Trump is op weg om Obamacare af te schaffen. In Tennessee noemen ze dat een 'massamoord'

De Amerikaanse Senaat heeft gestemd voor een debat over intrekking van de zorgwet van de vorige president Barack Obama. Twee van de 52 Republikeinse senatoren stemden tegen, evenals alle 48 Democraten. Eerder dit jaar ging onze correspondent Michael Persson naar de staten Tennessee en Kentucky. Daar zijn de gevoelens gemengd. Lees het verhaal terug.

Kerry Reed, zoon Ethan en dochter Sidney op de parkeerplaats van een mall aan de rand van Knoxville Beeld Rene Clement

Als het ergens is misgegaan met Obamacare is het wel in de heuvels en bergen van Tennessee, in Knoxville en omgeving, waar straks ook de allerlaatste ziektekostenverzekeraar het voor gezien houdt.

Hier, in een regio waar ze vier, vijf, zes jaar korter leven dan de gemiddelde Amerikaan, die drie, vier jaar korter leeft dan de gemiddelde Nederlander, hebben veel inwoners vanaf volgend jaar niemand meer die de dokter voor hen betaalt. Het zorgverzekeringsstelsel Obamacare, een van de grote prestaties van de vorige president, loopt hier op zijn laatste benen.

Maar de American Health Care Act dan, het alternatief van de Republikeinen? 'Het maakt een slecht plan alleen maar slechter', zegt Nathan Higdon (38), een ondernemer uit Maryville, een dorpje onder Knoxville. 'Dat plan lost niets op en creëert alleen maar nieuwe problemen.'

'Het is een massamoord', zegt Kerry Reed (49), sociaal werkster en alleenstaande moeder met drie geadopteerde kinderen. Ze is vanaf 1 januari onverzekerd. 'Ik ben hoe dan ook verneukt maar als ze nu miljoenen oudere Amerikanen laten vallen, dat is echt gewetenloos.'

800 kilometer verderop in Washington stemmen de 435 volksvertegenwoordigers in het Huis van Afgevaardigden over het belangrijkste Republikeinse wetsvoorstel onder president Donald Trump tot nu toe: de vervanging van de Affordable Care Act, alias Obamacare, door de American Health Care Act, alias Trumpcare, of beter: Ryancare. Zo hopen de Republikeinen onder partijleider Paul Ryan te beginnen met de vervulling van een lang door hen gekoesterde wens, die door Trump tot een van de belangrijkste beloften van zijn verkiezingscampagne werd gemaakt.

De uitslag vandaag is onzeker, en dan moet het voorstel ook nog door de Senaat, waar de uitslag nog ongewisser is. Want ineens vragen ook sommige Republikeinse volkvertegenwoordigers zich af: wie wordt hier eigenlijk beter van?

Linda Wells buiten het ziekenhuis Beeld Rene Clement

Eén antwoord is er niet. Van staat tot staat, van jong tot oud, van arm tot rijk heeft het nieuwe zorgplan verschillende effecten op verschillende Amerikanen. Sommigen gaan erop vooruit, de meesten gaan erop achteruit.

Toch zijn er een paar overkoepelende conclusies te trekken, blijkt uit een vorige week verschenen doorrekening van het Congressional Budget Office. Een: de gemiddelde premies gaan op termijn omlaag, maar ouderen gaan veel meer betalen. Twee: de allerrijkste Amerikanen krijgen gemiddeld 2 ton belastingverlaging. Drie: het plan bespaart de overheid de komende tien jaar zo'n 337 miljard dollar. Vier: zo'n 24 miljoen Amerikanen extra zullen straks geen verzekering meer hebben. Het aantal onverzekerde Amerikanen zal verdubbelen, van 11 naar 19 procent van de bevolking onder de 65.

En verzekeren, dat was het belangrijkste doel van Obamacare.

Hier in Tennessee en Kentucky, twee staten op de grens van noord en zuid, is dat op twee heel verschillende manieren uitgepakt. De staten mochten van Obama zelf beslissen of ze Medicaid - de in 1965 bedachte zorgverzekering voor ouderen - zouden uitbreiden naar minder draagkrachtige Amerikanen. Kentucky heeft dat gedaan, Tennessee niet. In Kentucky is het aantal verzekerden daardoor sterk gestegen, in Tennessee veel minder.

Paradoxaal genoeg is het systeem daardoor in delen van Tennessee mislukt. De armere groep, die elders dankzij Obama's Medicaid bij de overheid kon aankloppen, meldde zich in Tennessee bij particuliere verzekeraars. Die konden dat niet aan: deze groep was te ziek, en dus te duur, om geld aan te kunnen verdienen. De verzekeraars namen stuk voor stuk de benen.

Onverzekerd

'Ik houd van Obamacare', zegt Linda Wells (59), die voor het ziekenhuis van Bowling Green, in Kentucky, in haar rolstoel met een sigaret naar het naderend onweer zit te kijken. Een deel van haar longen is weggehaald en ze wacht op een scan waaruit moet blijken hoeveel ervan over is. 'Ik betaal nu een paar dollar per maand en krijg daarvoor 733 dollar aan medicijnen. Hoe zou ik dat anders moeten betalen?'

Wells is een van degenen voor wie Obamacare heeft gewerkt. Jaren was ze onverzekerd, en liet ze het leven op zijn beloop. Nu krijgt ze medicijnen en kan ze zich laten opereren. 'Nu kan het nog', zegt ze. 'Ik zou me dit nooit kunnen veroorloven. Weet Trump eigenlijk wel wat hij doet?'

Trump weet het niet precies. Hij erkende vorige maand dat de zorg 'gecompliceerd' is. Wel beloofde hij dat niemand zijn verzekering zou verliezen, en dat het voor niemand duurder zou worden - twee beloften die volgens de rekenkamer van het Congres onhoudbaar zijn Ryans plan.

Buitenproportioneel veel Trumpstemmers zullen slachtoffer worden. Vooral voor armere, oudere Amerikanen op het platteland wordt de zorg duurder. Voor hen gaan de premies omhoog (ouderen moeten straks vijf keer zoveel betalen als jongeren), de subsidies omlaag, en de ziekenhuizen dicht, omdat er te weinig betalende patiënten over zijn.

Maar Jimmy Whitman, een elektricien van 44 uit Lewisburg, vertrouwt op de president. 'Hij is zijn beloften allemaal nagekomen. Hij zal ook deze nakomen.' Whitman herstelt van een lichte hersenbloeding, maar vindt Obamacare veel te duur. Ja, zelf heeft hij er baat bij, maar zijn zoon vindt het maar niks. 'Die betaalt liever 1.000 dollar boete dan dat hij 4.000 dollar premie betaalt. Hij is gezond, hij neemt de gok, en ziet wel hoe het uitpakt.'

Het is de kern van elk zorgverzekeringsplan: hoe krijg je genoeg gezonde mensen zover om premie te betalen, waarmee de kosten van de zieken kunnen worden gedekt? Obamacare probeert mensen te dwingen zich te verzekeren, op straffe van een boete. Toch kiezen sommigen voor de boete waarop verzekeraars de premies verhogen om uit de kosten te komen.

In Tennessee is de prijsstijging nog verergerd doordat verschillende verzekeraars met onrealistisch lage premies waren begonnen, zegt Chris Coleman, een hoogleraar en advocaat bij het Tennessee Justice Center in Nashville. Prijsstijgingen waren daarna onvermijdelijk, maar werden aan Obamacare geweten.

Jimmy Witman buiten het ziekenhuis Beeld Rene Clement

Huis verkopen

'Ik ben weer terug bij af', zegt Kerry Reed in Knoxville, die in 2004 nog Bush stemde, en later op de libertariër Ron Paul, om vorig jaar bij Clinton uit te komen. Voordat Obamacare bestond, werd ze uit haar verzekering gezet. De verzekeraar vond dat ze te vaak naar de dokter was geweest - ze had last van een nieuwe allergische reactie, na beten van kleine kevertjes. De verzekeraar zei dat ze die allergie had verzwegen bij het aanmelden. Daarna was ze tien jaar onverzekerd; ze kreeg in die tijd longontsteking en nog meer last van de allergie. Voor de behandeling moest ze haar huis verkopen. Dankzij Obamacare kon ze zich weer verzekeren, tegen een lagere premie zelfs dan vroeger, met dank aan de subsidies. 'Dat zien veel mensen niet', zegt Reed. 'Ze klagen dat de premies door Obamacare steeds hoger zijn geworden, maar vergeten te kijken naar de subsidies.' En nu houdt verzekeraar Humana ermee op.

Ook Nathan Higdon weet nog niet waar het eindigt. Hij krijgt medicijnen tegen een reuma-aandoening en een middel dat hiv moet voorkomen, à 20 duizend dollar per jaar. 'Dat krijg ik straks niet meer vergoed. Die prijzen! Volgens mij zijn de farmaciebedrijven het grootste probleem. Ik ben ondernemer, ik ben een groot fan van de vrije markt, maar weet dus ook alles van inhaligheid. Op sommige plekken moet je de markt beteugelen.'

Volgens Coleman is de bezuiniging dankzij het nieuwe plan maar schijn. 'Als je mensen niet behandelt, krijg je meer gezondheidskosten en maatschappelijke kosten in de toekomst. Tenzij je hoopt dat ze sneller doodgaan. Dat is natuurlijk de goedkoopste zorg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden