Trump plots zij aan zij met Chuck en Nancy van de tegenpartij - tot ontzetting van de Republikeinen

Donald Trump heeft woensdag plompverloren de kant van de Democraten gekozen en zijn eigen partijgenoten hard laten vallen. De Democraten behaalden zo een tactische overwinning die hen zelfs kan helpen bij het redden van de illegale 'dreamers'. Daarmee toonde Trump zich ineens weer de ad-hoc politicus die hij ook in de campagne was, de pragmaticus zonder ideologische bagage die een jaar lang de Republikeinen de stuipen op het lijf joeg met zijn soms onconservatieve standpunten.

De Amerikaanse president Donald Trump Beeld ap

Trump noemde de Democratische leiders Chuck Schumer en Nancy Pelosi, de aartsvijanden van de Republikeinen, na het akkoord liefkozend bij hun voornaam. Verrassend, op zijn minst. De kwestie was bovenal technisch. Het ging over de staatsschuld. In de Verenigde Staten zit een wettelijke limiet aan de staatsschuld, die om de zoveel tijd moet worden verhoogd. Gebeurt dat niet, dan mag de overheid geen geld meer uitgeven en valt het land stil. Deze week was het weer zover: het plafond moest omhoog.

Door de orkaan Harvey was de nood extra hoog; de federale hulporganisatie FEMA dreigde eind deze week al zonder geld te zitten als er geen extra toezeggingen uit Washington kwamen. Republikeinen zijn altijd huiverig voor overheidsuitgaven, en willen het plafond alleen verhogen als er ook bezuinigingen worden beloofd. De meest conservatieve Republikeinen houden helemaal de hand op de knip, en dus waren er, ondanks de Republikeinse meerderheid in beide kamers van het Congres, Democraten nodig voor de schuldverruiming.

Pijnlijke exercitie

De Democraten hadden een truc bedacht. Hoewel zij ideologisch gezien veel minder moeite hebben met het uitgeven van overheidsgeld, stelden ze toch een harde voorwaarde aan het verhogen van het schuldplafond: maximaal voor drie maanden. Daarna zouden ze opnieuw gaan onderhandelen. Het idee daarachter was dat de Republikeinen dan twee keer in korte tijd deze pijnlijke exercitie moesten doorlopen, de exercitie waar hun conservatieve achterban zo'n moeite mee heeft.

Bovendien geeft elke plafondverhoging (omdat er geen Republikeinse meerderheid voor is) de Democraten de gelegenheid een verlanglijstje in te dienen en concessies van de Republikeinen af te dwingen: wij stemmen alleen in, als.... Paul Ryan, Republikeins leider in het Huis van Afgevaardigden, noemde het drie-maandenvoorstel van de Democraten woensdag dan ook 'belachelijk', 'schandalig' en 'onwerkbaar'. Zijn tegenvoorstel: een plafondverhoging voor de komende achttien maanden. Ofwel: tot na de belangrijke congresverkiezingen volgend jaar. Dan zouden de Republikeinen er in het verkiezingsjaar van af zijn.

Democraten juichen

Trump ontbood de Republikeinse en Democratische leiders woensdagmiddag in het Witte Huis. Ryan en andere Republikeinse voormannen deden hun plafondvoorstel van achttien maanden, en daarna nog een compromis van zes maanden, maar de Democraten hielden voet bij stuk: drie maanden max. En net toen minister van Financiën Steven Mnuchin zijn gewicht in de schaal legde en ook vertelde waarom de president naar zijn eigen partijgenoten moest luisteren, hakte Trump de knoop door: drie maanden is genoeg.

De Republikeinse voormannen verlieten geschokt het Witte Huis. De Democraten lieten een juichende verklaring uitgaan. En Trump dankte Schumer en Pelosi voor 'een heel goede bijeenkomst', zonder woorden vuil te maken aan zijn partijgenoten Paul Ryan of Mitch McConnell. Waarom heeft Trump dit gedaan? Mogelijkheid één: hij wilde gewoon geen gedoe. Het risico dat hij door het gekissebis geen deal zou kunnen sluiten, terwijl na orkaan Harvey de miljarden extra hard nodig zijn, was zijn eer te na. Mogelijkheid twee: hij leeft gewoon, heel onconservatief, graag op de pof.

Treurig

Trump, wiens imperium dreef op bankfinancieringen, wilde zijn handen vrij houden om de overheidsschuld na december verder te laten oplopen, bijvoorbeeld voor onverwachte militaire uitgaven (Noord-Korea) of investeringen in de infrastructuur (dit was de verklaring van Mnuchin, na afloop). Maar er is ook een derde mogelijkheid: Trump heeft inmiddels zo de pest aan standaard-Republikeinen als Ryan en McConnell, dat hij elke gelegenheid aangrijpt om hen in hun hemd te zetten. Op internet waren veel steunbetuigingen te lezen van aanhangers, die de president prezen voor zijn truc om de 'dwarsliggende' Republikeinen te omzeilen.

'Hoe treurig is de GOP dat de president nu met de Democraten moet samenwerken om dingen gedaan te krijgen in Washington? Dank u President', twitterde een fan. Het akkoord moet nog door het Congres worden goedgekeurd, maar de Democraten rekenen zich al rijk. Uit een triomftweet van Schumer blijkt dat zij zelfs denken dat ze de dreamers, de illegale jongeren die over een half jaar niet meer worden gedoogd, onderdeel kunnen maken van de volgende deal in december.

Trump zelf wil dat ook best wel, zo lijkt het. Na het schuldakkoord met de Democraten zei hij, tegen verslaggevers aan boord van Air Force One, te hopen dat Congres het dreamer-beleid redt dat hij zelf een dag eerder afschafte. En toen bevestigde hij wie zijn nieuwe vrienden zijn. 'Chuck en Nancy zouden graag iets zien gebeuren, en ik ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden