Analyse Donald Trump

Trump maakt gretig gebruik van gratieverlening

Al voor de zesde keer verleende Donald Trump woensdag gratie aan een veroordeelde. Alice Johnson kwam na 21 jaar vrij dankzij een lobby van realityster Kim Kardashian. Pure ruimhartigheid, of steekt er meer achter?

President Trump besprak de gratieverlening aan Alice Johnson vorige week in het Witte Huis met realityster Kim Kardashian, die pleitte voor haar vrijlating. Beeld White House

Een dolblije Alice Johnson (63) stak woensdag de weg over om haar familie te omhelzen, uren nadat president Trump haar na 21 jaar gevangenschap in vrijheid had gesteld. De gevangenisdeuren in Aliceville in Alabama waren kort daarvoor opengezwaaid en de vrouw die levenslang had gekregen wegens drugshandel, haar eerste veroordeling, reed met een busje naar familieleden en vrienden.

‘Het was voor het eerst in 21 jaar dat ik ongeboeid in een auto zat’, aldus oma Johnson, die volgens Trump een tweede kans verdiende. Ook haar gevangenisdirecteur was die mening toegedaan, net als realityster Kim Kardashian. Vorige week bezocht ze Trump om voor Johnson te pleiten. Met één pennestreek zorgde Trump ervoor dat Johnson een nieuw leven kon beginnen, iets wat de regering-Obama nooit had overwogen.

‘Mevrouw Johnson heeft verantwoordelijkheid genomen voor haar gedrag in het verleden’, aldus het Witte Huis in een verklaring. ‘Ze was een modelgevangene in de afgelopen twintig jaar. Wie zijn schuld heeft terugbetaald aan de maatschappij, verdient een tweede kans.’ Zelfs een van de grootste tegenstanders van Trump, commentator Ana Navarro, complimenteerde de president. ‘Trump deelt volop gratieverleningen uit, maar dit is iets goeds’, tweette Navarro. 

Modelgevangene

Sinds Trump het Witte Huis betrok, verleende hij ook clementie aan onder anderen een overleden zwarte bokser, een militair, een conservatieve filmmaker en een oud-medewerker van een vicepresident. 

Gratieverlening is een van de weinige voorrechten van de Amerikaanse president waarvoor oeverloos overleg met het Congres niet nodig is. En Trump, die zich voortdurend op de borst klopt dat hij zaken gedaan kan krijgen, maakt gretig gebruik van het presidentiële pardon. Naar verluidt overweegt de president nog zo’n dertig gratieverleningen in de komende maanden. 

Typerend voor Trump is dat hij zich niets aantrekt van hoe zijn voorgangers te werk gingen met het middel. Een advies van het ministerie van Justitie wachtte hij, in tegenstelling tot de regering-Obama, in de meeste gevallen niet af. De gratie voor Johnson was binnen een week na Kardashians bezoek aan het Oval Office een feit. Zo ging het ook met de postume gratie voor de zwarte bokser Jack Johnson, na een interventie van acteur Sylvester Stallone. 

De bokskampioen werd in 1913 veroordeeld omdat hij een blanke vrouw, zijn vriendin, van de ene naar de andere staat had vervoerd. De boodschap van Trump met beide gratieverleningen is duidelijk, onder andere richting zwarte Amerikanen, onder wie hij nog altijd bar weinig aanhangers heeft: wat alle presidenten in al die jaren niet voor elkaar kregen, ook Obama niet, is mij in korte tijd wel gelukt.  

President Trump maakt in het bijzijn van acteur Sylvester Sallone de gratieverlening bekend aan Jack Johnson, de eerste zwarte Amerikaanse bokser die kampioen werd in het zwaargewicht. Beeld EPA

Onterecht aangepakt

Maar er is een andere categorie gratieverleningen, aan zijn politieke geestverwanten, waarmee de president een politiekere boodschap wil afgeven. Wie in het verleden onterecht is aangepakt door justitie, die nu al 504 dagen op de korrel wordt genomen door de president vanwege het Rusland-onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller, kan namelijk op de volledige steun van Donald Trump rekenen. 

Met name Trumps vroegere campagnemedewerkers die al door Mueller zijn aangeklaagd, onder wie oud-voorzitter Paul Manafort, putten uit deze serie presidentiële pardons de hoop dat ze straks een celstraf kunnen ontlopen. Zo ‘rehabiliteerde’ de president vorige maand de conservatieve filmmaker en Obama-criticus Dinesh D’Souza, in 2014 veroordeeld tot vijf jaar voorwaardelijk vanwege een illegale bijdrage aan een verkiezingscampagne. ‘Hij werd niet rechtvaardig behandeld door onze regering’, aldus Trump.

Deze week gaf de president zijn tegenstanders, die roepen dat Trump met de gratieverleningen de weg vrijmaakt om zichzelf een ‘pardon’ te geven na een Mueller-aanklacht, munitie in handen. ‘Ik heb het volledige recht om mijzelf gratie te verlenen’, twitterde de president. Het werd opgevat als een waarschuwing aan Mueller. Zelfs bij de Republikeinen in het Congres wekte de tweet de nodige wrevel. ‘De president staat niet boven de wet’, waarschuwde senator Susan Collins. ‘Het zou een enorm misbruik van zijn macht zijn, als hij dit zou doen.’ 

Ondertussen is Trump alweer bezig met een nieuwe serie gratieverleningen. Op zijn lijst, zo gaf hij onlangs toe, staat onder anderen tv-kok Martha Stewart. Pikant: Stewart, ooit verdacht van handel in aandelen met voorkennis, werd onder meer veroordeeld wegens het tegenwerken van justitie. Dezelfde aanklacht die Trump mogelijk boven het hoofd hangt in het Mueller-onderzoek. 

Dit zijn de zes pardons van Trump:

Alice Johnson

Alice Marie Johnson, links, en her dochter Katina Marie Scales. Beeld AP

Alice Johnson (63) werd in 1996 tot levenslang veroordeeld omdat ze volgens het OM betrokken was bij een drugsbende in de staat Tennessee. Het was haar eerste veroordeling. Ze zei dat ze bij de drugshandel betrokken raakte vanwege de dood van haar zoon en omdat ze haar baan had verloren.

Dinesh D’Souza

Dinesh D'Souza. Beeld ANP

Dinesh D’Souza (59), commentator en filmmaker, kreeg in 2014 een voorwaardelijke celstraf van vijf jaar omdat hij de verkiezingsregels overtrad toen hij de campagne van een vriendin steunde met 20 duizend dollar. Conservatieven riepen dat de regering-Obama hem zo het zwijgen wilde opleggen.

Jack Johnson

Jack Johnson (1878-1946). Beeld ANP

Jack Johnson, bokser, werd in 1913 een jaar gevangenisstraf opgelegd omdat hij de Mann-wet had overtreden. Deze wet verbood het om vrouwen van de ene naar de andere staat te vervoeren om ze in te zetten als sekswerker. Zijn vriendin zou een prostitué zijn geweest. Hij werd 68 jaar.

Lewis Libby

Lewis Libby. Beeld AP

Lewis ‘Scooter’ Libby (68) was staf-chef van vicepresident Dick Cheney. Hij werd in 2007 veroordeeld tot dertig maanden celstraf omdat hij betrokken was geweest bij het laten lekken van de identiteit van een CIA-agent. President Bush schrapte de celstraf maar hij gaf Libby geen gratie.

Kristian Saucier

Kristian Saucier.

Kristian Saucier (32), militair, werd in 2016 veroordeeld tot een jaar omdat hij in 2009 foto’s had genomen aan boord van de kernonderzeeër waarop hij toen diende. Trump vond het onrechtvaardig dat Saucier hiervoor wel werd veroordeeld en Hillary Clinton niet vanwege haar mailschandaal.

Joe Arpaio

Joe Arpaio. Beeld AP

Joe Arpaio (85), oud-sheriff, werd in 2017 in Arizona veroordeeld wegens minachting van de rechtbank. Hij ging volgens de rechter gewoon door met het oppakken van migranten, ondanks een bevel van de rechter, hoewel vaak geen aanleiding daartoe was. Arpaio steunde Trump tijdens de verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden