Nieuws Orkaan Maria

Trump was veel te optimistisch, dodental in Puerto Rico door orkaan Maria ligt veel hoger

Het aantal doden door orkaan Maria in Puerto Rico vorig jaar ligt misschien wel tegen de vijfduizend, schrijven onderzoekers van Harvard University in een dinsdag verschenen studie. Officieel staat het dodental nog steeds op 64.

Schade aangericht door orkaan Maria, Puerto Rico. Beeld AFP

Het onderzoek is een nieuwe aanwijzing dat er zich vorig jaar op Amerikaans grondgebied een ramp heeft voltrokken van Katrina-proporties – of zelfs nog veel groter. Orkaan Katrina maakte in 2005 in New Orleans en omgeving ruim 1.800 dodelijke slachtoffers. Dat is altijd aan toenmalig president George W. Bush blijven kleven. Toen vorig jaar de storm Maria over het Amerikaanse eiland Puerto Rico was geraasd, wees president Donald Trump direct op het relatief lage aantal slachtoffers als bewijs dat hij de ramp goed had aangepakt.

‘Elke dode is verschrikkelijk. Maar als je kijkt naar een echte catastrofe als Katrina, enorm – honderden en honderden en honderden mensen die waren gestorven – en je kijkt naar wat hier is gebeurd (...) dan kun je heel trots zijn op al je mensen, al onze mensen, die hebben samengewerkt’, zei Trump vorig jaar op 3 oktober, toen hij voor het eerst het eiland bezocht en de gouverneur toesprak. Op dat moment, twee weken na de ramp, waren er zestien doden geteld. ‘Zestien versus letterlijk duizenden doden. Daar mag je trots op zijn.’

‘Substantiële onderschatting’

Uiteindelijk liep het officiële dodental op tot 64, maar dat is een ‘substantiële onderschatting van de werkelijke mortaliteit’, schrijven de onderzoekers in een gisteren verschenen artikel in het toonaangevende wetenschappelijke blad New England Journal of Medicine. Zij komen uit op 4.645 doden in de periode tussen 20 september, de dag van de storm, tot 31 december. En dat noemen zij nog een conservatieve schatting, omdat hun statistische methode nog wat aanpassingen vereist, waardoor het aantal boven de 5.000 komt.

Het grote verschil met het officiële dodental komt doordat er in de maanden na de ramp nog veel slachtoffers zijn gevallen door ontoereikende medische zorg, gebrek aan medicijnen en de haperende stroomvoorziening, schrijven de auteurs, onder leiding van Harvard-promovendus en dataverzamelaar Nishant Kishore. Ook transport- en communicatieproblemen speelden een rol.

Daarnaast is een dode pas een rampdode als dat etiket is opgeplakt door het Forensisch Instituut in de hoofdstad San Juan. Dat betekent dat het lichaam daar naartoe moet worden gebracht, of een forensisch onderzoeker naar het lichaam moet reizen, wat lastig was in de maanden na de storm.

Het Harvard-team vroeg middels een gerichte steekproef onder 3.299 huishoudens in Puerto Rico hoeveel doden er in hun midden na de orkaan waren gevallen. Dat getal (38) extrapoleerden ze naar het hele eiland. Vanwege de relatief kleine steekproef is de uiteindelijke schatting wel omgeven met grote onzekerheid: de onderzoekers denken met 95 procent zekerheid te kunnen zeggen dat het werkelijke aantal doden ergens tussen 793 en 8.498 ligt.

Ziekenhuizen en mortuaria

Vorig jaar zijn al diverse statistische schattingen gemaakt van het aantal slachtoffers door Maria. Lokale onderzoeksjournalisten begonnen al kort na de ramp lichamen te tellen in ziekenhuizen en mortuaria, en kwamen op honderden doden direct na de storm. The New York Times vergeleek de doden tussen 20 september en 31 oktober met het langjarige gemiddelde in die periode, en zag dat er in 2017 zo’n duizend doden meer waren gevallen – door Maria.

Om de Harvard-schatting te verenigen met die statistische berekening, zou er in november en december ineens een versnelling in het sterftecijfer moeten hebben plaatsgevonden (gemiddeld zestig doden per dag meer dan normaal, terwijl er op 31 oktober maar vijftien meer dan normaal vielen).

Het is onbekend of dat is gebeurd. De autoriteiten zijn na november gestopt met het openbaar maken van sterftecijfers op Puerto Rico. Wel is er onder druk van het Amerikaanse Congres ook een officieel onderzoek in gang gezet, dat zich gaat baseren op de officiële cijfers uit ziekenhuizen en mortuaria. De eerste resultaten daarvan worden deze zomer verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.