Trump wist al weken van leugen die topadviseur Flynn fataal werd

Wat wist de president ervan en wanneer precies? Die aloude vraag, die ooit het einde inluidde voor president Richard Nixon, klinkt in Washington na het aftreden van Michael Flynn als Trumps nationale veiligheidsadviseur, een van de machtigste functies in de Amerikaanse regering. Flynn diende dinsdag zijn ontslag in nadat was gebleken dat hij had gelogen over zijn contacten met de Russische ambassadeur in Washington. Dinsdagavond maakte Trumps perschef Sean Spicer bekend dat Trump al 'weken' op de hoogte was van de leugen van Flynn.

Trump en Flynn tijdens de presidentscampagne, 18 oktober, 2016.Beeld afp

De positie van Flynn was onhoudbaar geworden nadat de Washington Post had onthuld dat hij op de dag dat president Obama extra sancties tegen Rusland afkondigde, in een gesprek met ambassadeur Kisljak had laten doorschemeren dat Trump die mogelijk zou terugdraaien. Daarmee overtrad Flynn de wet. Maar wat hem uiteindelijk de kop kostte, was dat hij tegenover vicepresident Mike Pence had ontkend dat hij over de sancties had gesproken. In zijn ontslagbrief zei Flynn dat hij Pence 'onvolledige informatie' had verstrekt over de inhoud van de gesprekken, maar dat hij dat 'zonder opzet' had gedaan.

Het vertrek van de nationale veiligheidsadviseur is een gevoelige nederlaag voor Trump, die eerder werd teruggefloten door de rechter na zijn omstreden inreisverbod voor mensen uit zeven moslimlanden. Trump was al van alle kanten gewaarschuwd dat hij met Flynn, die in 2014 door president Obama werd ontslagen chef van de militaire inlichtingendienst DIA, een ongeleid projectiel het Witte Huis binnenhaalde. Extra pijnlijk voor Trump is dat hij vorige week nog deed alsof hij niets van de zaak wist, terwijl waarnemend minister van Justitie Sally Yates het Witte Huis vorige maand al waarschuwde dat Flynn chantabel was. Uiteindelijk wist Moskou dat hij loog over wat Flynn had gezegd in het gesprek met Kisljak. De vraag is nu: waarom heeft Trump niets met die informatie gedaan en waarom bleef het Witte Huis de voormalige generaal verdedigen?

Wat doet een veiligheidsadviseur?

De Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur is een van de machtigste mannen of vrouwen in het land, maar hoe ver zijn invloed reikt verschilt van persoon tot persoon. Het is zijn taak de president op basis van de informatie van de inlichtingendiensten, het Pentagon en het State Department zo neutraal mogelijk van advies te dienen. Maar iedere nationale veiligheidsadviseur heeft natuurlijk ook zijn eigen opinies. Vaak ontstaat er al snel een competitie met de minister van Buitenlandse Zaken, waarbij de nationale veiligheidsadviseur het voordeel heeft dat hij kantoor houdt in de West Wing van het Witte Huis. Hij hoeft maar even bij de president naar binnen te lopen om hem iets in te fluisteren. De machtigste nationale veiligheidsadviseur was ongetwijfeld Henry Kissinger die samen met president Nixon allerlei plannen bedisselde, buiten minister van Buitenlandse Zaken William Rogers om. Later kreeg Kissinger beide functies tegelijk. Veel invloed had ook Condoleezza Rice, die onder president Bush jr. vaak meer in de melk te brokkelen had dan minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell.

Diepgaand onderzoek

De Democraten in het Congres eisen een diepgaand onderzoek naar de vraag wanneer de contacten tussen Flynn en Kisljak begonnen. Adam Schiff, een Democraat die in de commissie voor de inlichtingendiensten van het Huis van Afgevaardigden zit, stelde de vraag nog scherper. Hij wil weten of Flynn misschien in opdracht van Trump met de Russische ambassadeur over het opheffen van de sancties sprak. Dat zou verklaren waarom president Poetin besloot voorlopig niets terug te doen toen Obama eind december 35 Russische diplomaten het land uitzette. Trump prees die beslissing destijds als een 'slimme zet' van Poetin. Het Witte Huis ontkende gisteravond dat Trump de opdracht heeft gegeven.

Onheilspellend voor Trump is dat de affaire-Flynn steeds meer vervlochten begint te raken met het onderzoek naar de pogingen van Rusland om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden met het hacken van de computers van de Democratische partij. Flynn heeft die beweringen steeds als onzin afgedaan en voedde zijn baas met zijn diepe minachting voor de geheime diensten, die unaniem concludeerden dat de Russische militaire inlichtingendienst achter de hacks zat. Het gevolg was dat de relatie tussen het Witte Huis en de inlichtingengemeenschap tot het nulpunt is gedaald. Dat is Flynn nu opgebroken: de CIA bleek beter in staat de telefoongesprekken van de Russische ambassadeur af te luisteren dan hij kennelijk dacht.

Poetin

De affaire laat in ieder geval zien dat de CIA en de FBI niet van plan zijn het onderzoek naar het gestook van de Russen in de Amerikaanse verkiezingscampagne te staken, ook al zit Obama, die de opdracht tot het onderzoek gaf, niet meer in het Witte Huis. Daarbij gaat het ook om de vraag of figuren uit Trumps campagneteam mogelijk onder één hoedje hebben gespeeld met de Russen om zijn Democratische rivaal Hillary Clinton zwart te maken, zoals de voormalige Britse inlichtingenofficier Christopher Steele in een omstreden rapport concludeerde. Voorlopig is daar geen bewijs voor, maar als dat waar zou blijken staat Trumps presidentschap op het spel.

Naast Trump lijkt president Poetin het voornaamste slachtoffer te worden van het schandaal rond Flynn. Het Kremlin hoopte dat er met Flynn als nationale veiligheidsadviseur een pro-Russische wind in het Witte Huis zou gaan waaien: Flynn ziet Rusland als een onmisbare bondgenoot in de strijd tegen de radicale islam. Vandaar ook dat het Kremlin keihard ontkende dat Flynn ook maar een woord aan de sancties had vuilgemaakt. Nu Flynn zelf erkent dat hij niet de waarheid heeft gesproken, klinkt die bewering wel erg hol. Maar Russische politici hielden maandag vol dat Flynn het slachtoffer was geworden van de vijanden van Rusland in de VS. Volgens hen zijn die erop uit zijn Trump ten val te brengen, zodat zij het 'anti-Russische' beleid van president Obama kunnen voortzetten. 'Het verjagen van Flynn was de eerste acte, nu het doelwit: Trump zelf', merkte Aleksej Poesjkov, lid van het Russische hogerhuis, in tweet op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden