Trump probeert zich te gedragen, maar hij vliegt in Phoenix al snel weer uit de bocht

Operatie 'Hou de president in het gareel' is deze dagen in volle gang. Donald Trumps adviseurs doen alle moeite om de toon van de president te matigen. Maar dinsdag, een dag na de sobere, presidentiële toespraak over Afghanistan, liet Trump zien dat hij niet van plan is om volledig ingekapseld te worden. In Phoenix haalde hij vertrouwd fel uit naar zijn eigen partijgenoten, de vele critici en de media. Trump: 'Het zijn oneerlijke, slechte lui.'

Stieven Ramdharie
President Trump tijdens zijn toespraak in Phoenix. Beeld AFP
President Trump tijdens zijn toespraak in Phoenix.Beeld AFP

Het was dinsdag even wennen voor zijn aanhangers: Donald Trump die ruiterlijk toegaf dat hij zich moest gedragen. Na dagen van gespeculeer dat de president de omstreden oud-sheriff Joe Arpaio gratie zou verlenen, durfde Trump het in Phoenix uiteindelijk toch niet aan.

Het was nu het moment niet, met de commotie over zijn omstreden Charlottesville-uitspraken nog vers in het geheugen, om een voormalige sheriff vrijuit te laten gaan die ooit jacht maakte op illegale Mexicanen. Sla een verzoenende toon aan, wees de president van alle Amerikanen, zo drukten Trumps adviseurs hem de afgelopen dagen op het hart. Wees ook presidentieel, om zo de critici de mond te snoeren dat het land wordt geregeerd door een schreeuwlelijk in het Witte Huis met weinig kennis van zaken.

De toespraak over Amerika's betrokkenheid in Afghanistan bood Trump die kans. Maar een pardon voor Arpaio, veroordeeld wegens minachting van de rechter, zou opnieuw de indruk wekken dat de president het land probeert te verdelen. Met dat pardon zou het wel goed komen, zo probeerde de president zijn 20 duizend aanhangers in Arizona gerust te stellen. Alleen moesten zij nog even geduld hebben. 'Ik zal een voorspelling doen: het zal prima met hem gaan. Maar ik zal het vanavond niet doen omdat ik geen controverse wil veroorzaken. Vinden jullie dat goed?' Het publiek, schreeuwend: 'Gratie!'

De politie zette buiten het stadion in Phoenix traangas in nadat een demonstratie tegen Trumps bezoek uit de hand liep. Beeld AFP
De politie zette buiten het stadion in Phoenix traangas in nadat een demonstratie tegen Trumps bezoek uit de hand liep.Beeld AFP

'Spoel hem door het toilet'

Ook toen de president de twee Republikeinse senatoren van Arizona met wie het niet botert hard op de korrel nam, liet hij blijken een beetje 'onder curatele' te staan van zijn topadviseurs.

'Niemand wil dat ik het heb over jullie andere senator', aldus Trump over Jeff Flake, de collega van senator John McCain die door de president constant onder handen wordt genomen. 'Die zwak is als het gaat om beveiliging van onze grenzen en aanpak van de misdaad. Ik zal dus niet over hem praten. Niemand weet verdorie wie hij is. Zie je, ik heb dus geen namen genoemd. Erg presidentieel dus.' Het publiek: 'Spoel hem door het toilet.'

Oorlogsheld McCain, die vecht tegen kanker, kreeg uiteraard ook een fikse veeg uit de pan. 'Eén stem waren we verwijderd van de overwinning', aldus de president op felle toon over zijn partijgenoot die met de Democraten meestemde om het Republikeinse plan te torpederen dat Obamacare moest vervangen. 'Eén stem, praat met jullie senator.'

Hoe lang gaat Donald Trump proberen zijn gedrag te verbeteren? De toespraak in Phoenix werd gezien als een testcase voor de pogingen van zijn adviseurs, stafchef John Kelly voorop, om zijn presidentschap in rustiger vaarwater te brengen. Nu zijn belangrijkste strateeg Steve Bannon is ontslagen, zo is de gedachte, hebben Kelly en zijn collega's nu meer vat op Trump.

Het liefst hadden ze de al lang geplande bijeenkomst in Phoenix afgezegd. Maar omdat de president zo nu en dan de 'kaasstolp' in Washington wil verlaten om in contact te blijven met zijn aanhangers, was dat geen optie. Dus moest een president het podium betreden die de kans kreeg om zijn gal te spuwen, zonder dat hij vreselijk uit de bocht vloog en verviel in oeverloze tirades tegen zijn vele vijanden. Trumps staf slaagde daarin niet in, voor de zoveelste keer. Weer verdeelde de president het land in twee kampen: wie voor en tegen hem is. 'Ik denk dat ze niet van ons land houden', zei hij boos over de media.

De grote opkomst in Phoenix toont aan dat nog veel aanhangers van Trump achter hem staan, ondanks de vele incidenten en commotie van de afgelopen zeven maanden. Beeld AFP
De grote opkomst in Phoenix toont aan dat nog veel aanhangers van Trump achter hem staan, ondanks de vele incidenten en commotie van de afgelopen zeven maanden.Beeld AFP

Racist

Zoals te verwachten was, duurde het niet lang voor Trump afweek van zijn geplande toespraak die door zijn adviseurs zorgvuldig was voorbereid. De uithalen richting de media vielen meteen in goede aarde in Phoenix. Trump gaf ze zelfs de schuld voor de commotie over zijn uitspraken dat beide partijen in Charlottesville schuldig waren aan de rellen. Ze hadden zijn woorden gewoon verkeerd weergegeven, betoogde de president zonder blikken of blozen. 'CNN sucks!', schreeuwden zijn aanhangers.

Trump: 'Dit heb ik letterlijk gezegd: ik hou van iedereen in ons land. Wij gaan Amerika weer groot maken. Maar wij gaan Amerika groot maken voor iedereen. En dan zeggen ze: 'Is hij een racist?' Ze berichten niet eerlijk over wat ik zeg.'

Als het aan zijn staf lag had de president volledig gezwegen over het Charlottesville-drama, maar Trump voelde daar niets voor. 'Ja, ze proberen onze geschiedenis en ons erfgoed af te pakken', herhaalde hij wederom zijn kritiek over het weghalen van 'foute' beelden en monumenten uit de tijd van de slavernij. De felle uithalen richting zijn partijgenoten in het Congres - ongekend voor een president - laten zien dat Trumps adviseurs nog een lange weg hebben te gaan. Want de president heeft ze nodig om zijn ambitieuze plannen, van de kostbare muur aan de grens met Mexico tot zijn belastinghervorming, door het Congres te krijgen.

President Trump luistert naar het publiek in Phoenix. 'CNN sucks!', schreeuwden de 20 duizend aanwezigen toen Trump de media weer bekritiseerde. Beeld AFP
President Trump luistert naar het publiek in Phoenix. 'CNN sucks!', schreeuwden de 20 duizend aanwezigen toen Trump de media weer bekritiseerde.Beeld AFP

Impopulariteit

De president dreigde zelfs de overheid dicht te gooien door elke begroting af te wijzen waarin geen geld was opgenomen voor de muur. 'Wij gaan onze muur krijgen', beloofde Trump zijn gehoor. 'Het Amerikaanse volk heeft gestemd voor immigratiecontrole.' Katie Couric, voormalig NBC-journaliste, op Twitter: 'Ik ben écht bang voor ons land, nu ik vanochtend de volledige toespraak van Donald Trump in Phoenix heb gelezen.'

Dit soort taal van de president valt goed bij de harde kern van zijn aanhangers. Maar zoals zijn adviseurs goed beseffen, kan Trump het zich niet veroorloven dat zijn impopulariteit nog groter wordt. In drie cruciale staten, staten die hem president maakten zoals Wisconsin, vindt slechts zo'n 36 procent dat Trump zijn werk goed doet. Het is een historisch laag cijfer dat de positie van de president in de komende maanden nog verder kan verzwakken.

Een groot gevaar voor stafchef Kelly is dat Trump binnen niet al te lange tijd zijn instinct weer gaat volgen en niet meer zal luisteren naar zijn adviseurs die zijn presidentschap proberen te redden. 'Op een gegeven moment zal hij Kelly zat zijn en het beu zijn om steeds geïnstrueerd te worden', aldus een van Trumps adviseurs dinsdag in Politico. 'Hij zal dan weer terugkeren naar de persoon die hij was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden