Trump en Clinton winnen overtuigend, Bush geeft op

Donald Trump won zaterdag de Republikeinse voorverkiezingen in South Carolina met een grote voorsprong. Hillary Clinton won zaterdag de Democratische caucasus in Nevada met een kleine voorsprong. Toch is het pad naar de uiteindelijke nominatie voor Trump lastiger dan voor Clinton.

Donald Trump raakt bij zijn overwinningstoespraak zijn zwangere dochter Ivanka aan.Beeld afp

Trump en Clinton vierden hun overwinningen met een gevoel van opluchting. Beiden waren in de aanloop naar deze verkiezingen weggezakt in de peilingen. Trump voelde de hete adem van Ted Cruz in de nek, de oerconservatieve Texaanse senator die in een landelijke peiling zelfs voor het eerst aan kop ging. Clinton, die maandenlang ver voor stond op Bernie Sanders, dreigde ineens te worden achterhaald door de beweging van de sociaal-democratische senator uit Vermont.

Voor Clinton zou een nieuw verlies, na New Hampshire, bijzonder ontmoedigend hebben gewerkt. In de bedelbrieven die ze afgelopen week elke dag aan haar supporters stuurde benadrukte ze voortdurend, met enige frustratie, dat Sanders meer geld binnenhaalt en een effectievere achterban heeft. Maar met een felle eindsprint (ze gooide er nog eens een half miljoen dollar aan televisiespotjes tegenaan) wist ze Sanders net voor te blijven.

'Sommigen hebben misschien aan ons getwijfeld, maar we hebben nooit aan elkaar getwijfeld', sprak Clinton haar fans toe, zaterdagavond in Nevada. De Democratische verkiezingstour trekt nu naar het zuiden, waar de zwarte bevolking Clinton verder moet helpen. Hoewel ook daar veel jongeren naar Sanders neigen, is de winst in Nevada een bewijs dat haar boodschap van realisme en ervaring sterk genoeg is.

Trump bleek in South Carolina eens te meer vrijwel onaantastbaar, ondanks zijn riskante stellingnames, weinig conservatieve verleden en de tegenwerking van de gevestigde orde. Zijn kritiek op de familie Bush en de Irak-oorlog kwam hem in een tv-debat op luid boegeroep te staan, de paus oordeelde dat hij met zijn plannen om vluchtelingen te weren 'geen goede christen was' en in spotjes werd aan de lopende band benadrukt dat hij vroeger veel linkser dacht dan tegenwoordig.
Trump daalde iets, maar de bodem onder zijn kandidatuur bleef stevig intact. De New Yorkse vastgoedmagnaat eindigde met ruim 32 procent van de stemmen ver voor de nummers twee en drie, Marco Rubio en Cruz, die beiden iets meer dan 22 procent kregen.

Keurige Bush impopulair

Jeb Bush gooide zaterdagavond de handdoek in de ring. Senator Marco Rubio kan nu bij de aanstaande verkiezingen op Super Tuesday (1 maart) meer gematigde stemmen verwachten. Lees hier het artikel van Amerika-correspondent Michael Persson.

Conservatieve christenen steunen Trump

Dat was een afgetekende overwinning. Trump kan met name hoop putten uit het feit dat veel conservatieve christenen op hem stemden - onder deze bevolkingsgroep eindigde hij 6 procent hoger dan Ted Cruz, de voormalige jurist die zich laat voorstaan op zijn bijbel- en grondwetkennis.

Voor Cruz is dat een nederlaag. Trump, de man die vloekt en scheldt en drie keer trouwde, de man die niet eens zo lang geleden voor abortus was, tegen wapens en voor Clinton, was voor gelovige conservatieven, ruim tweederde van de Republikeinen in South Carolina, toch de eerste keus.

Het is een nieuw bewijs dat er een nieuw bewustzijn onder Republikeinse kiezers is ontstaan, waardoor zij principes versus eigenbelang anders wegen dan vroeger. Trump, met zijn agenda van economisch protectionisme en nationale veiligheid, biedt ondanks zijn opportunisme kennelijk meer zekerheid dan de bijbel- en grondwetvaste Cruz. Dat zal hem verder helpen, in de zuidelijke staten die voor Super Tuesday op de agenda staan.

Maar Trump is er nog lang niet. Zijn winnende percentage was het laagste in de Republikeinse voorverkiezingen in South Carolina in de afgelopen vier decennia. Tweederde van de Republikeinen hier stemde níet op hem. Dat zijn allemaal potentiële tegenstemmers.

Jeb Bush kondigt het einde van zijn campagne aan.Beeld afp

Tweede plek als overwinning

De belangrijkste dreiging komt van Marco Rubio, die zijn tweede plek als overwinning vierde. Rubio heeft de smet van New Hampshire, waar hij na een mislukt debat als robot werd weggezet, snel uitgewist.
Rubio is de (nog steeds zeer conservatieve) aanvoerder van het middenveld. Nu Jeb Bush uit de race is gestapt, zullen veel van de Bush-stemmers bij hem uitkomen. Tel de percentages op en je komt aardig in de buurt van Trump. Ook de partij-elite, in South Carolina gepersonifieerd door gouverneur Nikki Haley, schaarde zich achter Rubio, die als frisse jonge senator met Cubaanse wortels de Obama van rechts kan worden.

John Kasich is voor Rubio nog wel een dwarsligger. De gouverneur van Ohio, die in het zuiden weinig kans maakt, heeft zijn zinnen gezet op gematigde staten zoals Michigan en zijn thuisbasis Ohio. Als hij inderdaad zolang in de race blijft, blijft hij ook gematigde stemmen wegzuigen van Rubio.

En elke procentje telt. Omdat de winnaar in de komende staten net als in South Carolina alle gedelegeerden krijgt toegewezen, kunnen een paar stemmen al het verschil maken tussen alles of niets.
De vraag is daarom niet wat Rubio en Trump doen of zeggen, de komende weken. De vraag is vooral wat de andere kandidaten gaan doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden