Trump 'nerveus' over 'nachtmerriescenario' Iowa

Donald Trump heeft zijn aanhang vandaag gewaarschuwd zich niets aan te trekken van de gunstige peilingen en gewoon te gaan stemmen in Iowa. Trump en de Democraat Bernie Sanders halen alles uit de kast om te voorkomen dat zich in Iowa het ergste scenario voltrekt: dat hun aanhang wegblijft. 'Er zijn zoveel peilingen maar de definitieve peiling is vanavond', zei Trump in Waterloo.

Trump luistert in Waterloo,Iowa terwijl zijn dochter Ivanka spreekt. Beeld Reuters
Trump luistert in Waterloo,Iowa terwijl zijn dochter Ivanka spreekt.Beeld Reuters

Voor de bijeenkomst, de een na laatste in Iowa, erkende de miljardair 'een klein beetje nerveus' te zijn over de uitkomst van de eerste voorverkiezing. 'Ik hou van winnen', aldus Trump tegen ABC News. 'Ik hoop dat iedereen gaat stemmen'.

Een lage opkomst en zelfs een winterstorm die in de avond wordt verwacht, kunnen ervoor zorgen dat beide presidentskandidaten verliezen. Uit een laatste peiling uren voor de stemming bleek dat Trump nog meer afstand had genomen van zijn rivaal Ted Cruz: 31 tegen 24 procent. Sanders ging vandaag in Iowa ook aan kop: 49 procent tegen 46 procent voor Hillary Clinton.

Beide kandidaten zijn echter de favoriet, zo bleek weer uit deze nieuwste peiling van Quinnipiac, dankzij de steun van kiezers die nog niet eerder hebben gestemd in een caucus. 'Een hoge opkomst met veel nieuwe kiezers betekent een goede nacht voor Sanders en Trump', aldus Peter Brown van Quinnipiac. Weet Trump zijn aanhangers inderdaad op de been te krijgen en wint hij, dan is de Republikeinse Partij gewaarschuwd. Want in alle staten die direct na Iowa komen, gaat hij riant aan kop in de peilingen.

'Je moet komen stemmen, anders verspillen we onze tijd', riep de miljardair in het weekeinde op vijf bijeenkomsten in Iowa. 'We hebben de kans om geschiedenis te schrijven.' 'We staan vrijwel gelijk', aldus Sanders over zijn onverwacht spannende strijd met Clinton. 'We zullen verliezen als de opkomst laag is. Maar je gaat een van de grootste politieke verrassingen zien in onze moderne geschiedenis als de mensen komen opdagen om te stemmen.'

De zenuwachtige oproepen van het tweetal illustreren hun grote probleem vanavond als Iowa om zeven uur (02.00 Nederlandse tijd) het startsein geeft voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Zijn de anti-establishmentaanhangers van Trump en Sanders zó boos over hoe het er nu aan toe gaat in Amerika, dat ze ook hun huizen verlaten om hun stem te laten horen?

Trump is al zeven maanden de Republikeinse koploper in de peilingen en zijn bijeenkomsten worden massaal bezocht. Sanders trekt ook veel kiezers en is verwikkeld in een nek aan nek-race met Clinton (Iowa) óf hij staat flink voor (New Hampshire). Maar dit alles is van nul en generlei waarde als de grote groep ontevreden (Trump) en jonge kiezers (Sanders) die het tweetal voor zich heeft gewonnen, vandaag niet de moeite neemt om op de tijdrovende bijeenkomsten (caucussen) te gaan stemmen.

De Democratische presidentskandidaat Bernie Sanders poseert in het plaatsje Waterloo in Iowa voor een selfie. In tegenstelling tot rivaal Hillary Clinton, scoort Sanders goed onder jonge kiezers vanaf 18 jaar. Beeld AP
De Democratische presidentskandidaat Bernie Sanders poseert in het plaatsje Waterloo in Iowa voor een selfie. In tegenstelling tot rivaal Hillary Clinton, scoort Sanders goed onder jonge kiezers vanaf 18 jaar.Beeld AP

Rampzalig

Hun grote tegenstanders, senator Cruz bij de Republikeinen en Clinton bij de Democraten, weten zich vandaag vooral verzekerd van de steun van kiezers die elke vier jaar trouw deelnemen aan de voorverkiezingen. Met name Clinton hoeft zich geen zorgen te maken over een lage opkomst. Haar aanhang bestaat vooral uit ouderen boven de 55 jaar die geen caucus in Iowa missen.

Slechts een derde van de Democraten die vanavond gaat stemmen, zo bleek zondag uit een peiling, bestaat uit nieuwe kiezers. Zij steunen voornamelijk Sanders. Vooral voor Trump zou een debacle in Iowa rampzalig kunnen uitpakken. Wat zijn immers de opiniepeilingen nog waard in al die andere staten waar de miljardair nu ook aan kop gaat, als zijn aanhangers al in de eerste staat op verkiezingsdag thuis blijven?

De overmacht van Trump in de opiniepeilingen is ongekend. Geen enkele Republikeinse kandidaat slaagde er de afgelopen decennia in, zelfs George W. Bush niet in 2000, om ruim een half jaar lang de peilingen te domineren. Op zondag bleek uit de laatste peiling van de krant Des Moines Register dat Trump nu een voorsprong op Cruz heeft van 5 procent: 28 tegen 23.

Deze peiling voorspelde in het verleden vaak de uiteindelijke winnaar in Iowa. Mede vanwege de Trump-opmars, verwacht de Republikeinse Partij dat vanavond aanzienlijk meer kiezers komen opdagen dan de 122 duizend van vier jaar geleden.

Een aanhanger van Hillary Clinton spreekt haar toe tijdens een bijeenkomst in Ames in Iowa. Op de bijeenkomst riep Clinton haar aanhangers op vandaag vooral niet thuis te blijven. Ze scoort goed onder kiezers die trouw stemmen in de voorverkiezingen. Beeld Getty
Een aanhanger van Hillary Clinton spreekt haar toe tijdens een bijeenkomst in Ames in Iowa. Op de bijeenkomst riep Clinton haar aanhangers op vandaag vooral niet thuis te blijven. Ze scoort goed onder kiezers die trouw stemmen in de voorverkiezingen.Beeld Getty

Winterstorm

Toch is Trump bevreesd. Hij zette de afgelopen dagen alles op alles om ervoor te zorgen dat zijn aanhangers vanavond komen opdagen, weer of geen weer. In toespraken maar vooral via Twitter, Facebook en een video van dochter Ivanka werd de aanhang gewezen op de Caucus-finder. Hierop kunnen de kiezers zien in welke school, buurthuis of sportzaal ze hun stem kunnen uitbrengen. Ivanka: 'We zien jullie daar.'

'De beweging zal alleen overwinnen als jij en je vrienden naar buiten gaan om te caucussen', aldus Trumps campagne. Maar een nederlaag is zeer wel mogelijk, laten diverse peilingen zien. Zo bleek uit een peiling vorige week van de Monmouth-universiteit dat Trump in Iowa met 7 procent voor stond op Cruz; 30 tegen 23 procent. Maar deze voorsprong had hij te danken aan kiezers die 'waarschijnlijk' gaan stemmen, onder wie veel nieuwe kiezers. Ook houdt de peiling rekening met een vrij hoge opkomst: 170 duizend kiezers.

Maar als de opkomst laag is en de nieuwe kiezers niet verschijnen, raakt Trump zijn voorsprong meteen kwijt en staat hij gelijk met Cruz. 'Een overwinning van Trump is afhankelijk van een grote groep goed gemotiveerde kiezers die maandag ook echt komt opdagen', aldus de analyse vorige week van Patrick Murray van het peilinginsituut van Monmouth Universiteit.

Vooral het strenge winterweer kan op het laatste moment roet in het eten gooien, zoals in vorige verkiezingen vaak is gebeurd. De winterstorm die tegen middernacht wordt verwacht in Iowa kan nieuwe kiezers ervan weerhouden te gaan stemmen. 'Jullie wonen toch in Iowa?', zei Trump in Dubuque tegen zijn aanhangers. 'Zijn jullie bang voor sneeuw? Jullie zijn toch niet bang voor een beetje sneeuw?'

Dominee Joshua Nink bidt voor Trump na een zondagsdienst in een kerk in Council Bluffs. Trumps vrouw Melania kijkt toe. Een flink deel van het Republikeinse electoraat in Iowa bestaat uit conservatieve christenen. Beeld AP
Dominee Joshua Nink bidt voor Trump na een zondagsdienst in een kerk in Council Bluffs. Trumps vrouw Melania kijkt toe. Een flink deel van het Republikeinse electoraat in Iowa bestaat uit conservatieve christenen.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden