Analyse

Trump schuift op, maar blijft zichzelf

Verkiezingscampagne

Dinsdag is de laatste grote Republikeinse voorverkiezing. Ongepolijst trekt Donald Trump weer van leer. Toch krijgt hij ook steun uit het keurig deel van zijn partij. Hoe lukt hem dat?

Aanhangers juichen donderdag voor Donald Trump. Die heeft zowel zijn vertrouwde achterban nodig als het Republikeinse establishment al was het maar omdat dat establishment geld meebrengt. Beeld REUTERS

Het hoge woord is eruit: Paul Ryan, de belangrijkste leider van de Republikeinse partij, stemt in november op de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Ryan schreef in een column deze week dat hij er 'vertrouwen' in heeft dat Trump in het Witte Huis de conservatieve politieke agenda zal uitvoeren.

Wekenlang had Ryan zijn steun juist níét betuigd. Trump was niet conservatief genoeg, zei hij na een onderhoud met hem begin mei, enkele dagen nadat Ted Cruz en John Kasich de handdoek in de ring hadden gegooid en Trump de overmijdelijke Republikeinse vaandeldrager was geworden.

De steunbetuiging nu volgt op een week waarin Trump zich weer eens van zijn meest ongepolijste (je zou ook kunnen zeggen: onbeschofte) kant heeft laten zien, met persoonlijke tirades tegen zijn tegenstanders en vermeende tegenstanders.

Steeds meer salonfähig

Hij viel Gonzalo Curiel aan, de rechter die onderzoek doet naar oplichterij bij Trump University, omdat die een Mexicaan zou zijn en dus bij voorbaat een hekel aan Trump zou hebben (Curiel is echter geboren in Indiana). Hij viel Susana Martinez aan, de Republikeinse gouverneur van New Mexico, omdat zij haar werk niet goed zou doen. Hij viel journalisten aan omdat die hadden uitgezocht dat Trump nog geen cent had overgemaakt van geld dat hij in januari had opgehaald voor veteranen.

Uiteraard viel hij de Democratische kandidaat in spe Hillary Clinton aan, om alle denkbare redenen, maar onder meer omdat zij seksueel geweld van haar man mogelijk zou hebben gemaakt en in de doofpot gestopt.

Zo wordt Trump in Republikeinse kring steeds meer salonfähig, terwijl hij zich steeds minder salonfähig gedraagt. Dat is minder paradoxaal dan het lijkt. Toen Trump als winnaar uit de Republikeinse race kwam, was de vraag of hij zich presidentiëler zou gaan opstellen. Dat zou nodig zijn om klassieke conservatieven voor zich te winnen, maar had het risico dat hij rabiate fans van zich zou vervreemden. In een interview met Fox News erkende hij dat hij daarmee worstelde: 'Als ik presidentiëler word, ga ik mensen vervelen. Dan vallen ze in slaap.'

Beeld AP

Concessies

Trumps oplossing: inhoudelijk doet hij concessies aan het Republikeinse establishment, stilistisch blijft hij zichzelf. Zo hoopt hij van twee walletjes te eten. Hij heeft zowel de steun nodig van het establishment, onder meer omdat hij het geld ervan goed kan gebruiken, als van de aanhang die hem groot heeft gemaakt.

Het resultaat is wel dat de arme witte onderklasse in de steek gelaten wordt door de man in wie zij een redder zagen - Trump was tijdens de voorverkiezingen een populist met linkse trekjes, met beloften van minimumloon, sociale zekerheid en hogere belastingen voor de rijken; en met met zijn protectionisme en isolationisme. Maar een aantal van zijn onorthodoxe suggesties zijn alweer verdwenen, als natte sneeuwvlokken die de grond raken.

Zo is van een landelijk minimumloon geen sprake meer en is hij ook teruggekomen van hogere belastingen voor de rijken. Sociaal-cultureel heeft Trump, die een progressief verleden had inzake abortus en het homohuwelijk, een rechtse draai gemaakt met zijn lijst kandidaten voor het Hooggerechtshof: elf rechtse hardliners die zelfs de bijbel- en grondwetfanaat Ted Cruz zouden zijn bevallen.

In North Dakota legde hij vorige week een klassieke kapitalistische geloofsbelijdenis af: weg met de regels, laat oliefirma's maar boren, hoe meer olie en gas hoe beter, en klimaatverandering is een Chinees complot.

Xenofobie

Natuurlijk heeft Trump ook nog agendapunten die echte Republikeinen zorgen baren. Hij wil handelsverdragen opzeggen en zoekt toenadering tot dictators. Hij is voor meer sociale zekerheid en 'houdt van' schulden, ook bij de overheid. En sommige Republikeinen, zij het lang niet alle, vinden zijn xenofobie schadelijk.

Maar zijn flexibiliteit wekt kennelijk vertrouwen, bij Ryan en bij andere Republikeinen. En er is altijd het Congres, dat de president in bedwang kan houden, zei Mitch McConnell, de Republikeinse leider in de Senaat. 'Trump gaat echt niet veranderen wat ik denk, en ook niet wat Paul Ryan denkt.'

Hillary Clinton ging deze week vol in de aanval. Zij noemde Trump in Californië, waar dinsdag de laatste grote voorverkiezingen worden gehouden, 'gevaarlijk incoherent' en 'ongeschikt qua temperament'. Trump kaatst de bal net zo makkelijk terug: 'Mijn temperament is zo veel harder, zo veel beter dan dat van haar. Het was moeilijk wakker te blijven bij haar speech.'

In de landelijke peilingen is Trump Clinton tot een paar procent genaderd. Opportunisme kan erg effectief zijn.

Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.