Reportage

Trump en Kim dromen even weg in Vietnam

Donald Trump en Kim Jong-un lachen beiden op hun manier voor de foto. Beeld REUTERS

Donald Trump probeert Kim Jong-un te verleiden zijn kernwapens op te geven door hem economische voorspoed voor te spiegelen. De locatie van hun onderhandelingen is veelzeggend: het voorheen arme en gesloten Vietnam.

Nguyen Cuong heeft nog een foto uit de tijd dat hij en zijn broers in diepe armoede leefden. Drie magere jongens in het oude centrum van Hanoi staren in de camera. De jongste zonder schoenen. Nguyen draagt sandalen, een korte broek en een ruitjesblouse, de enige kleren die hij bezat. ‘Na de oorlog hadden we niks: geen fabrieken, geen elektriciteit, geen toeristen’, zegt Nguyen.

Krap dertig jaar later bestiert Nguyen (39) zijn eigen restaurant ‘Cumulus’ in het oude centrum van de hoofdstad. Het is een simpel eettentje aan het einde van een slecht verlicht steegje. Nguyen richt zich vooral op toeristen. Aan het plafond hangen Vietnamese strohoedjes en op de muur hangt een bord met de tekst: ‘I have a dream’. In de hoek zitten twee Duitse toeristen, die Cumulus vonden via Tripadvisor. Vijf sterren krijgt Nguyen op deze reisapp. Hij wappert met zijn telefoon boven de stomende hotpot. ‘Ik sta op nummer 19 in Hanoi. Weet je hoeveel restaurants Tripadvisor kent in Hanoi? 2416!’

Vrienden Kim en Donald

Van schoenenpoetser tot trotse entrepreneur; het is grofweg het vergezicht dat de Amerikaanse president Donald Trump woensdag voor de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un in petto heeft. ‘Er zijn maar weinig plekken op de wereld die bloeien zoals Vietnam. Voor Noord-Korea ligt hetzelfde in het verschiet, als het ontwapent’, twitterde hij in de ochtend. ‘Het potentieel is GEWELDIG voor mijn vriend Kim Jong-un’.

Nguyen Cuong in zijn restaurant Cumulus in Hanoi. Beeld Jeroen Visser

’s Avonds zien de twee leiders elkaar voor het eerst in het vijfsterrenhotel Metropole in het centrum van Hanoi. Daar schudden ze elkaar voor het oog van de camera’s de hand, gevolgd door een twee uur durend diner. Kim benadrukt, net als in Singapore, dat Noord-Korea lange tijd op ‘wantrouwen en onbegrip’ is gestuit, maar dat de weg nu weer open ligt. Trump zegt te hopen op een ‘prachtige langetermijnsituatie’. Het is allemaal ter inleiding van onderhandelingen die donderdag (rond 8 uur in de Nederlandse ochtend) tot de ondertekening van een gezamenlijke verklaring moet leiden, een opstapje naar het opgeven van atoomwapens door Noord-Korea.

Het lokaas van economische voorspoed is een van de beste wapens die Trump in handen denkt te hebben om Kim zover te krijgen dat hij zijn kernwapens opgeeft. Ook gastland Vietnam werd om die reden gekozen. Het door oorlogen sterk verarmde Vietnam omarmde eind jaren tachtig de markteconomie en zette haar deuren open voor buitenlandse investeerders. Inmiddels loopt het jaarlijkse handelsvolume tussen Vietnam en de VS in de tientallen miljarden dollars.

Langzame veranderingen

Nguyen en zijn broers kwamen naar Hanoi van het platteland, waar niet genoeg te eten was. Er was alleen rijst, en als de oogst mislukte, was dat er ook niet. Zoals zoveel andere Vietnamese jongens in de jaren tachtig vertrok hij naar de hoofdstad Hanoi, waar hij schoenenpoetser werd. ‘Ik weet nog hoe ik tijdens het poetsen dacht aan boter. Een stuk stokbrood met boter, dat was mijn droom.’

Dankzij een Oostenrijks donorprogramma werd Nguyen van de straat gehaald. Hij maakte de middelbare school alsnog af en werkte twintig jaar als ober. Hij zag Vietnam langzaam veranderen. ‘Als tiener was het voor ons onmogelijk een brommer te kopen. Ik moest er tien jaar voor werken. Voor de jongeren is het nu heel normaal dat ze er eentje krijgen.’

Hoewel de economie van Vietnam de afgelopen twintig jaar hard groeide, is het leven voor de meesten nog altijd niet makkelijk. Nguyen is getrouwd en heeft twee kinderen, die bij zijn ouders wonen op het platteland omdat de school daar goedkoper is. Een keer per maand gaat hij ze een dagje opzoeken. ‘Maar ik zorg wel dat ik om vijf uur ’s middags terug ben om het restaurant te openen. Ik wil niet dat klanten voor een dichte deur komen te staan, dan krijg ik een slechte beoordeling op Tripadvisor.’

Klaar voor het diner in het Metropole Hotel in Hanoi. Beeld REUTERS

Kim kijkt vermoedelijk met interesse om zich heen in Hanoi, waar het wemelt van de handelaren op straat en waar buitenlandse bedrijven zich graag vestigen. Hij heeft de Noord-Koreanen, waarvan er naar schatting 10 miljoen ondervoed zijn, economisch voorspoed beloofd. ‘Niemand hoeft meer de broekriem aan te halen’, kondigde hij in 2012 aan. Maar zijn relatief geïsoleerd positie, de hoge defensie-uitgaven (een kwart van de begroting) en de internationale economische sancties zitten Noord-Korea danig in de weg.

Politiek? Nee

Wat Kim zal aanspreken aan Vietnam is dat de economische ontwikkeling niet geleid heeft tot democratisering. De communistische partij heeft de touwtjes stevig in handen en dissidenten worden zo nodig vastgezet. Op straat willen de Vietnamezen graag een babbeltje maken, als het maar niet over politiek gaat.

Toch is het waarschijnlijk dat Noord-Korea uiteindelijk toch een andere weg kiest dan Vietnam. De Noord-Koreanen kwamen jaren geleden al eens de Vietnamese hervormingen bestuderen, maar daar werd niks mee gedaan. ‘Het voorbeeld van Vietnam zal waarschijnlijk niet resoneren bij de Noord-Koreanen’, aldus de voormalige Amerikaanse Noord-Korea-onderhandelaar Victor Cha op Twitter. ‘Het land houdt er niet van vergeleken te worden met een ‘klein’ Zuidoost-Aziatisch land. Ze voelen zich meer ‘ontwikkeld’ dan de Vietnamezen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden