Trump kan nog veel van China's persbeleid leren

Het is dat de Chinese media waren opgedragen niet te veel aandacht aan Trumps inauguratie te besteden. Anders hadden mijn Chinese collega's met vertedering gekeken naar pogingen van perschef Sean Spicer journalisten de wet voor te schrijven. Geen regime ter wereld is zo goed in 'nieuwswerkers' richting de gewenste correcte berichtgeving sturen als het Chinese. Een enkel telefoontje van de propaganda-autoriteiten en kranten schrappen hun bijlages met inauguratiekopij. Vier paginas de prullenmand in, vervangen door het verplichte bericht van persbureau Xinhua, meldt de Hongkongse krant South China Morning Post.

Donald Trump siert de omslagen bij een kiosk in Shanghai.Beeld afp

Daar kan Spicer een puntje aan zuigen. Een persconferentie zonder gelegenheid tot vragen stellen en dan na een boos preekje verwachten dat journalisten luisteren: dat geldt in China als een aanpak uit het stenen tijdperk. Chinese ambtenaren zijn tegenwoordig ware journalistenfluisteraars, goed met de wortel en de stok. Neem de jaarlijkse persconferentie van de premier. Weken van tevoren worden correspondenten benaderd; is er wellicht interesse om een kopje koffie te drinken, om eens te keuvelen? Na enkele masserende gesprekken met een kleine commissie overheidsdienaren krijgt de verslaggever uiteindelijk een tot in detail uitgespelde vraag aangereikt. De enige vrijheid is het moment waarop de vragensteller wil ademhalen. Destijds heb ik beloofd niet te publiceren over het verdere verloop van deze vragenstelprocedure. Maar neem maar aan dat het voor een correspondent die elk jaar zijn werkvergunning moet verlengen geen goed idee is om tegen te sputteren of de vraag op het moment suprême spontaan te herfomuleren. Het feit dat ik het na vier jaar nog niet durf op te schrijven, spreekt boekdelen.

Blond liegebeest

Alternatieve feiten? Doen Chinese leiders niet aan. Die scheppen gewoon hun eigen parallelle wereld. In China bestaan er meerdere volslagen tegenstrijdige universums naast elkaar, zonder dat iemand erover zeurt. President Xi Jinping verovert Davos met een prachtspeech over openheid en verbondenheid in communicatie, terwijl in Peking plannen worden uitgerold om VPN-technologie te verbieden. Zonder VPN zit ik - en de Chinese en internationale zakenwereld - gevangen in dat Chinese universum waar 135 op de 1.000 websites worden geblokkeerd. Dat is pas muren bouwen.

Dit niveau haalt het blonde liegebeest in Washington bij lange na niet. Maar wat niet is kan nog komen, zeker als de Britse sinoloog Kerry Brown gelijk heeft. Brown ziet in Trump de reïncarnatie van Mao Zedong, schrijft hij in The Diplomat. Net als Trump verafschuwde Mao intellectuelen. Hij lanceerde aanvallen op 'het moeras' van bureaucraten. De grote roerganger richtte zich met zijn verwarrende instructies en ideeën rechtstreeks tot het volk, waarmee hij beleidsmakers, collega's en de pers passeerde. Mao was ongetwijfeld een twittertalent geweest.

Onder het kopje 'Het Amerikaanse volk is opgestaan!' gaan op Chinese sociale media negen punten uit de inaugurele rede rond. Trumps stokpaardjes - Make Amerika Great Again, de belofte de macht terug te geven aan het volk, te stoppen met loze praatjes en de klus te klaren - vertonen grote overeenkomsten met de platgetreden maoïstische slogans. Die worden de Chinezen nog steeds met de paplepel ingegoten.

Mao en Trump zijn allebei liefhebbers van tegenstrijdigheden. Mao kon mensen vurig aanmoedigen hun mening te spuien, om ze daarna wegens die mening in werkkampen op te sluiten. Trump spreekt zichzelf in één zin twee keer tegen. De tijd zal leren welk hoger doel dat dient.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden