bellen metOnze man in Amerika

‘Trump heeft met zijn uitstelsuggestie twijfel gezaaid over de legitimiteit van de verkiezingen’

Donald Trump zinspeelde donderdag in een tweet op uitstel van de Amerikaanse verkiezingen. Volgens de president is de kans op stemfraude groot is, nu veel mensen vanwege corona hun stem per post moeten uitbrengen. We bellen met Michael Persson, correspondent in de Verenigde Staten.

Trump-aanhangers wachten op de landing van Air Force One in Texas, woensdag 29 juli. Beeld AP

Was dit een losse flodder van Trump?

‘De gedachte sloeg wel heel erg dood. Zelfs de Republikeinen die er toe doen zeiden meteen dat de verkiezingsdatum in steen gebeiteld is. Dat was opvallend, want de Republieken hebben zich de afgelopen drieënhalf jaar heel loyaal aan Trump getoond. Zelfs als hij iets heel schokkends zei, dan doken ze weg, zeiden ze dat ze moesten gaan lunchen of dat ze de tweet niet hadden gezien. Nu vielen ze de president echt af.’

Waarom stuurt Trump dan zo’n tweet de wereld in?

‘Hij heeft twijfel gezaaid over de legitimiteit van de verkiezingen. Als hij straks verliest en er is iets mis gegaan, bijvoorbeeld als er post kwijtraakt, kan hij gemakkelijker de uitslag aanvechten. Of hij kan met een opgeheven hoofd verliezen omdat hij kan zeggen: ik was de eigenlijk de winnaar, maar ik heb verloren door gerommel met de poststemmen.’

Is stemmen per post zo fraudegevoelig?

‘Het bestaat al heel lang. Er is veel onderzoek gedaan en het blijkt veilig en goed controleerbaar. Er zijn wel incidenten geweest die natuurlijk breed werden uitgemeten.’

Zou Trump de aandacht willen afleiden van de slechte economische cijfers die donderdag bekend werd gemaakt?

‘Die cijfers werden groot gebracht in de media. Maar in de talkshows op televisie ging het vooral over het uitstel van de verkiezingen. In die zin werd de aandacht wel afgeleid.’

Trumps uitlatingen over corona komen erg warrig over. De ene dag noemt hij het dragen van mondkapjes een patriottische plicht, de volgende dag retweet hij een video van een arts die zegt dat mondkapjes niet nodig zijn omdat patiënten eenvoudig kunnen worden genezen met hydroxychloroquine.

‘Zijn eigen impulsen drijven hem naar dwarsige types die hun eigen waarheid verkondigen. Tegelijkertijd laten zijn adviseurs de cijfers zien, de coronacijfers en de politieke peilingen, en vertellen hem dat hij op het niet gaat redden op deze manier. Daardoor sluit hij zich weer aan bij de gangbare wijsheid van de medische autoriteiten. Op die manier stuitert hij heen en weer.

‘Trump heeft een soort natuurlijke apathie. Hij wil zo min mogelijk doen en hoopt dan dat het vanzelf overgaat. Tegen corona heeft hij ook weinig gedaan, behalve een paar dingen die hij met een pennenstreek kon besluiten zoals het sluiten van de grenzen voor vluchten uit China. Maar het echte handwerk van het besturen, het delegeren, het zorgen dat er dingen voor elkaar komen, daar is hij niet zo goed in.

‘Hij was ook een symbolische zakenman. Iemand die zijn naam op gebouwen zette die door anderen waren neergezet, niet iemand die zelf een gebouw van de grond af optrok. Dat is te veel gedoe en Trump houdt niet van gedoe. Hij houdt van symboliek en makkelijke oplossingen, maar zo’n pandemie is daar niet geschikt voor. De staten moeten het doen en dat hebben ze ook gedaan.’

En als het misgaat, krijgen ze van Trump de schuld.

‘Ja, hij verwijt de Republikeinse gouverneurs van Florida, Texas en Arizona dat ze hun economieën te vroeg hebben geopend. Terwijl dat precies was wat hij in april wilde. Het politieke lot van de gouverneurs is verknoopt met dat van Trump. Ze konden niet tegen hem ingaan, zelfs al hadden ze dat gewild. Maar nu het aantal besmettingen stijgt, krijgen ze de schuld. Zo wordt de geschiedenis elke dag een beetje geretoucheerd. Maar met een beetje geheugen doorzie je dat.’

Vinden zijn kiezers dat ook?

‘De harde kern van Trump-stemmers is wel kleiner geworden. Er is twijfel. Maar de belangrijkste weglopers zijn de gematigde Republikeinen. Ouderen die getroffen zijn door corona of daar bang voor zijn. De vrouwen in de voorsteden die hem een slechte president vinden. Bij mannen verliest hij minder. Zijn branie spreekt sommige mannen nog steeds aan.

Je hebt ook nog klassieke Republikeinen die goed hebben geboerd onder Trump, door zijn belastingverlaging en omdat de beurs goed draaide. Corona heeft daar een einde aan gemaakt, maar dat wordt Trump niet verweten.’

De pandemie verplaatst zich nu naar het zuiden, waar veel kiezers van Trump wonen. Zullen zij zich van de president afkeren, ook omdat ze geconfronteerd worden met een slecht stelsel van ziektekostenverzekering en een gebrekkig sociaal vangnet?

‘In staten als Florida en Texas zitten de brandhaarden van corona toch vooral in de grote steden. Vooral Latino’s en zwarten worden daar getroffen. Er zijn nog altijd veel Trump-stemmers die niemand kennen die is overleden of ernstig ziek is geworden door corona. Bovendien is het aantal doden, iets meer dan duizend per dag, lager dan in april, toen in New York tweeduizend doden per dag vielen. Wel is er nog steeds sprake van een stijgende lijn in besmettingen en doden.’

Trump zakt in de peilingen. Denk je dat hij het gaat redden?

‘Hij staat nu op grote achterstand, maar het zal een krappe race worden. Joe Biden is niet de man die deze voorsprong gaat vasthouden. Als hij meer gaat spreken en de Republikeinse campagne komt op stoom zal het verschil kleiner worden. De Republikeinen zullen ook allerlei belastende informatie over Biden opdiepen. Maar goed, uiteindelijk moet Biden dit kunnen redden. Het probleem van Trump is dat hij heel erg weinig nieuwe kiezers wint. Hij kan alleen hopen dat zijn aanhang niet wegloopt of dat mensen bij hem terugkeren.’

Daarom speelt hij nu de raciale kaart, bijvoorbeeld door een maatregel van Obama terug te draaien die segregatie in woonwijken moest bestrijden. Is dat een kansrijke tactiek?

‘Hij denkt van wel. Ik geloof hij de mate overschat waarin zijn ideeën in de voorsteden aanslaan. Daar wonen niet meer alleen huisvrouwen die op hun man zitten te wachten, zoals in de jaren vijftig, maar ook hoger opgeleide vrouwen die werken en begrijpen dat er in Amerika structureel iets moet veranderen in de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen. Black Lives Matter heeft het bewustzijn daarover doen toenemen.’

Volgens voorspellingen zal de witte bevolking rond 2045 geen meerderheid meer vormen. Trump appelleert wel aan de mensen die zich daar zorgen over maken.

‘Ja, die mensen heb je ook. Ze denken: we raken ons land en onze privileges kwijt. Trump probeert nu deze mensen te mobiliseren zodat hij net als in 2016 weer met de hakken over de sloot kan winnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden