Nieuws Energiebeleid VS

Trump vervangt schoon energiebeleid van Obama door ‘kolenvriendelijk’ plan

Een kolencentrale in Baltimore, Maryland. Trumps ‘Affordable Clean Energy rule’ is gericht op technische verbeteringen om kolencentrales open te houden. Foto AFP

President Trump staat op het punt om het Clean Power Plan van zijn voorganger Obama op te blazen (en zo de kolenindustrie weer ruim baan te geven). Hoe zien die aanpassingen eruit en pakken ze catastrofaal uit voor het klimaat? Vier vragen.

Wat was Obama’s Clean Power Plan precies en wat verandert er nu?

Het milieuagentschap EPA maakte maandag bekend dat zij een nieuw beleid introduceert voor de uitstoot van kolencentrales. Onder de ‘Affordable Clean Energy rule’ worden de milieu-eisen minder streng. Ook mogen staten zelf kiezen of ze de uitstoot überhaupt wel willen verminderen. Het nieuwe beleid is niet gericht op het sluiten van kolencentrales, maar juist op technische verbeteringen om ze open te houden.

Het nieuwe plan vervangt het Clean Power Plan uit 2015 van president Barack Obama. Dat plan werd geïntroduceerd om CO2-uitstoot van energiecentrales terug te dringen. Het gold als het belangrijkste beleidsstuk van Obama’s klimaatagenda, waarmee verdere opwarming van de aarde moest worden voorkomen.

Obama’s maatregel legde individuele Amerikaanse staten een uitstootplafond op. Zij konden zelf kiezen hoe ze onder dat plafond zouden blijven, bijvoorbeeld door over te stappen op gas om elektriciteit op te wekken of op duurzamer alternatieven. Volgens het plan moest de uitstoot in 2030 uitkomen op een niveau 32 procent lager dan dat van 2005.

Het Clean Power Plan was overigens nog steeds niet in werking getreden: het werd vertraagd door rechtszaken, aangespannen door een verbond van meer dan twintig staten en de kolenindustrie. Zij betoogden dat de beoogde regelgeving van milieuagentschap EPA verder ging dan de wet toestond.

Een geschenk aan de kolenindustrie dus?

De sector is in ieder geval blij. Zij voelt zich al jaren onder vuur liggen van de Amerikaanse overheid. Republikeinen, tegenwoordig met Trump voorop, spreken graag van een ‘war on coal’ door Democraten en milieuactivisten. De kolenindustrie zou zwaar te lijden hebben onder de strenge milieuregels van Obama.

Sinds Trump president werd is deregulering bij het EPA het devies: de energiesector zag al veel van zijn wensen in vervulling gaan. Veel ambtenaren bij de EPA komen rechtstreeks uit de industrie zelf en handelen in het belang van hun voormalige werkgevers. De president bedient zijn achterban in de kolenstaten, die te lijden hadden onder zwaar banenverlies in de mijnen. Niet voor niets was hij dinsdag van plan de nieuwe milieuregels met een rally in kolenstaat West-Virginia.

Maar het sluiten van de ene na de andere kolencentrale de afgelopen decennia had minder te maken met regulering dan met een nieuwe economische werkelijkheid. De sector kreeg zware klappen van toenemende automatisering en sterke concurrentie van gas en duurzame energie. Of er nu een Obama in het Witte Huis zit of een Trump: die banen komen waarschijnlijk nooit meer terug .

Zal dit de uitstoot van CO2 weer vergroten?

Dat is nog maar de vraag. Veel staten in Amerika zijn op eigen initiatief al bezig om de CO2-uitstoot terug te dringen door milieuregels op te stellen, gericht op klimaatbescherming. Meerdere staten besloten zich al te schikken naar het Clean Power Plan, ook al was het op federaal niveau nog niet in werking getreden. Bovendien beweegt de markt zich in de richting van gas en wind- en zonne-energie. Analisten schatten dat de CO2-uitstoot zal dalen, ook als de regering Trump zo min mogelijk doet om dat voor elkaar te krijgen. Zo berekende onderzoeksbureau Rhodium Group vorig jaar dat uitstoot van de energiecentrales 27 tot 35 procent zal dalen tegen 2030. Dat is ongeveer wat Obama voor ogen had met zijn Clean Power Plan.

Toch vrezen milieuactivisten voor meer CO2-uitstoot. Het nieuwe plan, vastgelegd in een document dat 300 pagina’s telt, bevat geen nationale doelstelling voor een maximum aan uitstoot. Energiecentrales zullen volgens berekeningen van de EPA 12 keer meer uitstoten dan onder Obama’s Clean Power Plan zou zijn gebeurd. ‘Dit zal de situatie waarschijnlijk erger maken,’ zei Davind Doniger van de Natural Resources Defense Council, een milieuorganisatie, in een reactie. Ook Gina McCarthy, EPA-baas onder Obama, laakte dinsdag het plan. ‘Ze doen dit voor hun achterban en volgen hiermee de industrie,’ aldus McCarthy over de regering-Trump. Eerder deze maand draaide Trump Obama’s milieu-eis voor autofabrikanten terug. Onder het beleid van Obama hadden auto’s tegen 2025 aanzienlijk zuiniger moeten rijden. Trump schrapte de maatregel van zijn voorganger niet alleen, maar verlaagde de eisen zelfs. Hierdoor zal de auto-industrie vermoedelijk ook weer meer CO2 uitstoten.

Wat betekent dit voor het klimaatakkoord van Parijs?

Het Clean Power Plan van Obama was bedacht met oog op de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs. Vorig jaar al loste Trump een verkiezingsbelofte in door de Verenigde Staten terug te trekken uit het akkoord, waar in 2015 195 landen voor tekenden. De nieuwe plannen van de regering-Trump maken het lastiger de doelstellingen van het akkoord te halen, omdat de eisen voor CO2-vermindering worden versoepeld. In 2015 was de VS nog goed voor 15 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Ter compensatie zullen andere grootvervuilers zoals China en de EU dus meer moeten doen. Het zou kunnen dat de doelstellingen van het akkoord in Amerika alsnog worden gehaald, maar dat zal sterk afhangen van wat de Amerikaanse markt en individuele staten doen en veel minder van de federale overheid onder Republikeins bestuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.