State of the Union

Trump sorteert in State of the Union voor op herverkiezingscampagne: ‘Enige wat economisch wonder VS kan stoppen, zijn partijdige onderzoeken’

President Donald Trump (midden) met links vicepresident Mike Pence en rechts leider van de Democraten Nancy Pelosi. Beeld REUTERS

In zijn tweede State of the Union nam Donald Trump dinsdagavond alvast een voorschot op zijn herverkiezingscampagne. De pijlers die hij schetste zijn de goed draaiende economie, een onverminderd hard immigratiebeleid en verzet tegen abortus.

De Amerikaanse president sandwichte de inhoudelijke elementen van zijn toespraak tussen een oproep tot eenheid en een bloemrijk-pompeuze viering van Amerika’s lotsbestemming, in een poging de mede door hem verhevigde politieke polarisatie te overstijgen. Maar die optimistische handreikingen werden feitelijk tenietgedaan door een cruciale passage, die de kern vormde van Trumps anderhalf durende betoog.

‘Er vindt een economisch wonder plaats in de Verenigde Staten’, zei hij. ‘En het enige wat dat kan stoppen zijn domme oorlogen, politiek, of belachelijke partijdige onderzoeken.’

Hij kreeg daarvoor hartelijk applaus van zijn partijgenoten. De open doekjes maakten dinsdag duidelijk dat Trump nog steeds brede steun geniet onder Republikeinen in het Congres, ondanks berichten over het tegendeel de afgelopen dagen.

‘We moeten de politiek verwerpen van revanche, verzet en vergelding – en het eindeloze potentieel omarmen van samenwerking, compromissen en het algemeen welzijn.’

Trump begon met een oproep tot eenheid, en zei ‘klaar te staan om met Democraten te werken’. Hij zei dat zijn agenda geen Democratische of Republikeinse agenda is, maar ‘de agenda van het Amerikaanse volk’. Een ‘verbazingwekkende kwaliteit van leven ligt binnen handbereik’, beloofde Trump, ‘als we de moed hebben de kansen te grijpen’. Hij noemde, zoals elk jaar, infrastructuur en de hoge medicijnenprijzen als belangrijkste thema’s waarop de twee partijen kunnen samenwerken. Ook memoreerde hij de in december met brede steun ingevoerde wet die het strafstelsel moet hervormen.

Maar vervolgens hamerde hij met zijn vertrouwde demagogie hard op de wiggen die de twee partijen uit ­elkaar drijven, zoals immigratie en abortus. Trumps idee van eenheid is dat het hele land zich achter hem schaart – een idee dat in november bij de tussentijdse verkiezingen werd gelogenstraft, toen de Republikeinen hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kwijtraakten.

Ondanks die inhoudelijke contradictie, of juist daardoor, was het een slimme speech: de patriottische retoriek sloeg aan bij veel Amerikanen. Bijna driekwart van de tv-kijkers kon de toespraak waarderen. Die cijfers zullen Trump sterken in zijn overtuiging dat dit electoraal gezien de juiste weg is richting 2020.

President Trump verlaat het Huis van Afgevaardigden na zijn State of the Union-toespraak. Beeld EPA

Pijler 1: Economie

Trump: ‘De Amerikaanse economie groeit nu bijna twee keer zo hard als toen ik aantrad, en we worden beschouwd als verreweg de heetste economie waar ook ter wereld.’

Het is niet waar, want de economische groei van de afgelopen twee jaar past in de lijn van de jaren daarvoor, en Polen en China, om maar twee landen te noemen, zijn hotter. Ook is de groei nauwelijks beïnvloed door Trump: de belastingkortingen zijn vooral ten goede gekomen aan het bedrijfsleven en nauwelijks teruggevloeid in de economie. Maar elke president klopt zich op de borst als de economische cijfers goed zijn, en je kunt ook zeggen: die cijfers zijn boven verwachting, gezien de doemscenario’s die economen schetsten voor Trumps verkiezing. De president noemde de vijf miljoen nieuwe banen, de stijgende lonen, de miljoen mensen die van de voedselbonnen af zijn, de laagste werkloosheid in een halve eeuw, en de verder gestegen olie- en gaswinning die Amerika onafhankelijker maakt van Venezuela en Iran, en zelfs export van deze energiebronnen mogelijk heeft maakt (klimaatverandering is geen issue, in de ogen van Trump).

Pijler 2: Immigratie

Trump: ‘Op dit moment zijn grote, georganiseerde karavanen op weg naar de Verenigde Staten. (…) Ik heb nog eens 3.750 soldaten naar onze zuidgrens gestuurd om voorbereid te zijn op deze enorme aanval.’

Immigratie was het belangrijkste thema dinsdagavond: net als in al zijn voorgaande speeches schetste Trump weer een vertekend beeld van de ‘wetteloze situatie’ aan de ‘zeer gevaarlijke’ zuidgrens. Hij beloofde dat hij eindelijk ‘een echte muur’ gaat bouwen, ook al is dat een ‘slimme, strategische, doorzichtige stalen barrière’. Trump zei ook dat voor legale immigratie is: ‘Ik wil dat mensen ons land binnenkomen in de grootste aantallen aller tijden, maar ze moeten legaal binnenkomen.’ Dat leverde hem applaus op, maar is niet waar: Trumps maatregelen aan de grens houden ook legale immigranten (asielzoekers) tegen, en de afgelopen twee jaar heeft Trump op veel manieren legale immigratie ontmoedigd. Volgens recent onderzoek zal zijn beleid de legale immigratie met 44 procent verminderen.

Pijler 3: Abortus

Trump: ‘Parlementariërs in New York juichten van plezier bij de aanname van een wet die het toestaat dat een baby vlak voor de geboorte uit de baarmoeder wordt gerukt.’

Vroeger was Trump voor abortus – het stond hem tegen, maar hij vond vrouwenrechten belangrijker. Tegenwoordig heeft Trump zich het jargon van conservatieve christenen, voor hem onmisbare kiezers, helemaal eigen gemaakt. De wet waar Trump op doelde, maakt het mogelijk ook na 24 weken abortus te plegen, maar alleen als de gezondheid van de moeder gevaar loopt of de baby niet levensvatbaar is. Die nuances zul je in een Republikeinse verkiezingscampagne niet horen.

Overigens kreeg Trump dinsdagavond ook een open doekje van vrouwelijke Democratische Congres­leden die in het wit, de kleur van de vrouwenrechtenvoorvechters van begin twintigste eeuw, naar de toespraak luisterden. Dat gebeurde toen hij zei dat 58 procent van de nieuwe banen in Amerika door vrouwen worden vervuld. Toen hij zei dat er meer vrouwen dan ooit in het Huis van Afgevaardigden zijn gekozen, leverde hem dat zelfs een wild U-S-A, U-S-A! van de vrouwen op. Het was een van de weinige momenten waarop Trump en Nancy Pelosi, zijn Democratische opponent in het Huis van Afgevaardigden die achter hem zat, tegelijkertijd glimlachten.

Democratische vrouwelijke leden van het Huis van Afgevaardigden in het wit tijdens de State of the Union. Beeld EPA

Deze vrouwen nemen het op tegen Trump
Donald Trump is over de helft van zijn eerste termijn heen. Welke vrouwelijke Democraten willen hem van een tweede termijn afhouden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden