Luchtmachtbasis Al Asad

Trump maakt met geheim Irak-bezoek einde aan kritiek dat hij oorlogsgebied niet in durft

In het holst van de nacht en met alle lichten uit landde president Trumps Air Force One woensdag in het diepste geheim op een luchtmachtbasis in Irak. Met het bezoek van slechts drie uur wilde Trump de kritiek bezweren dat hij na bijna twee jaar presidentschap Amerika’s soldaten in oorlogsgebied nog altijd niet had opgezocht.

President Trump en first lady Melania poseren op de luchtmachtbasis Al Asad in Irak voor een selfie met Amerikaanse militairen. Beeld AFP

‘Nee, ik ga er wél naar toe’, antwoordde de president vorige maand geïrriteerd op de zoveelste vraag waarom hij in bijna zevenhonderd dagen Witte Huis nooit de oorlogvoerende soldaten een hart onder de riem had gestoken. Dit keer werd Trump ook gevraagd of hij wellicht bang was zich in een oorlogszone te begeven.

Obama liet zich in Irak al in zijn derde maand zien en George W. Bush dook er acht maanden na de invasie voor het eerst op om Thanksgiving met de militairen te vieren. Op Eerste Kerstdag was het eindelijk zover voor Trump, zonder dat Amerika het in de gaten had. De president was die ochtend na twee kersttweets plotseling opgehouden met twitteren, maar dat Trump iets in zijn schild voerde dachten weinigen. In de avond sloop de president echter met first lady Melania het Witte Huis uit.

Rond middernacht steeg hij vanaf de luchtmachtbasis Andrews bij Washington op voor een elf uur lange vlucht naar Irak. De enigen die het presidentiële toestel opmerkten, waren vliegtuigspotters in Europa die het toestel volgden van Engeland naar Italië. Maar dat Amerika’s president erin zat, kon niemand bevroeden.

Verduisterde basis

Pas nadat Air Force One was geland op een verduisterde landingsbaan van de luchtmachtbasis Al Asad, ten westen van Bagdad, en Trump de eerste militairen had toegesproken, maakte het Witte Huis het verrassingsbezoek wereldkundig. 

De kleine groep journalisten die toestemming had gekregen mee te reizen, kon eindelijk melden dat de president op de valreep van twee jaar presidentschap voet aan de grond had gezet in Irak. Het land waar sinds de invasie van 2003 bijna 4.900 Amerikaanse militairen het leven hadden gelaten en meer dan 32 duizend gewond raakten.

Trump, die tijdens de presidentscampagne de miljarden verslindende oorlogen in Irak en Afghanistan bekritiseerde, maakte van zijn bezoek gebruik om te benadrukken dat die tijd voorbij was. Met de terugtrekking van de tweeduizend militairen in Syrië had hij al een eerste aanzet gegeven.

Gestoken in een vliegeniersjack, spreekt president Trump Amerikaanse soldaten toe op een luchtmachtbasis ten westen van Bagdad. Beeld REUTERS

Niet langer de politieman

‘Wij zijn niet langer de schlemielen, mensen’, hield hij de soldaten op Al Asad voor. ‘Men kijkt niet meer naar ons als die schlemielen. De VS kunnen niet langer de politieman van de wereld zijn. Wij zijn in landen waar veel mensen niet eens van hebben gehoord. Eerlijk gezegd, het is belachelijk.’ ‘USA, USA’, scandeerden de militairen tot grote tevredenheid van de president. Het leek even of Trump op een campagnebijeenkomst was, zeker toen hij ‘Make America Great'-petjes moest signeren.

De Irak-reis bood Trump de kans om even de chaos in Washington achter zich te laten. Terwijl de Amerikanen kerst vierden, sloot een kwart van de overheid de deuren vanwege het begrotingsconflict met de Democraten over de bouw van Trumps muur aan de Mexicaanse grens. ‘Ik ben helemaal alleen in het Witte Huis (arme ik), wachtend op de Democraten om een deal te sluiten’, twitterde de president op Kerstavond. 

Eerder had Trump zijn kerstbezoek aan zijn golfresort in Florida noodgedwongen moeten afzeggen. De bedoeling was duidelijk: het land moest zien dat de president in moeilijke tijden gewoon doorwerkte en op zoek was naar een oplossing voor het politieke conflict. 

Bezoeken van de Amerikaanse president aan de militairen overzee, zijn steeds meer een traditie geworden. President Bush bezocht Irak en Afghanistan zes keer. Obama dook in beide landen vijf keer op. Beeld AP

In het geniep

Door in Irak op te duiken, kon Trump ook zijn omstreden Syrië-besluit verkopen. Sinds hij vorige week besloot abrupt te vertrekken, wordt hij overladen met kritiek van Congresleden, oud-generaals en de Europese bondgenoten. Ondoordacht, gevaarlijk en een politieke blunder van formaat, zo wordt het besluit genoemd. 

Maar met de terugtrekking uit wespennest Syrië, heeft Trump ook een gevoelige snaar geraakt bij de Amerikanen die de kostbare militaire interventies sinds 9/11 beu zijn. Bij de kiezers in het mid-Westen, in industriestaten zoals Michigan die het economisch moeilijk hebben, kan dit besluit bij de verkiezingen van 2020 een belangrijke rol gaan spelen. 

‘Het is nogal treurig als je zevenduizend miljard dollar in het Midden-Oosten hebt besteed en zo in het geniep en onder zoveel bescherming moet binnenkomen’, zei de president over de landing in Irak. Tekenend was ook dat het Witte Huis pas op het laatste moment de Iraakse premier Abdul-Mahdi uitnodigde om even langs te komen op de basis voor een gesprek met Trump. De premier bedankte vriendelijk. 

In Bagdad spraken boze parlementariërs er schande van dat de Amerikaanse president met zijn geheime bezoek en landing op Al-Asad de Iraakse soevereiniteit had geschonden.  Plannen om ook uit Irak te vertrekken, heeft Trump nog niet. Voorlopig ziet hij wel een rol voor de 5.200 soldaten daar. Maar de kans is aanwezig dat de president over twee jaar, midden in de verkiezingen, ook gaat overwegen om de stekker te trekken uit deze dan 17 jaar durende missie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden