Trump zaait twijfel over de democratie

Donald Trump, de man die de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen, beweert dat bij die verkiezingen op grote schaal is gefraudeerd. Daarmee blijft hij als aankomend president niet alleen de twitterende straatvechter uit de campagne, maar bekrachtigt hij ook een ongefundeerd wantrouwen over het functioneren van de democratie.

In een serie tweets zette Trump vraagtekens bij het eerlijke verloop van de verkiezingen. 'Behalve dat ik het Kiescollege verpletterend heb gewonnen, heb ik ook de meeste stemmen achter me gekregen, als je de miljoenen mensen ervan aftrekt die illegaal hebben gestemd.'

Trump reageerde hiermee op de door Hillary Clinton gesteunde hertelling, die Jill Stein van de kleine Groene Partij heeft aangevraagd in de staten Wisconsin en Pennsylvania. Vermoedelijk vraagt Stein woensdag een hertelling in Michigan aan.

Het is een ongekende uitspraak voor een aankomend president. Toen het nog leek of hij de verkiezingen ging verliezen, insinueerde Trump al dat kiezersfraude een rol zou kunnen spelen bij dat verlies. Inmiddels heeft hij de verkiezingen weliswaar gewonnen, maar zonder meerderheid van de stemmen - en komt dát verlies in zijn ogen dus door verkiezingsfraude.

Dat zit hem al langer dwars. Eerder twitterde hij dat hij ook de popular vote zou hebben gewonnen - de telling in absoluut stemmenaantal - als die ertoe zou doen. Dan zou hij ook in Californië en New York campagne hebben gevoerd, waar voor Trump nu niets te winnen was omdat die staten (en dus al hun kiesmannen) altijd naar de Democraten gaan.

Dat hij met meer campagnevoeren gewonnen zou hebben is twijfelachtig. De opkomst in Californië was al 70 procent, dus is het de vraag of Trump meer boze witte kiezers naar de stemhokjes had kunnen lokken. Nu gooit hij het dus, voor de zekerheid, op kiezersfraude.

De dubbele pet van zakenman-president Trump

De zakelijke banden van de familie Trump met buitenlandse partners kunnen in de weg zitten als Amerika moet reageren op gebeurtenissen overzee, vrezen zowel Republikeinen als Democraten. Zullen de VS kritiek leveren op al te innige relaties tussen de overheid en grote zakenimperia die in handen zijn van de politieke elite? Hoe Trumps imperium zijn buitenlandbeleid beïnvloedt. (+)

Trump noemde dit weekend Californië, Virginia en New Hampshire als staten waar die fraude zou zijn gepleegd. Het specifiek beschuldigen van die drie staten lijkt gerelateerd aan nieuwsberichten over gevonden stembiljetten en overleden kiezers. Hoewel deze berichten niet hebben geleid tot het aantonen van fraude, vormen zij brandstof voor de verbeelding: waar rook is, is vuur. En als er geen rook is, wordt er wel rook gemaakt.

De 'miljoenen' waarover Trump het had komen waarschijnlijk van een bericht van complottheoreticus Alex Jones, die vlak na de verkiezingen twitterde dat drie miljoen stemmen door illegalen waren uitgebracht. Hij refereerde aan een tweet van een zekere Greg Phillips. Phillips weigert commentaar aan factcheckers.

Trumps zoektocht naar een excuus voor de door hem geleden nederlaag is feitelijk triviaal. De landelijke optelsom van de uitgebrachte stemmen heeft slechts symbolische waarde. Voor Clinton en haar aanhangers is het een troostprijs, maar niet meer dan dat. Als de bedenkers van Amerika hadden gewild dat de nationale volksstem de president zou aanwijzen, hadden ze niet zo'n ingewikkeld systeem in het leven geroepen waarbij de staten, via een winner takes all-principe, veel uitgebrachte stemmen in zekere zin nutteloos maken. Met andere woorden: dit systeem is bedácht om de popular vote te negeren.

Trump kan ook andere redenen hebben. Ten eerste wil hij mogelijk tegenwicht bieden aan Clintons steun voor een hertelling in drie staten. Als zij vindt dat de verkiezingen verdacht zijn, gooit hij er gewoon een jij-bak tegenaan.

'Deal met Cuba heroverwegen'

Donald Trump zal de overeenkomst met Cuba beëindigen als Havana 'geen betere deal wil sluiten voor de Cubanen, de Cubaanse Amerikanen en de VS als geheel'. Dit heeft hij maandag in een tweet laten weten. De normalisering van de betrekkingen tussen de VS en Cuba is in gang gezet door de regering-Obama. Onder meer is het Amerikaanse handelsembargo versoepeld, zijn er wederzijdse ambassades geopend en zijn Amerikaanse investeringen in Cuba weer mogelijk. Gisteren vertrok er voor het eerst in decennia een lijnvlucht van Miami naar Havana.

Ten tweede zaagt Trump met zijn verdachtmakingen aan de poten van het vertrouwen in de Amerikaanse democratie. Het gevolg kan zijn dat nieuwe belemmeringen worden opgeworpen voor kiezers om te gaan stemmen, zoals dat al in negentien staten is gebeurd. Vooral arme en zwarte kiezers bleven daardoor thuis, onder meer in Michigan, een van de betwiste staten. Steve Bannon, Trumps strategiechef, heeft zich daarover al eens uitgesproken: volgens hem zou het stemrecht moeten worden beperkt tot huizenbezitters.

's Avonds twitterde Trump nog eens dat de 'vooringenomen media' maar niet over de grootscheepse kiezersfraude schrijven. Twee vliegen in één klap: noch de pers, noch de democratie is te vertrouwen. Zo blijven er maar weinig over die wel te vertrouwen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden