Trump gaat zijn 'moeras' nog nodig hebben

Voor daadwerkelijke resultaten heeft Trump veel bondgenoten nodig. Beeld anp

Zelden was de term 'State of the Union' toepasselijker dan dit jaar. Doorgaans vertelt de president het Congres wat hij van plan is. Maar president Trump is anders. Hij is naar Washington gekomen om 'het moeras droog te leggen'. Dat moeras herbergt voldoende geheimen om die president te frustreren. Trump toont ongeremde dadendrang tegenover een afwachtend Congres en een vijandige federale bureaucratie die zich niet zomaar laat draineren. Het resultaat is dagelijkse showtime.

Het Congres ondergaat de transformatie die de verkiezing van Trump teweeg bracht. Hij is eigenlijk leider van een populistische beweging die zowel de Republikeinse partij heeft overgenomen als een kerndeel van het Democratische electoraat; de blanke arbeidersklasse. Dat verandert de machtsverhoudingen en de politieke boodschap.

De Conservatieve Politieke Actie Conferentie (CPAC), vorige week bij Washington, liet dat zien. CPAC werd ooit opgericht om het conservatief gedachtegoed van Barry Goldwater, Republikeins senator uit Arizona, levend te houden. Goldwater verloor de presidentsverkiezingen in 1964. Beginjaren tachtig veroverde diens conservatisme echter de Republikeinse partij, vooral dankzij Ronald Reagan. Conservatisme was vooral 'waarden conservatisme'; tegen abortus, voor beperkte overheid, voor het gezin.

CPAC werd vorige week volledig overgenomen door Trump: TPAC. Hij won in november niet alleen de Bible Belt maar ook de Rust Belt met zijn blanke arbeiders die traditioneel Democratisch stemden. Trump noemde de Republikeinse partij de 'Partij van de Arbeiders'.

Zijn strateeg Steve Bannon somde drie hoofdpunten op: nationale soevereiniteit, economisch nationalisme en het ontmantelen van de bureaucratische staat. Republikeinen waren altijd voor vrijhandel, maar 'economisch nationalisme' is de prijs die zij betalen voor de overwinning in de Rust Belt.

Zonder haar electoraat uit de Rust Belt verlinkst de Democratische partij zienderogen. Zij is gedemoraliseerd en radeloos. De pas gekozen topbestuurders - Tom Perez en Keith Ellison - voeren een partij aan van activisten, linkse academici en minderheden. Democraten hebben een structureel probleem: hun kiezers zijn grotendeels jonger dan 35; hun kopstukken ouder dan 65. Nancy Pelosi is 76, Bernie Sanders 75, Elizabeth Warren 67 en Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat, is 66. Sanders en Warren vormen de populistische vleugel op links. De Democraten zijn bezig de 'Socialistische Partij van Amerika' te worden.

Trump heeft dit jaar twee grote wetgevingsprojecten: de vervanging van Obamacare en belastinghervormingen. Die moeten door het Congres waar Republikeinen een grote meerderheid hebben in het Huis van Afgevaardigden. In de Senaat is het krap: 52 versus 48. Daarom richt Trump zijn strategie reeds op de Congres-verkiezingen van volgend jaar. In de Senaat zijn de Democraten in het nadeel: 25 van hen moeten worden herkozen, onder wie tien in 'Trump staten' zoals Ohio en Michigan. Slechts acht Republikeinen hebben een herverkiezing.

Trump en Bannon jagen op die Democratische zetels. Trump gaat door met zijn grote manifestaties. Zijn aanvallen op de zogenoemde 'fake news' media zoals de New York Times en CNN zijn meer dan lichtgeraaktheid. Het is strategie. Hij cultiveert de cultuurstrijd tegen elites die neerkijken op de 'deplorables' in de Rust Belt. Trump gebruikt cultuurstrijd als bindmiddel voor zijn achterban. Overigens lezen weinigen in Michigan of Indiana de New York Times en heeft CNN in prime time ongeveer 1 miljoen kijkers. Op een bevolking van 325 miljoen!

Sommige Democratische senatoren voelen de druk: hun achterban is Trumpfan geworden. Een van de eerste Democratische senatoren die Trump bezocht was Heidi Heitkamp uit North Dakota. Zij prees hem voor de goedkeuring van een oliepijpleiding door haar staat waar haar partij tegen was. Trump schrapte regulering in de kolenmijnbouw. Hij kreeg lof van Joe Machin, Democratisch senator uit West Virginia.

Het vervangen van Obamacare is moeilijk. Voor sommige onderdelen is een senaatsmeerderheid nodig van 60 stemmen. Verlaging van de vennootschapsbelasting van 35 naar 15 procent is voor Trump het startschot van ongekende economische groei. De beurs van Wall Street juicht alvast. Maar het Congres beslist.

Voor daadwerkelijke resultaten heeft Trump veel bondgenoten uit het 'moeras' nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden