nieuws AANVAL OP OLIE-INSTALLATIES

Trump: Iran zit vermoedelijk achter aanvallen op olie-installaties

Iran zat vermoedelijk achter de aanval op Saoedische olie-installaties van afgelopen weekeinde. Dat heeft de Amerikaanse president Trump maandag gezegd. Maar hij voegde eraan toe dat hij geen haast had met een reactie op de aanval.

Op een satellietfoto is te zien hoe de grootste olie-installatie ter wereld, in Abqaiq in Saoedi-Arabië, in brand staat na een aanval. Beeld AFP

Kort daarvoor had de door Saoedi-Arabië geleide militaire coalitie die in Jemen tegen de Houthi-rebellen vecht, de schuld al bij Iran gelegd. Volgens woordvoerder kolonel Turki al-Malki van de Saoedische militaire coalitie blijkt uit het eerste onderzoek naar de aanvallen dat het om Iraanse wapens gaat én dat ze niet vanuit Jemen zijn afgevuurd. Waar de aanval dan wel vandaan kwam zei Malki niet.

Zaterdag eisten de Houthi-rebellen, die gesteund worden door Iran, de verantwoordelijkheid voor de aanvallen op. Zij zouden de reeks aanvallen hebben uitgevoerd met drones. Maar de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo wees meteen al naar Teheran. President Trump liet zondag in een tweet weten dat de Verenigde Staten klaar staan voor een eventuele vergeldingsaanval, ‘maar we wachten af wie er volgens Saoedi-Arabië achter deze aanval zat en hoe we verder moeten gaan’.

De Amerikaanse minister van Defensie Mark Esper beloofde Saoedi-Arabië gisteren de volledige steun van de VS. In een telefoongesprek met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman zei hij dat de regering-Trump alle mogelijkheden bestudeert voor een eventuele reactie op een aanval op Saoedische olie-installaties.

Saoedi-Arabië liet weten dat het de Verenigde Naties en internationale experts zal vragen mee te doen aan het onderzoek naar de vraag wie er achter de aanvallen zat. Tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad hield de Britse ambassadeur Karen Pierce zich nog op de vlakte wat betreft de schuldvraag. ‘We zoeken nog steeds uit wat er is gebeurd en wie er verantwoordelijk is voor de aanvallen’, zei Pierce. ‘Zodra dat duidelijk is, zullen we met onze partners bespreken hoe we op een verantwoorde manier verder kunnen gaan.’

Door de aanvallen van afgelopen zaterdag nam de Saoedische olieproductie met bijna de helft af. Voor de olieproductie in de hele wereld betekent dat een vermindering met 5 procent. Al-Malki verzekerde dat Saoedi-Arabië in staat is zijn belangrijkste energie-installaties te beschermen. Volgens hem was deze ‘laffe aanval’ vooral gericht op de wereldeconomie, niet zozeer op Saoedi-Arabië. De Saoediërs voerden geen bewijzen aan voor hun beschuldigingen tegen Iran, dat zij als hun gevaarlijkste vijand in de regio beschouwen. 

De Amerikaanse regering gaf zondag satellietfoto’s vrij waarop zeker 17 plaatsen te zien zouden zijn waar de olie-installaties zijn geraakt door aanvallen die uit het noorden of noordwesten kwamen. Dat zou betekenen dat de aanval is uitgevoerd vanuit Iran of Irak, in plaats van Jemen. ‘Terwijl er wordt gepraat over de-escalatie, heeft Iran een ongeëvenaarde aanval uitgevoerd op de energievoorraad van de wereld’, twitterde Pompeo . ‘Er is geen bewijs dat de aanvallen uit Jemen kwamen.’

Iran noemt de beschuldigingen maandag op de staatstelevisie ‘onacceptabel’ en ‘nergens op gebaseerd’. Volgens een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn ze bedoeld om ‘acties’ tegen Iran te rechtvaardigen. ‘Dergelijke opmerkingen lijken op een complot van inlichtingendiensten om de reputatie van een land te schaden, en zo een kader te creëren voor toekomstige acties’, zei woordvoerder Abbas Mousavi.

‘Klaar voor oorlog’

De Iraanse Revolutionaire Garde onderschepte maandag een schip met een kwart miljoen liter dieselolie. Volgens het Iraanse persbureau INSA was de tanker met een lading ‘gesmokkelde olie’ op weg naar de Verenigde Arabische Emiraten. Deze zomer nam de Iraanse elite-eenheid ook al een Britse olietanker in beslag, nadat Britse militairen hadden meegeholpen een Iraanse olietanker die onderweg was naar Syrië tegen te houden. 

De Revolutionaire Garde liet zondag weten klaar te zijn voor een oorlog. De hoogste man van de luchtmacht van dit elitekorps dreigde dat Iraanse raketten Amerikaanse bases en schepen binnen een bereik van tweeduizend kilometer konden raken. ‘Vanwege de spanningen en de gevoelige situatie is onze regio een kruitvat’, zei brigadier-generaal Amir Ali Hajizadeh. ‘Niemand wil een oorlog, maar het is mogelijk dat er een conflict ontstaat door een misverstand. Wij zijn daar volledig op voorbereid.’

Olieprijzen

De aanvallen hebben maandag tot een scherpe stijging van de olieprijzen geleid. De prijs van Brentolie steeg in Singapore met 19 procent naar 71,95 dollar per vat. Daarna zakte de koers weer wat.

De aanvallen waren gericht op twee belangrijke olie-installaties van het staatsoliebedrijf Saudi Aramco in Khurhais en Abqaiq. Op dat laatste olieveld, in het noordoosten van het land, staat de grootste olieraffinaderij ter wereld. Door de aanvallen van zaterdagnacht heeft het bedrijf zijn olieproductie bijna gehalveerd met een vermindering van 5,7 miljoen vaten per dag. Dat is een krimp van 5 procent van de wereldproductie.

De olieprijs zakte weer enigszins nadat president Trump toestemming had gegeven om de strategische reserve van de VS te gebruiken ‘als dat nodig is’. Die voorraad werd gevormd na de oliecrisis van 1973. ‘Meer dan genoeg olie’, twitterde hij.

Saudi Aramco-topman Amin Nasser beloofde zondag binnen 48 uur meer duidelijkheid te geven over hoe het herstel van de productie vordert. De branden zijn volgens hem onder controle. Het bedrijf verwacht op korte termijn geen problemen. De voorraden zouden voldoende zijn om nog wekenlang te kunnen leveren. 

De meeste Saoedische olie gaat naar Azië, met name naar China. Europa is met minder dan een miljoen vaten een kleinere afnemer. 

LEES VERDER OVER DE AANVAL OP DE OLIE-INSTALLATIES

Waren het drones of raketten? En wie zat erachter? Na de mysterieuze luchtaanval op het hart van de olie-industrie, is het vingerwijzen begonnen. 

Wie heeft eigenlijk belang bij een escalatie van het conflict in de Golfregio? De posities van de hoofdrolspelers op een rij.

Wat betekent de aanval op de Saoedische olie-installaties voor de olieprijs op langere termijn, en voor de economie? Een analyse in vier vragen.

De Houthi-rebellen uit Jemen hebben al eerder laten zien met zelfgebouwde drones hard te kunnen toeslaan. Ze hebben 2019 zelfs uitgeroepen tot het ‘Jaar van de Drones’. 

Saudi Aramco heeft nog meer belangen om de problemen na de aanvallen snel op te lossen. De beursgang van het bedrijf, waarschijnlijk de grootste beursgang ooit, zit er aan te komen.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden