NieuwsConflict VS-Iran

Trump reageert gematigd op Iraanse aanvallen: geen militaire reactie, maar nieuwe sancties

President Donald Trump heeft woensdag opvallend mild gereageerd op de raketaanvallen die Iran de nacht ervoor uitvoerde op twee Amerikaanse bases in Irak. Die waren bedoeld als vergelding voor de drone-aanval waarbij de Iraanse generaal Qassem Soleimani vorige week door de VS werd uitgeschakeld. 

President Trump bij zijn persconferentie, woensdag, in het Witte Huis.Beeld REUTERS

Gevreesd werd dat de VS zouden terugslaan, maar in plaats van militaire actie kondigde Trump tijdens een korte persconferentie in het Witte Huis nieuwe economische sancties aan tegen Iran. Trump bevestigde dat er geen doden zijn gevallen bij de Iraanse aanval, waarbij twaalf raketten werden afgeschoten op een luchtmachtbasis in Ain al-Asad in het westen van Irak en een militaire basis in de noordelijke stad Erbil. Volgens Iran kwamen er zeker tachtig Amerikaanse militairen om, maar Trump zei dat het bij ‘minimale schade’ was gebleven.

‘Het lijkt erop dat Iran besloten heeft gas terug te nemen, hetgeen een goede zaak is voor de betrokken partijen en heel goed nieuws voor de wereld’, concludeerde Trump. Waarnemers opperden eerder ook al dat de Iraanse vergeldingsaanval vooral bedoeld was om het thuisfront tevreden te stellen zonder een gevaarlijke oorlog uit te lokken. Vlak voor de raketaanvallen kregen de Iraakse autoriteiten een waarschuwing, waarna ook de Amerikanen en hun bondgenoten van de komende aanval op de hoogte werden gesteld. 

Eerder had Trump nog gedreigd met aanvallen op 52 doelen in Iran, inclusief plekken van cultureel belang, als Iran wraak zou proberen te nemen op de Amerikanen voor de dood van Soleimani. De olieprijzen gingen meteen flink omlaag na de persconferentie van Trump. Helemaal rustig was het nog niet: in de Groene Zone in Bagdad, waar de Amerikaanse ambassade is gevestigd, kwamen woensdagavond twee katjoesja-raketten neer zonder veel schade te veroorzaken. Die moeten van tamelijk dichtbij zijn afgeschoten.

Afschrikking

De Amerikaanse president maande de Iraanse leiders op te houden met hun 'terreurcampagne’ in de regio en herinnerde hen eraan dat de VS over de machtigste krijgsmacht ter wereld beschikken. ‘Maar die willen we niet gebruiken’, zei Trump. Volgens hem volstaat de economische en militaire kracht van de VS om Iran af te schrikken. Wel verzekerde hij dat de VS nooit zullen toestaan dat Iran de beschikking krijgt over kernwapens.

De Amerikaanse president verdedigde de drone-aanval op generaal Soleimani, die hij de ‘meest meedogenloze terrorist ter wereld’ noemde. Volgens hem was Soleimani verantwoordelijk voor de dood van duizenden Amerikaanse militairen en stond hij op het punt nieuwe aanslagen te plegen. ‘Maar wij hielden hem tegen. Dat had al veel eerder moeten gebeuren.’

Hij kondigde nieuwe strafmaatregelen tegen Iran aan, totdat het land zijn gedrag verandert. Trump spuwde opnieuw zijn gal over de nucleaire deal met Iran uit 2015, waaruit de VS zich inmiddels hebben teruggetrokken. Hij riep Groot-Brittannië , Frankrijk en Duitsland op ‘de werkelijkheid onder ogen te zien’ en het nucleaire akkoord met Teheran ook op te zeggen. ‘Niets verhindert Iran nu om nucleaire wapens te ontwikkelen. Beëindig de deal. Dan kunnen we aan een nieuw akkoord gaan werken', zei hij.

Opvallend was dat hij zijn korte persconferentie ook gebruikte voor een oproep aan de Navo om een veel grotere rol in het Midden-Oosten te gaan spelen. Daarbij wees hij erop dat de VS inmiddels niet meer afhankelijk zijn van de olie uit het Midden-Oosten omdat ze zichzelf kunnen bedruipen. Die boodschap zal de Europese Navo-landen, die toch al onder druk van Trump staan om financieel meer bij te dragen, beslist niet als muziek in de oren klinken.

Ondanks alle dreigende taal sloeg Trump ook een verzoenende toon aan tegenover Iran. Hij herinnerde de Iraanse leiders eraan dat de terreurgroep Islamitische Staat ook hun vijand is. ‘Op dit punt en andere gemeenschappelijke prioriteiten zouden wij moeten samenwerken’, zei Trump. Hij wenste het Iraanse volk een ‘grootse toekomst toe, een toekomst die jullie verdienen, van welvaart en harmonie’. 

Zelfverdediging

Amerikaanse VN-ambassadeur Kelly Craft schreef woensdag in een brief aan de VN-Veiligheidsraad dat de liquidatie van Soleimani zelfverdediging was. De luchtaanval waarbij hij om het leven kwam valt dan ook onder Artikel 51 van het VN-handvest dat gaat over zelfverdediging en is daarom legaal, aldus Craft. 

Craft stelt in de brief dat de VS bereid zijn onderhandelingen op te starten met Iran om ‘verdere bedreiging van de internationale vrede en veiligheid of escalatie door het Iraanse regime te voorkomen’.

Conflict Iran en VS zet relaties in Midden-Oosten op scherp

Generaal Soleimani werd ‘de machtigste man van het Midden-Oosten’ genoemd. Begin januari kwam hij om bij een Amerikaanse drone-aanval in Irak. Wie was hij? Waarom nam Donald ‘America first’ Trump deze stap? En hoe ontwikkelt de situatie in het Midden-Oosten zich verder?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden