aan te halen weinig hebben opgeleverd. Mattis en Tillerson waarschuwden dat Rusland een bedreiging voor de westerse landen vormt en dat het te vroeg is om de sancties in te trekken.

Vooral de harde toon die Tillerson aansloeg verraste enigszins. Als topman van de oliemaatschappij Exxon Mobil sprak hij in 2014 nog zijn twijfels uit over het nut van de sancties, die zijn bedrijf flink wat geld kostten. Uiteraard heeft hij als minister van Buitenlandse Zaken andere belangen, maar ongetwijfeld besefte Tillerson ook heel goed wat er op het spel stond. Niet alleen veel Democraten, maar ook sommige Republikeinse senatoren, zoals John McCain, hadden ernstige bedenkingen over zijn kandidatuur. In een sollicitatiegesprek kan het geen kwaad de mensen aan de andere kant van de tafel wat naar de mond te praten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Het kabinet van Trump

Van schoonzoon tot generaal tot hoofdredacteur: deze personen zijn door Trump aangedragen om toe te treden tot zijn kabinet.

Beeld afp

In hoeverre Mattis en Tillerson inderdaad een rem op Trump zullen worden, hangt voor een groot deel af van de invloed die Trumps nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn zal krijgen. In het verleden hebben ministers het vaak moeten afleggen tegen de nationale veiligheidsadviseur, die dichter bij de president staat dan zij. Het staat vast dat Flynn, die er radicale opvattingen op nahoudt en tot nog toe een flink stempel op Trumps agenda heeft weten te drukken, een taaie tegenstander van de twee zal worden.

Dat geldt zeker als het gaat om het akkoord dat de VS en vijf andere wereldmachten in 2013 met Iran sloten over het Iraanse atoomprogramma. Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat hij van dit akkoord af wil, maar Mattis liet tijdens de hoorzitting weten dat hij weliswaar zijn bedenkingen heeft, maar dat de VS het toch moeten naleven. Flynn zal alles op alles zetten om te zorgen dat het akkoord van tafel gaat of in elk geval wordt aangescherpt.

Tijdens de hoorzitting over Tillerson viel ook op dat deze zich afzette tegen Trumps afkeer van het klimaatverdrag dat de VS vorig jaar in Parijs ondertekenden. Volgens Tillerson moeten de VS dat akkoord niet overboord zetten. Het is ook de vraag of Trump dat zal aandurven. Ook zonder zo'n drastisch gebaar kan zijn ploeg, die volzit met klimaatsceptici, de uitvoering van de afspraken stilletjes saboteren. Bovendien is het de bedoeling dat de verplichtingen nog wat worden aangescherpt. De kans daarop is onder Trump waarschijnlijk heel klein. Misschien wordt de soep toch vrij heet gegeten.

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden