analysetrump onder vuur

Trump onder vuur nu blijkt dat hij de Amerikanen voorliegt, onder meer over corona

Nu woensdag twee keer duidelijk werd dat president Donald Trump het Amerikaanse volk voorliegt over de belangrijkste bedreigingen van het land, is de vraag: gaat dat gevolgen hebben?

President Trump spreekt in de Oval Office met journalist Bob Woodward, die tegenover hem zit. Ook vicepresident Mike Pence is aanwezig, evenals een aantal stafmedewerkers. De foto is gemaakt in december 2019.Beeld White House

Het waren twee onthullingen die, ieder op zich, in andere tijden tot impeachmentprocedures hadden kunnen leiden. Een: Trump heeft de dreiging van het coronavirus in het openbaar lange tijd gebagatelliseerd, terwijl hij al wist hoe gevaarlijk het was. Twee: de leiding van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid heeft informatie over de dreiging van Russische inmenging en rechts-extremistisch geweld het afgelopen jaar gebagatelliseerd, omdat dat niet zou aansluiten bij de retoriek van de president.

Het eerste kwam uit het nieuwe boek van journalist Bob Woodward, Rage, waarvoor hij de president in totaal achttien keer heeft gesproken. Het boek verschijnt volgende week, maar The Washington Post en CNN hebben het al kunnen inzien. Woodward nam de gesprekken op, en sommige fragmenten waren al te horen.

Klokkenluidersklacht

Het tweede kwam uit een klokkenluidersklacht, die is beland bij het Congres. Een hoge ambtenaar van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, verantwoordelijk voor inlichtingenanalyses, zei dat zowel de vorige minister, Kirstjen Nielsen, als de huidige, Chad Wolf, druk heeft uitgeoefend om de door hem geleverde informatie beter te laten aansluiten bij de politieke agenda van hun baas, Donald Trump. De manipulatie treft de grote kwesties van de afgelopen jaren: Russische inmenging, mogelijke terroristen die de grens overkomen en de dreiging van binnenlands terrorisme, die van rechts-extremisme naar antifascisten moest worden verschoven.

Hoe groot het nieuws ook is, de politieke consequenties op korte termijn zullen beperkt zijn. De Republikeinse medestanders van Trump duiken weg, vluchten in gebrabbel of bagatelliseren het gebagatelliseer (de Republikeinse senator John Kennedy uit Louisiana zei gisteren tot drie keer toe dat ‘gotcha-boeken’ zoals dat van Woodward hem ‘niet echt interesseren’). De Democratische tegenstanders van Trump zullen protesteren en hoorzittingen organiseren, maar daar zullen de belangrijkste getuigen niet komen opdagen, waarna ze nog een keer zullen protesteren – maar echt hard (impeachment, afgedwongen dagvaardingen) zullen ze het niet meer spelen.

Het woord is aan de kiezer, over twee maanden.

Coronavirus

Trump wist dus al vroeg hoe gevaarlijk het coronavirus was. Op 7 februari toonde Trump zich tegenover Woodward buitengewoon onder de indruk van het virus, dat toen nog niet tot de Verenigde Staten was doorgedrongen. ‘Je ademt gewoon de lucht in, en dat is hoe het zich verspreidt’, zei Trump. ‘Dus dat is heel gevaarlijk. Het is ook dodelijker dan zelfs de zwaarste griep.’

Op 10 februari zei hij echter in het openbaar: ‘Als het een beetje warmer wordt, zal het op wonderbaarlijke wijze verdwijnen.’ En op 26 februari, toen de eerste Amerikaanse gevallen werden vastgesteld: ‘Spoedig zullen we nog maar vijf mensen hebben die besmet zijn. Dus we hebben geluk gehad.’ Op 24 maart zei hij dat Amerika weer volop zou draaien met Pasen, op 12 april.

In het openbaar koos hij bewust voor geruststellende woorden, zei hij op 19 maart tegen Woodward: ‘Ik heb het altijd willen bagatelliseren. Ik wil het nog steeds bagatelliseren, omdat ik geen paniek wilde veroorzaken.’

Volgens experts verloor Trump veel tijd die hij had kunnen gebruiken om maatregelen te nemen, zoals een vergroting van de testcapaciteit of het verstrekken van beschermende uitrusting aan werknemers in de gezondheidszorg. Inmiddels heeft het coronavirus 190 duizend Amerikanen het leven gekost.

Russen en rechts-extremisten

De andere afgezwakte dreigingen betroffen Russen en rechts-extremisten, terwijl het gevaar van terroristen, anarchisten en antifascisten in inlichtingenrapporten juist moest worden aangedikt, zo zegt klokkenluider Brian Murphy van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid.

Murphy vertelt onder meer dat zijn toenmalige minister Kirstjen Nielsen in 2018 expres het gevaar van grensoverstekende terroristen overdreef, toen ze voor het Congres de noodzaak van een muur langs de grens met Mexico uitlegde.

Ook zou de tweede man op het ministerie, Ken Cuccinelli, ‘gefrustreerd’ zijn geweest omdat Murphy’s inlichtingenmensen zo’n zwart beeld van Midden-Amerika schetsten (corrupt, gewelddadig, arm), op grond waarvan ambtenaren aan de grens asielaanvragen moesten beoordelen. Cuccinelli zei dat ‘deep state analisten’ de rapporten hadden opgesteld ‘om het asielbeleid van de president te ondermijnen’. Murphy moest de auteurs van het rapport identificeren en ontslaan of overplaatsen, zegt hij.

Murphy deed ook onderzoek naar Russische inmenging in de VS. In mei dit jaar kreeg hij van de nieuwe, evenals Cuccinelli niet door de Senaat goedgekeurde interim-minister Chad Wolf, het bevel te stoppen met het leveren van die inlichtingen. Hij moest zich richten op China en Iran. Dit bevel zou afkomstig zijn geweest van Robert O’Brien, de nationale veiligheidsadviseur in het Witte Huis.

Witte suprematie

Rond diezelfde tijd kreeg Murphy van Cuccinelli het bevel om een hoofdstuk over witte suprematiedenkers aan te passen in een nationale dreigingsanalyse, ‘zodat de dreiging minder ernstig leek’. Ook moest hij informatie toevoegen over gewelddadige linkse groeperingen, zodat het ‘beter bij het denken van Trump zou passen’. Wolf wilde vooral dat er veel met termen als ‘antifa’ en ‘anarchisten’ werd gestrooid. Wolf zelf ging deze zomer met minister van Justitie Bill Barr naar Portland om de door hem gestuurde anonieme federale agenten aan te vuren die daar optraden tegen linkse betogers.

Vorige week lekten de conceptrapporten (onder auspiciën van Murphy geschreven) uit. Daarin staat nog steeds dat witte suprematiedenkers de belangrijkste bedreiging voor de VS vormen. Het officiële eindrapport, waar Wolf kennelijk nog mee bezig is, is nog niet verschenen.

Murphy werd op 1 augustus overgeplaatst. Als reden gaf Wolf op dat Murphy’s spionageafdeling twee journalisten zou hebben nagetrokken. Murphy zegt dat er daarbij alleen publieke informatie van sociale media is gebruikt, geen persoonlijke informatie.

Lees meer over de belangrijkste bedreigingen

Coronavirus
President Trump heeft de dreiging van het coronavirus in het openbaar gebagatelliseerd, maar wist al vroeg hoe gevaarlijk het was. Dat blijkt uit gesprekken tussen Trump en journalist Bob Woodward, die erover schrijft in een nieuw boek.

Inmenging van Rusland
Bryan Murphy, voormalig hooggeplaatst medewerker bij het Amerikaanse Department of Homeland Security (DHS), zegt onder druk te zijn gezet om inlichtingen te manipuleren. Doel hiervan was om informatie beter aan te laten sluiten bij de politieke belangen van president Trump.

Trump vindt dat een nieuw Rusland-onderzoek, waarin geconcludeerd dat de contacten tussen Trumps campagneteam en Rusland in 2016 ‘een serieus contraspionage-gevaar’ vormden, bewijst dat zijn campagneteam nooit heeft samengespannen met Moskou. Critici vinden juist dat het onderzoek het tegenovergestelde aantoont. Kan Trump hiermee wegkomen of zit de nieuwe onthulling zijn herverkiezing in de weg?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden