Trump schrapt Obama's klimaatbeleid. Hoe erg is dit?

De radicale koerswijziging van het Amerikaanse klimaatbeleid is een ramp voor het door 200 landen ondertekende akkoord van Parijs. Of zijn China, India en de EU zo standvastig dat ze doorgaan op het gekozen pad?

Demonstranten voor het Witte Huis in Washington DC. Beeld ap

Wat betekent Trumps beleid voor de Amerikaanse bijdrage aan Parijs?

Meer uitstoot van broeikasgassen en minder geld. De keuze van de regering-Trump voor 'energie-onafhankelijkheid' stelt banengroei in de kolensector en goedkope energie boven wereldwijde klimaatafspraken. Door het terugdraaien van Obama's klimaatmaatregelen, met name het Clean Power Plan en het moratorium op nieuwe kolenmijnen op federaal land, zullen de VS hun doel voor Parijs (32 procent minder uitstoot in 2030 dan in 2005) niet halen.

Trumps koerswijziging betekent ook minder geld voor klimaatbeleid. De VS zullen met name hun financiële steun afbouwen voor klimaatadaptatie in arme landen (maatregelen om de onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan). Intussen hebben diverse staten en de milieubeweging al aangekondigd Trumps beleid bij de rechter te zullen aanvechten.

Stappen de VS nu ook uit het klimaatakkoord?

Dit is de grote vraag. Er staat niks over in de executive order, en de kwestie lijkt nog steeds in beraad te zijn. Trump heeft altijd gezegd dat het klimaatakkoord een 'bad deal' was waarbij China en India veel makkelijker wegkwamen dan de VS. Anderzijds verplicht Parijs de VS tot niets: elk land stelt zijn eigen doelen, er zijn geen sancties en je kunt wel de discussie beïnvloeden. Bovendien zitten er veel juridische haken en ogen aan het opzeggen van het akkoord.

Overigens klinkt er de laatste tijd minder klimaatscepsis uit het Witte Huis. Ooit noemde Trump klimaatverandering een verzinsel dat door China was bedacht om de Amerikaanse economie te schaden. Recent heeft hij toegegeven dat er 'enig verband' kan zijn tussen door de mens veroorzaakte emissies en de opwarming. Wellicht is tot hem doorgedrongen dat 71 procent van de Amerikanen vindt dat de VS in het akkoord van Parijs moeten blijven.

Lees verder onder de afbeelding.

Wat betekent het voor de rest als de VS vertrekken?

Of ze gaan of niet, duidelijk is dat de VS niet meer aanjager zijn van het mondiale klimaatbeleid, zoals onder Obama. Andere grote landen moeten die rol dus overnemen. De EU is verdeeld (alleen Duitsland, Frankrijk en Zweden liggen met hun reducties op koers) en heeft interne zorgen. China lijkt vastbesloten de leidersrol op te eisen. Het is nu al de grootste investeerder in hernieuwbare energie en heeft ook veel steun in de Derde Wereld.

De verdere gevolgen van een Amerikaanse Clexit (Climate Exit) zijn ongewis. Volgens de pessimisten zullen die ondermijnend zijn, want ze zullen andere onwillige landen aanzetten om ook te duiken (zoals Rusland, dat nog niet heeft geratificeerd). Zonder de grootste economie van de wereld verliezen de afspraken veel van hun kracht en kan het momentum van Parijs verdampen.

De optimisten stellen dat een vertrek van de VS ook goed kan uitpakken. De achilleshiel van het akkoord van Parijs is dat alle afspraken bij consensus moeten worden gemaakt. En andere landen kunnen bij de vervolgstappen in 2018 (zoals het aanscherpen van emissiereducties) beter doorpakken als de grote spelbreker is vertrokken. Het is beter als de Verenigde Staten blijven, zei de Noorse premier Erna Solberg, 'maar het is niet het einde van Parijs als de VS besluiten te vertrekken'.

En wat betekent Trumps beleid voor de planeet?

De nieuwe koers van Trump leidt niet onmiddellijk tot de apocalyps. Maar het afhaken van de grootste vervuiler maakt het niet makkelijker om de belangrijkste doelstelling van Parijs te halen: het beperken van de opwarming van de aarde tot ruim beneden 2 graden. Zeker niet als de regering-Trump ook nog gaat experimenteren met zoiets riskants als geo-engineering, zoals het in de atmosfeer verspreiden van verkoelende sulfaatdeeltjes.

Geruststellend is dat waar de federale overheid zich terugtrekt, lagere Amerikaanse overheden doorgaan. Een staat als Californië, de vijfde economie ter wereld, wil zijn emissies in 2030 met 40 procent terugdringen. En, weten zowel bedrijven als beleggers, de omschakeling naar een duurzame economie is onomkeerbaar: schone energie is al belangrijker dan steenkool, elektrische auto's redden de auto-industrie en in de VS is de werkgelegenheid in renewables al groter dan die in de fossiele energie. De honden blaffen, de karavaan trekt verder.

Ettore DiCasimiro, een van de weinige overgebleven mijnexploitanten in de staat Pennsylvania, zegt overtuigd aanhanger te zijn van Donald Trump. Beeld Corbis via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden