Trump probeert het nog een keer met een iets minder bruusk inreisverbod

Donald Trump heeft maandag een aangepast inreisverbod afgekondigd voor vluchtelingen en voor inwoners van Soedan, Syrië, Iran, Libië, Somalië en Jemen. Het decreet is minder bruusk dan de eerste versie van eind januari, maar door het twijfelachtige achterliggende motief is ook nu de vraag of het voor een rechter zal standhouden.

President Trump tekent een decreet. Beeld AFP

De belangrijkste juridische en praktische zwakke plekken zijn weggesneden uit de maatregel, die maandag door de Amerikaanse president achter gesloten deuren werd getekend. Het decreet gaat niet meteen in maar pas over tien dagen, wat chaos op vliegvelden moet voorkomen. Bestaande visa en verblijfsvergunningen blijven geldig. Er kunnen meer uitzonderingen worden gemaakt, onder meer voor studenten, zakenmensen en gezinshereniging. Er wordt geen voorrang meer gegeven aan aanhangers van minderheidsreligies (= christenen). Ook is het aantal landen dat in de ban wordt gedaan teruggebracht van zeven naar zes: Irak, een bondgenoot van Amerika in de strijd tegen Islamitische Staat, staat niet meer op de zwarte lijst.

Maar de kern van de maatregel blijft dezelfde. Er komt een stop van vier maanden op de toelating van vluchtelingen, en er komt een stop van drie maanden op de toelating van inwoners uit verschillende moslimlanden. In die tijd worden de toelatingsprocedures aangescherpt. Minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson noemde de maatregel 'vitaal voor het versterken van de nationale veiligheid'.

Verwarring

President Trump wil dat het Congres onderzoekt of zijn voorganger Obama opdracht heeft gegeven tot het afluisteren van hemzelf en zijn medewerkers vlak voor de verkiezingen. Met 'Obama-gate' onthutst Trump nu zelfs Republikeinen. Lees in dit artikel van Amerika-correspondent Michael Persson hoe Trumps beschuldiging politiek Washington in verwarring achterlaat.

Tegenstanders

Trump laat hiermee opnieuw zien dat het hem ernst is met de beperking van de immigratie, een van de belangrijkste pijlers onder zijn verkiezingscampagne. Ondanks de protesten op de vliegvelden en uit het buitenland, de tegenargumenten van antiterrorismedeskundigen en de tegenwerking van de rechters gaat Trump door op de ingeslagen weg.

Drie juridische bezwaren zijn met het nieuwe decreet weggenomen. Allereerst kunnen staten in Amerika niet meer aanvoeren dat hun inwoners, universiteiten en belastingdienst last hebben van de maatregel (dat konden ze wel toen studenten en onderzoekers met geldige visa en verblijfsvergunningen werden tegengehouden). Dit was de basis van het oordeel van James Robart, de eerste 'zogenaamde' (volgens Trump) rechter die het inreisverbod landelijk ongeldig verklaarde.

Ten tweede wordt het recht op een behoorlijke rechtsgang niet aangetast doordat het decreet pas over tien dagen ingaat. Dit was een van de argumenten in het hoger beroep. Ten derde is discriminatie minder makkelijk aan te tonen, omdat Trump de verwijzing naar minderheidsreligies heeft geschrapt.

De vraag is of het nieuwe decreet stand houdt bij een rechter als het wordt aangevochten. Beeld afp

Wel blijft de vraag naar de intenties van Trump overeind. Een beroepsrechter achtte het aannemelijk dat het Trump helemaal niet om de veiligheid te doen is, maar om moslims buiten te houden. Daarbij verwees hij naar campagne-uitspraken van Trump en naar uitspraken van zijn medestander Rudy Giuliani, die had gezegd dat het inreisverbod de beste manier was om tot een moslimban te komen.

Om het veiligheidsaspect te benadrukken maakt het decreet melding van driehonderd vluchtelingen die in de gaten zouden worden gehouden wegens banden met islamitische terreurorganisaties.

Het decreet kan net zo goed averechts werken, waarschuwen terrorisme-experts, doordat het nog steeds als anti-moslimmaatregel zal worden gezien en daarmee de haat jegens Amerika zal aanwakkeren.

Het decreet maakt geen melding van andere cijfers van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, die vorige week uitlekten. Uit de analyse van 88 extremisten in Amerika met buitenlandse wortels blijkt dat het merendeel pas na jaren radicaliseert (een proces dat niet veel verschilt van de radicalisering van Amerikaanse extremisten). Dat betekent dat de ’extreme selectieprocedure’ die Trump na de voorlopige ban beoogt weinig effect kan hebben.

Meer over het inreisverbod

Trump en veiligheidsdienst in de clinch over onderzoek naar inreisverbod
De Amerikaanse president Donald Trump verwerpt de uitkomst van een onderzoek naar de effectiviteit van zijn controversiële inreisverbod, dat is uitgevoerd door de Amerikaanse binnenlandse veiligheidsdienst (Department of Homeland Security). Volgens dit rapport vormen reizigers uit de zeven moslimlanden geen extra gevaar voor de veiligheid in de VS.

Hoe zit het nou met het inreisverbod dat Trump vrijdag afkondigde?
Vier vragen over het inreisverbod van Donald Trump dat hij eind januari per decreet afkondigde voor inwoners van zeven landen in het Midden-Oosten en voor vluchtelingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden