Analyse

Trump wint meer dan hij hoopte, Sanders krijgt ook vrouwen achter zich

De voorspelde winnaars hebben dus gewonnen, maar Donald Trump heeft nog meer gewonnen dan hij had durven hopen. Doordat het Republikeinse veld zeer evenwichtig verdeeld blijft, is het moment dat één sterke establishment-tegenstander oprijst weer uitgesteld. Daar kan Trump ook in de volgende staten weer van profiteren.

Donald Trump viert zijn overwinning in New Hampshire.Beeld ap

John Kasich (15 procent) heeft zich met zijn sterke tweede plek als nieuwe kanshebber opgeworpen. In zijn 'overwinningstoespraak' benadrukte de gouverneur van Ohio zijn ambitie om de verschillen in Washington te overbruggen. Daarmee profileerde hij zich als de meest gematigde kandidaat, een profiel waarmee hij in elk geval in New Hampshire veel stemmen wist te trekken.

Jeb Bush (10,8 procent), oud-gouverneur van Florida, kwam levend uit zijn doodsstrijd in New Hampshire tevoorschijn. Nadat driekwart van de stemmen geteld was stond hij op een vierde plek, achter fundamentalist Ted Cruz (11,6 procent) maar voor Marco Rubio. In zijn toespraak noemde hij zichzelf met hervonden zelfvertrouwen de man met de ervaring, die het Witte Huis nodig heeft.

Grote verliezer
Marco Rubio (10,4 procent), de senator uit Florida, was de grote verliezer in New Hampshire. Toen hij in een debat zaterdag drie keer dezelfde oneliner debiteerde, werd hij door Chris Christie voor robot uitgemaakt. Rubio kon de aanval niet pareren, herhaalde de oneliner nog een keer ('Zie je? Zie je?', zei Christie), en kreeg het etiket daarna niet meer van zich af. Maar hij zal zich met zijn derde plaats in Iowa vorige week nog steeds sterk genoeg voelen om zich kanshebber te wanen.

Chris Christie, gouverneur van New Jersey, bleef met 8 procent onder de psychologische drempel van 10 procent, en zal gaan twijfelen over zijn kandidatuur. Hij heeft niet veel voorbereid in de volgende staten, en zal in het zuiden weinig kans maken. Hij gaat zich in zijn thuisstaat beraden op zijn toekomst, zei hij dinsdag.

Daarmee is er nog nauwelijks zicht op het scenario waar het Republikeinse establishment op hoopte - een snelle uitdunning van het brede middenveld, waarna alle aandacht en stemmen zich op één kandidaat zouden richten. De gematigde kandidaten blijven verwikkeld in een soort chicken race, waarbij iedereen in volle vaart op elkaar afrijdt en het de vraag is wie het eerste uitwijkt. Hoe langer dat duurt, hoe meer slachtoffers er vallen.

Trump staat erbij en kijkt ernaar, en hoeft verder niets te doen. Zijn overwinningsspeech dinsdag was volkomen inhoudsloos: 'We gaan iets doen dat zo goed is en zo snel en zo sterk dat de wereld ons weer zal respecteren. We gaan China verslaan en Mexico verslaan en gaan weer winnen.' Simpel.

Beeld de Volkskrant

Volg de laatste ontwikkelingen in de voorverkiezingen in New Hamsphire in ons liveblog.

John Kasich.Beeld epa

Sanders wint met overmacht

De overmacht waarmee Bernie Sanders de Democratische voorverkiezingen in New Hampshire heeft gewonnen was voorspeld, maar blijft indrukwekkend. Hij bleef 22 procentpunten voor op Hillary Clinton, nog steeds de gedoodverfde Democratische presidentskandidate. In New Hampshire kreeg Sanders zelfs een meerderheid van de vrouwen achter zich - toch één van de belangrijkste pilaren van Clinton, dacht ze.

Het zijn vooral jongere vrouwen die zich van Clinton afkeren. Dat is geen wonder: de steun van tieners en twintigers en dertigers voor Sanders was ook in New Hampshire enorm. Clinton realiseert zich dat, zei ze dinsdag in haar toespraak na het bekend worden van de eerste uitslagen. 'Ik weet dat ik werk te doen heb, in het bijzonder onder jonge mensen. Maar zelfs als zij mij nu niet steunen, ik steun hen wel.'

Strijd om de zuidelijke staten

De generatiekloof onder de Democratische kiezers moet haar zorgen baren. De algemene verwachting tot dusver is dat Clinton straks in de zuidelijke staten grote overwinningen zal boeken, met dank aan de Latijns- en Afrikaans-Amerikaanse kiezers. Maar als in die etnische groepen dezelfde generatiekloof bestaat, zal die verwachte steun nog wel eens kunnen tegenvallen. Het ongenoegen waar Sanders op drijft, leeft niet alleen onder de blanke bevolking.

En Sanders (tevens de eerste Joodse presidentskandidaat die een voorverkiezing wint) zal zijn agenda meer op de zuidelijke staten toespitsen. In zijn overwinningsspeech benadrukte Sanders al de specifieke misstanden waar zwarte Amerikanen mee te maken hebben: de grote aantallen in de gevangenis, en de doden die vallen door politiekogels.

Als Sanders iets goed kan, is het het aanboren van diep en breed gevoelde gevoelens van ongenoegen. De verstrengeling van bedrijfsleven en politiek, de ongelijke verdeling van de welvaart, de grote schulden van studenten, de hoge kosten van de gezondheidzorg: het zijn allemaal ergernissen die al jaren bestaan, maar die pas nu, na de financiële crisis, na Occupy en Piketty, politiek geëxploiteerd kunnen worden. Een politieke revolutie, noemt Sanders het. New Hampshire bewijst dat dat geen grootspraak is.

Clinton aan het woord in New Hampshire.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden