Trump verbijstert Republikeinen met harde kritiek op wapenlobby: 'Jullie zijn doodsbang voor de NRA'

President pleit voor strengere wapenwetten

Het waren woorden die geen enkele Amerikaanse president ooit in de mond had genomen. Donald Trump haalde in een bijeenkomst over strengere wapenwetten zo hard uit naar de wapenlobby, dat vooral Republikeinen beschaamd met de oren klapperden. 'Sommige van jullie zijn doodsbang voor de NRA', aldus Trump over de wapenlobby. 'Zij hebben veel macht over jullie.'

President Trump tijdens de bijeenkomst in de Cabinet Room van het Witte huis. Beeld EPA

Nadat de rook was opgetrokken, waren veel Congresleden nog verbijsterd. Een uur lang hadden ze woensdag een Trump gehoord die standpunten over wapens verkondigde waarmee de Democraten in hun sas waren en waarvoor de president in Europa veel schouderklopjes zou hebben gekregen.

'Hij viel de Republikeinen openlijk af', betoogde een net zo verbaasde Gloria Borger, politiek commentator van CNN. 'Hij klonk meer als Barack Obama.'

Al die bloedbaden zoals in Florida moeten stoppen, zo verkondigde de president in de vergadering met Republikeinen en Democraten, en de tijd is voorbij dat het Congres niets doet. Jongeren die op hun achttiende al een geweer mogen kopen? 'Dat kan gewoon niet', aldus Trump die donderdag de NRA ontving in het Oval Office. Vorige week had hij ouders op bezoek van slachtoffers van de schietpartij in de school in Florida. 'Wij moeten iets doen, wij moeten handelen. Wij kunnen niet meer wachten en spelletjes blijven spelen. Kijk naar Columbine. Bill Clinton was toen president. Virginia Tech was het George Bush. Sandy Hook, San Bernardino, de Pulse-nachtclub. Het is belachelijk. Dit kan gestopt worden. En het zal gebeuren. Het wordt tijd dat een president optreedt.'

Het was de tweede keer in korte tijd dat Trump live in de huiskamers een heet hangijzer in de Amerikaanse politiek openlijk besprak met parlementariërs. Ook nu weer werd hij na afloop door sommigen geprezen voor de ongekende openheid. De bijeenkomst bood Trump wederom de kans om zich van een andere, 'zachtere' kant te laten zien: van een president die bereid is tot een compromis met de Democraten om de politieke impasse in Washington te doorbreken.

Semi-automatische AR-15's te koop bij een schietclub in het plaatsje Orem in Utah. Wie in de VS 18 jaar is, mag een AR-15 kopen. Het is een van de populairste geweren in de VS. Beeld AFP

Tot woede van de NRA

Maar net als de vorige keer, toen immigratiehervorming op de agenda stond, werd de vraag gesteld of het allemaal wel tot iets zou leiden. De president riep toen dat hij snel een deal wilde sluiten met de Democraten over de toekomst van jonge illegalen. Maar toen het erop aankwam, keerde hij zich tegen een gezamenlijk voorstel van beide partijen.

Zelfs als de wapen-bijeenkomst tot niets leidt, zal het nog lang worden gezien als een vrij opmerkelijke vergadering. Want voor het eerst durfde een president hardop te zeggen waarom al die schietpartijen niet leiden tot strengere wapenwetten en wie de 'boeman' is: door de invloed van de National Rifle Association (NRA) op politiek Washington.

De club van wapenbezitters kan, met hun rijk gevulde kas, politieke carrières maken of breken. De NRA steunde Trump tijdens de verkiezingen maar de miljardair was financieel niet afhankelijk van de organisatie. Ook is hij, als het om wapenbezit ging, nooit zo'n ideologische scherpslijper geweest als de meeste Republikeinen in het Congres.

Zo toont de president zich nu na 'Florida', tot woede van de NRA, voorstander van het verhogen van de minimumleeftijd waarop je een geweer kan kopen: van 18 naar 21 jaar. Wie nu een handwapen wil komen, moet ook 21 jaar zijn. Trump is hierin niet de enige. De afgelopen dagen besloten twee winkelketens in de VS eigenhandig de leeftijdsgrens te verhogen. Na een vraag van de president, moest de Republikeinse senator Pat Toomey eerlijk bekennen dat hij in een wetsvoorstel geen letter had opgenomen over het verhogen van de leeftijdsgrens.

Trump geeft de Democratische senator Dianne Feinstein het woord. 'Wapens waarvan ik dacht dat die nooit het slagveld zouden verlaten, zijn nu in onze straten', zei Feinstein over de AR-15 die bij het bloedbad in Florida werd gebruikt. Beeld EPA

Wapens afpakken

'Weet je waarom?', zei Trump. 'Je bent bang voor de NRA. Dit is niet populair bij de NRA, maar ik zal toch zeggen waar het op staat. Ik ben een fan van de NRA, een grote zelfs. Het zijn prima lui, ware patriotten. Maar we hoeven het niet altijd eens met ze te zijn. Dit alles wordt niet ter sprake gebracht omdat mensen bang zijn om dit te doen.'

'Ik denk dat u de macht van de wapenlobby onderschat', reageerde de Democratische senator Chris Murphy meteen toen de president nogal optimistisch zei dat het aannemen van strengere wapenregels nu wel zou gaan lukken. Onzin, vond Trump. 'Ik had afgelopen zondag een lunch met de NRA', zei de president. 'Zij hebben grote macht over jullie, maar ik heb ze niet nodig. Ze bedoelen het goed. Maar ik zei dat we nu iets moeten doen. Wij moeten doen wat juist is.'

Behalve het verhogen van de leeftijdsgrens, wil Trump ook de regels aanscherpen om de achtergrond van potentiële wapenkopers te controleren. Verder wil hij dat de politie het recht krijgt om wapenbezitters die mogelijk een gevaar vormen, hun wapen af te pakken. Ook vindt hij dat sommige leraren op school bewapend moeten worden, zodat ze tijdig kunnen ingrijpen als een schutter een bloedbad wil aanrichten. Trump: 'Wij moeten niet twee, drie of vier weken wachten tot we dit alles weer zijn vergeten en weer overgaan tot de orde van de dag. Tot er zich weer zo'n probleem voordoet.'

Een student leert tijdens een cursus van de NRA in Tinley Park, in de staat Illinois, hoe je een wapen moet vasthouden. Wie een handwapen in de VS wil kopen, moet ten minste 21 jaar zijn. Beeld AFP

'Dolgedraaide gek'

Na afloop van de bijeenkomst vroeg menig Congreslid zich echter af of het Trump zal lukken, in tegenstelling tot zijn voorgangers, om vergaande wapenhervormingen van de grond te krijgen. Veel Democraten zijn niet vergeten dat de president net zo enthousiast was tijdens de bijeenkomst over immigratie. 'Vandaag zei hij dat hij alles steunde', aldus de Democratische senator Dick Durbin. 'Wij zullen zien wat zijn standpunt volgende week is.'

Bij de NRA waren ze niet blij met wat ze op televisie zagen. 'Hoewel de bijeenkomst prachtige televisie opleverde, zullen de voorstellen die werden besproken onze kinderen niet veiliger maken', aldus de NRA in een verklaring. 'Onze leiders dienen hervormingen door te voeren die nieuwe tragedies moeten voorkomen. In plaats van wapenbezitters die de wet naleven te straffen vanwege de daden van een dolgedraaide gek.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.