Trump opent met economische plannen jacht op klassieke Republikeinen

Met een economische agenda van belastingvoordelen en deregulering heeft Donald Trump maandag toenadering gezocht tot de klassieke Republikeinen uit de voorsteden en in de directiezetels, om de schade te herstellen die hij zichzelf vorige week heeft toegebracht. Intussen heeft een nieuwe conservatieve kandidaat zich opgeworpen als alternatief voor Trump.

Donald Trump voorafgaand aan zijn speech op Windham High School in New Hampshire, afgelopen zaterdag. Beeld afp

De Republikeinse presidentskandidaat probeerde zich met een inhoudelijke speech te herstellen van een reeks persoonlijke aanvallen en uitglijders. Met zijn minachting voor veteranen, zijn sneer naar partijbonzen en gebrekkige inzicht in de buitenlandse politiek heeft hij vorige week veel gematigde Republikeinen van zich vervreemd; de afgelopen dagen hebben verschillende politici en kaderleden aangekondigd op Hillary Clinton te gaan stemmen.

In een toespraak voor de Economische Club in Detroit concentreerde Trump zich op economische groei en werkgelegenheid. Dit is, met de law-and-order-retoriek en anti-immigratieplannen, de derde poot waar zijn America-First-campagne op steunt.

Veel fiscale voorstellen zijn orthodox Republikeins. Trump wil het aantal belastingschijven terugbrengen tot drie, waarbij het toptarief 33 procent wordt. Dat is iets minder drastisch dan hij eerst van plan was (hij wilde teruggaan naar 25 procent), maar nog altijd een flinke verlaging (nu is het 40 procent). De belastingvoordelen betreffen de hele bevolking, maar pakken voor rijken in absolute zin groter uit. Uit berekeningen van het Tax Policy Center valt af te leiden dat een modaal Amerikaans gezin er 1300 dollar op vooruit gaat, en de top-1 procent ongeveer 130 duizend dollar. Ook procentueel zijn de rijken beter af.

Een tweede douceurtje van Trump is het aftrekbaar maken van de kosten van kinderzorg. Dat is vooral lucratief voor de bovenklasse, die dure oppassen hebben en hun kinderen graag naar privéscholen sturen.

Het derde cadeautje, de afschaffing van het successierecht, volgens Trump de 'dodentax', verpakte hij in een populistisch papiertje. 'Amerikaanse arbeiders hebben hun hele leven belasting betaald - dan moeten ze niet ook nog eens belasting betalen als ze sterven. Dat is gewoon fout.' Zijn definitie van 'arbeiders' is ruim. De belasting geldt alleen voor erfenissen boven de 5,4 miljoen dollar (voor stellen twee keer zo veel), wat betekent dat de afschaffing vooral de bijzonder welgestelde arbeiders, zoals de kinderen-Trump, voordeel oplevert.

Voor bedrijven wil Trump de winstbelasting terugbrengen van 35 procent tot 15 procent. Daarmee hoopt hij fabrieken terug te halen naar Amerika, maar het is ook een lang gekoesterde wens van Republikeinse donoren. In het economische team dat Trump vrijdag bekendmaakte (slechts bestaand uit witte middelbare mannen) zitten ceo's, bankiers, investeerders en hedgefondsmanagers, die persoonlijk voordeel hebben bij de voorstellen die Trump maandag deed.

Donald Trump gooit steeds meer eigen glazen in

We konden 'The Donald' deze week op zijn meest Trumpiaans bezig zien. Zo gaat hij zeker verliezen. Maar is hij daarmee onschadelijk? (+)

Trump beloofde minder regulering en de ongelimiteerde mogelijkheid in Amerika naar olie en gas te boren. Volgens hem zijn regels de oorzaak van het banenverlies in die sector het afgelopen jaar; dat de olieprijs juist door de grote groei van de oliewinning onder Obama is gedaald en daardoor de sector onder zijn succes zucht, liet hij ongenoemd.

'Het is simpel, het is simpel', zei hij twee keer.

'De andere partij is een partij van het verleden, wij zijn de partij van de toekomst', zei Trump, die tot twaalf keer toe werd onderbroken door demonstranten.

Ondanks de lagere inkomsten wil Trump de overheidsuitgaven juist verhogen. Hij wil fors investeren in de infrastructuur, meer uitgeven aan de strijdkrachten en betere zorg voor veteranen.

Per saldo levert dat volgens analyses een groeiende overheidsschuld op (11 duizend miljard dollar erbij in tien jaar, ongeveer elf keer het Nederlandse nationale product), met de kans op stijgende rente en een negatief effect op de welvaart. Trump ziet echter vooral de groeiende welvaart die voor extra belastinginkomsten moet zorgen.

Trump week op een aantal punten af van de conservatieve blauwdrukken, om ook de arbeiders te blijven behagen die hopen dat hij zich om hen bekommert. Hij wil belasting gaan heffen op de speculatie-inkomsten van de rijkste beleggers, en verzet zich nog steeds tegen vrijhandel - volgens hem de oorzaak van de neergang van steden als Detroit, waar hij niet voor niets zijn toespraak hield. Trump vindt dat de Democraten de schuld zijn voor de halvering van de werkgelegenheid in de auto-industrie, doordat veel banen naar Mexico zijn verplaatst (de redding van de auto-industrie onder Obama liet hij ongenoemd).

De (grotendeels) rechtse economische agenda kan gematigde Republikeinen weer in het kamp van Trump trekken. Toch heeft het verzet een nieuw gezicht gekregen: maandag kondigde Evan McMullin (40), een voormalige CIA-spion en bankier, tegenwoordig beleidsmedewerker bij de Republikeinen, aan dat hij zich als conservatief onafhankelijk kandidaat beschikbaar stelt. Hij is naar voren geschoven door Better for America, een organisatie die al bezig was met het reserveren van een plekje in de vijftig staten waar verkiezingen worden gehouden. Desalniettemin lijkt hij in veel staten te laat.

De vraag is ook of hij voldoende financiële steun krijgt. Better for America had vorige maand al een kandidaat aangekondigd, maar hoopte toen op een senator of gouverneur. De volstrekt onbekende McMullin is niet het gedroomde gezicht van Trump- en Clintonhaters.

Evan McMullin maakte vandaag bekend ook een gooi te willen doen naar het presidentschap. Beeld campagne Evan McMullin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden