Trump staat tot Obama als sloper staat tot dromer

De voormalige president spreekt in het Logan Center for the Arts van de Universiteit van Chicago, 24 april 2017.Beeld reuters

Zeven dagen voor hij het Witte Huis verliet sprak Barack Obama met Michiko Kakutani, de recensente van The New York Times over boeken. Shakespeare leerde hem hoe dwaas, wreed en feilbaar de mens kan zijn maar ook hoe veerkrachtig, fatsoenlijk en goed. Hij worstelde met hoe V.S. Naipaul de hardheid van de wereld beschrijft. Hij was het ermee eens, toch vocht hij tegen het gevaar dat je als realist al snel een cynicus wordt. Zelf schreef hij als buurtwerker korte verhalen over zijn wijk in Chicago. Vaak gingen die over oudere mensen, over teleurstellingen en verlies. Wat Obama op papier zette was naar zijn zeggen melancholiek en bespiegelend. Die uitspraak bleef hangen. Ten eerste hou ik van melancholie, zo zwaar en tegelijk zo ijl. Ten tweede is het mooi dat een man van macht in zijn diepste wezen een man van mijmeringen is. En: wat een verschil tussen Obama en zijn opvolger.

De overgang is groot. Donald Trump gunde de natie deze week ook een vluchtige blik in zijn binnenste, toen hij zei niet zijn instinct te hebben gevolgd bij zijn Afghanistan-besluit. Dat werd toegejuicht. Maar instinctief handelen is niet persé verkeerd. Het kan zelfs raadzaam zijn naar je gevoel te luisteren. Wat telt is wat je instincten zijn.

Bij Obama zijn dat zijn bedachtzaamheid, zijn besef van de complexiteit der dingen en zijn inlevingsvermogen in anderen. Bij Trump zijn dat zijn voorkeur voor doen boven denken, zijn geloof in simpele goed-foutschema's en zijn eigenliefde en fallische drang altijd de grootste te willen zijn. Obama kon last hebben van besluiteloosheid en bij weerstand in zichzelf gekeerd raken. Trump lijdt aan roekeloosheid en begint soms ergens aan zonder te weten waar het eindigt. Zoals Obamacare willen schrappen zonder vervangende zorgwet.

Het is imploderen versus exploderen. Aan allebei kleven nadelen, maar het eerste was bij Obama incidenteel, het tweede is bij Trump semipermanent. Voor een bouwer van wolkenkrabbers houdt hij erg veel van opblazen en afbreken. Het klimaatverdrag, het op regels gebaseerde internationale systeem, de overheid - weinig is veilig.

Gefixeerd als we zijn op de rel van de dag in een presidentschap dat één grote dagkoers is, zien we niet alles. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken staan de gangen vol meubilair uit verlaten kantoren, ambtenaren gaan gedwongen met pensioen, drie medewerkers moeten worden ontslagen voor er één mag worden aangenomen. 'Dit is hoe de diplomatie sterft. Lege kantoren op een doordeweekse middag', schrijft een oud-werknemer in weekblad Politico.

Obama feliciteert Trump met zijn inauguratieBeeld epa

Op het ministerie van Energie zit de ochtend na Trumps verkiezingszege iedereen klaar om een afvaardiging van hem te ontvangen. Er komt niemand. Rick Perry is er nu de baas. De man die als presidentskandidaat dit ministerie wilde afschaffen maar in een debat de naam was vergeten (oeps). De man ook van wie Trump ooit zei dat hij een bril droeg 'om slim te lijken' en verplicht zou moeten worden tot een IQ-test. Perry's benoeming door deze schoolplein-bully lijkt een grap, maar het lachen vergaat je als je weet wat het ministerie doet. Het controleert de veiligheid van de 6.800 Amerikaanse kernkoppen, het helpt in gevaarlijke landen als Libië kernmateriaal uit handen van terroristen te houden, het bewaakt het netwerk dat voorziet in stroom, die met water en voedsel onmisbare levensbehoefte.

Het ministerie is van onschatbaar belang, maar het wordt bedreigd door Trumps vijandigheid dan wel onverschilligheid jegens de overheid, schrijft Michael Lewis. Zijn stuk in Vanity Fair over het departement staat los van de dagelijkse nieuwskoppen maar is huiveringwekkend. Het verstoort de melancholie van de laatste, korter en koeler wordende zomeravonden.

Trump is de prozaïsche president, die zich tot Obama verhoudt als de sloper tot de dromer. Misschien heeft hij nooit beseft waaraan hij begon en wat er allemaal op hem afkwam. Misschien heeft hij meer tijd nodig en verdient hij het voordeel van de twijfel. Maar dat is moeilijk bij iemand die bij zichzelf geen twijfel toestaat.

Arie Elshout becommentarieert het buitenlandse nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden