Ontmoeting Trump en Kim

Trump en Kim zetten tijdens top kleine stappen naar atoomdeal

Het is tijd voor echte afspraken over ontwapening met Noord-Korea. Voor minder schuift de Amerikaanse president Donald Trump nu niet aan tafel voor de top met Kim Jong-un.

Een spandoek van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong Un en de Amerikaanse president Donald Trump. Beeld REUTERS

Bij de top in Singapore, waar de leiders van de Verenigde Staten en Noord-Korea elkaar voor het eerst in de geschiedenis spraken, zijn in 2018 vooral goede intenties uitgesproken. Het opgeven van alle Noord-Koreaanse kernwapens natuurlijk, maar ook diplomatieke betrekkingen tussen de VS en Noord-Korea én een vredesverdrag om de Koreaanse oorlog (1950-1953) formeel te beëindigen.

Nu is het dan tijd voor ‘echt een vergaande ontwapeningsbelofte’, oftewel ‘concrete deliverables’, zoals diplomaten dat noemen - duidelijke afspraken waar je de andere partij aan kunt houden. Voor minder doet Donald Trump het niet, aldus zijn Noord-Korea-onderhandelaar Stephen Biegun. De vraag is of de top met Kim Jong-un, die woensdag in Hanoi begint, dat ook gaat opleveren.

De uitwerking van het akkoord van Singapore leverde weinig op, omdat beide partijen vonden dat de ander aan zet was om een concrete concessie te doen. Zo eisten de Amerikanen een lijst met alle nucleaire installaties, terwijl ze in Pyongyang zeiden: maak eerst maar eens werk van dat beloofde vredesverdrag.

Bij serieuze onderhandelingen worden die punten klein gemaakt en opnieuw verpakt in kleine handreikingen, zodat er toch vooruitgang wordt geboekt. Maar ook dat liep mis: zonder de directe bemoeienis van Trump en Kim kwam er geen enkele beweging in de onderhandelingen. Pas nadat een nieuwe top in de agenda stond, werd het onderhandelingsspel ingezet. Noord-Koreagezant Biegun kreeg een paar weken de tijd om alsnog een aantal ‘deliverables’ op papier te krijgen.

Mini-concessies

De Amerikanen zijn nu wel zover dat de eerder uitgesproken eis van ‘complete, controleerbare en onomkeerbare’ ontmanteling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma, dat tot aan de top in Singapore als een mantra werd uitgesproken, wat verder aan de horizon is gezet, zo vertelde Biegun recentelijk in een toespraak op de Universiteit van Stanford. De VS zijn bereid tot een ‘stapsgewijze, parallelle aanpak’ waarin zowel de VS als Noord-Korea allebei mini-concessies doen.

Verwacht dus deze week geen ronkende aankondigingen over het inleveren van kernkoppen of de opening van de Amerikaanse ambassade in Pyongyang. Maar wat dan wel?

1. Kim en Trump zullen mogelijk afspreken een liaison naar elkaars hoofdsteden te sturen. Zo’n representant kan er meteen voor zorgen dat het contact tussen Washington en Pyongyang, nu gered doordat Trump en Kim mooi geschreven brieven bij elkaar lieten afleveren, wat soepeler gaat verlopen.

2. Een concreet ontwapeningsresultaat zou kunnen zijn dat Kim een deadline stelt voor de ontmanteling van zijn nucleaire complex bij Yongbyon – waar Noord-Korea zijn uranium verrijkt(e) – en dat internationale inspecteurs daarbij aanwezig mogen zijn.

3. Nog belangrijker dan deze kleine concessies is een onderhandelingsschema (‘roadmap’) waarin precies staat aangegeven wanneer waarover wordt onderhandeld én wat de gewenste uitkomst moet zijn. ‘Dat is essentieel als we de voorwaarden willen scheppen voor een vredesverdrag en een andersoortige relatie tussen de VS en Noord-Korea’, aldus Biegun.

4. Maar het voornaamste pijnpunt voor de gesprekken vormen de economische sancties, ingesteld tegen Noord-Korea na de vele raketlanceringen en nucleaire testen van de afgelopen jaren. Zo mag Pyongyang geen kolen en ijzer meer verkopen en is de olie-import zwaar beperkt.

Voor Kim is het versoepelen van deze sancties een prioriteit. ‘Als de VS zijn belofte niet nakomt (…) en volhoudt in het opleggen van druk en sancties tegen onze republiek, zijn we wellicht gedwongen om een nieuwe manier te vinden om onze soevereiniteit en belangen te verdedigen’, zei Kim Jong-un eerder dit jaar in zijn nieuwjaarsspeech.

Voor de Amerikanen vormen de sancties juist de enige manier om Noord-Korea onder druk te zetten. Volgens Biegun is versoepeling dan ook pas bespreekbaar als de kernwapens de deur uit zijn. Vorige week nog blokkeerden de VS het plan om vliegtuigen weer over het Noord-Koreaanse luchtruim te laten vliegen.

Een compromis is een tijdelijke sanctieontheffing. De Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in voert hier al maanden campagne voor. Hij wil het gezamenlijke industriecomplex bij de grensplaats Kaesong weer openen (in 2016 gesloten na een nucleaire test van Noord-Korea), maar de sancties verhinderen dat. Als het aan Moon ligt, is dit nog maar het begin. Tijdens zijn bezoek aan Pyongyang in september nam hij als lokkertje al de ceo’s van Samsung, Hyundai en LG mee, die wel raad weten met al die goedkope arbeidskrachten in het noorden.

Het probleem is wel dat de Amerikanen een opbloeiende Noord-Koreaanse economie juist zien als de wortel waarmee Kim in beweging te krijgen is. ‘We denken dat Noord-Korea en Voorzitter Kim een geweldig potentieel hebben als een economische macht. Hun locatie, tussen Zuid-Korea, Rusland en China, patsboem in het midden, is fenomenaal’, zei Trump deze maand.

Vergezicht

De strategie is dan ook om Noord-Korea een vergezicht te bieden waarin hij zijn kernwapens geleidelijk aan opgeeft in ruil voor investeringen, infrastructuur, veiligheidsgaranties en diplomatieke erkenning. ‘De VS zullen in ruil voor ontwapening alles overtreffen wat voorheen mogelijk werd geacht’, aldus Biegun.

De vraag is of zo’n vergezicht voldoende is voor Kim, die zijn noodlijdende volk economische voorspoed heeft beloofd. De 34-jarige dictator zal proberen om Trump tijdens de top tot een concessie te bewegen, zoals hij dat in Singapore ook gedaan kreeg. De Amerikaanse president schortte toen zonder medeweten van bondgenoot Zuid-Korea de gezamenlijke legeroefeningen op en noemde ze ook nog eens ‘provocatief’ – een echo van een aloud bezwaar uit Pyongyang.

Lees verder

Met Kim Jong-un valt niet te sollen, maar verder blijft veel rond de ‘Grote Opvolger’ in nevelen gehuld. Wat weten we wel en niet over de Noord-Koreaanse leider?

Voor zijn reis naar alweer een tweede top met president Trump koos Kim een verrassend vervoersmiddel: een gepantserde trein. In drie uur had hij naar Hanoi kunnen vliegen, maar in plaats daarvan ondernam hij een treinreis van zestig uur. Hoe is het aan boord van zijn trein?

En waarom wordt deze top eigenlijk in Vietnam gehouden?

Ook opvallend nieuws van vandaag: de douane heeft in de Rotterdamse haven een container met minimaal 90 duizend flessen wodka onderschept die zeer waarschijnlijk bestemd was voor de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un en zijn legerleiding. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.