Nieuws Importbelastingen

Trump dreigt prijs van kaas en fietsen in VS te verhogen

President Trump wil dat Nederlandse kaas, Franse wijn en Spaanse olijfolie duurder worden in de VS. Door importbelastingen te heffen op enkele honderden Europese exportproducten wil Trump de EU onder druk zetten om subsidies aan de Franse vliegtuigbouwer Airbus te beëindigen. 

De ambassadeur van de Verenigde Staten Pete Hoekstra begin april tijdens de opening van de Goudse kaasmarkt. Beeld ANP

Europese staatssteun aan vliegtuigbouwer Airbus zorgt volgens Trump voor een oneerlijk concurrentievoordeel ten opzichte van het Amerikaanse Boeing. Dat bedrijf heeft grote problemen doordat het 737 Max-toestel wereldwijd aan de grond staat na twee vliegrampen in korte tijd. Ook de Wereldhandelsorganisatie oordeelde in mei 2018 dat Europese subsidie voor Airbus nadelige effecten heeft op de Amerikaanse economie. Sindsdien heeft de EU haar beleid aangepast, maar volgens de Amerikanen onvoldoende.

Daarom dreigen de VS nu om Europa te raken waar het pijn doet. ‘Ze kiezen duidelijk voor producten die gevoelig liggen’, zegt Marhijn Visser, expert op het gebied van internationale handelspolitiek en secretaris van werkgeversorganisatie VNO-NCW. ‘Vanwege hun exportwaarde, maar ook omdat veel producten raken aan de nationale trots van landen.’

Als de Wereldhandelsorganisatie de voorgenomen Amerikaanse heffingen goedkeurt, wat nog geen uitgemaakte zaak is, worden ze vermoedelijk deze zomer een feit. 

Op de lijst, die het Amerikaanse ministerie van Handel dinsdag publiceerde, staan 325 productcategorieën. Bij negen daarvan gaat het specifiek om de luchtvaartindustrie, de rest is een allegaartje: jam, kaas, yoghurt, fruit, haring, fietsonderdelen, handtasjes en huidoliën. Volgens de VS raken de sancties 9,8 miljard euro aan jaarlijkse exporten vanuit Europa naar de VS, volgens EU-functionarissen is dat schromelijk overdreven.

Nederland exporteert jaarlijks voor 7 miljard euro aan kaas, zegt een woordvoerder van de Nederlandse Zuivel Organisatie. ‘Vorig jaar ging daarvan slechts 75 miljoen euro naar de VS; veruit de meeste export gaat naar landen om ons heen. Iedere maatregel die in de weg staat van vrije handel is een slechte zaak, maar voor de Nederlandse kaas is het effect beperkt. En we moeten nog maar zien of de sancties doorgang vinden.’

De totale waarde van Nederlandse export naar de VS in 2018 was 23,8 miljard euro.

Whisky, spijkerbroeken en motoren

Met de heffingen op typisch Europese producten dreigt Trump hetzelfde te doen als wat de EU vorig jaar met artikelen uit de VS deed. In juni 2018 maakte Brussel importheffingen bekend van 2,8 miljard euro op typisch Amerikaanse producten: whisky, spijkerbroeken en motoren van Harley-Davidson werden duurder in Europa. Dat was weer een reactie op Amerikaanse importbelastingen op buitenlands staal en aluminium een paar maanden eerder. Weliswaar waren die primair gericht op China, waar veel staal voor de Amerikaanse markt vandaan komt, maar de Europese industrie werd evengoed geraakt.

De WTO oordeelde in mei 2018 dat miljarden euro’s aan Europese subsidies voor Airbus illegaal waren, en dat de vliegtuigbouwer daarmee een oneerlijk voordeel had verworven in de concurrentie met Boeing. De voorlopige uitspraak kwam na 14 jaar voortdurende strijd over het onderwerp. De EU stapte vervolgens naar de WTO met haar eigen klachten over Amerikaanse subsidies voor Boeing, waarna de WTO oordeelde dat deze steun grotendeels wél was toegestaan. Alleen de staat Washington werd op de vingers getikt wegens 325 miljoen dollar (289 miljoen euro) aan belastingkortingen voor Boeing.

Brussel heeft haar beleid na de WTO-uitspraak aangepast, maar de Amerikanen vinden dat onvoldoende. De sancties waarmee het Witte Huis nu dreigt, vallen onder een Amerikaans wetsartikel dat vergelding mogelijk maakt in geval van concurrentievervalsing. De WTO moet oordelen over de rechtmatigheid van de Amerikaanse sancties, wat vermoedelijk enkele maanden zal duren. De EU zal in geval van een voor de VS positieve beslissing in beroep gaan, maar dat heeft geen zin: het beroepsorgaan van de WTO ligt hoogstwaarschijnlijk vanaf december dit jaar stil omdat Amerika de benoeming van nieuwe rechters blokkeert. 

Klap na klap

De VS en de EU zullen er daarom samen uit moeten komen, en dat is precies de bedoeling. Doordat de Amerikaanse sancties Europese bedrijven raken, hopen de VS dat die bedrijven hun invloed aanwenden om Europese politici onder druk te zetten: doe wat aan dat gedoe rond Airbus, want wij lopen miljoenen euro’s aan kaas-, fiets-, jam- en wijnverkopen mis. 

Trump dreigde eerder al met importbelastingen op Europese auto’s, waarop de EU voorstelde om met zijn allen rond de tafel te zitten en nieuwe handelsafspraken te maken. EU-lidstaten zijn met elkaar aan het onderhandelen over wat de Europese Commissie precies moet proberen te bereiken bij die onderhandelingen. Het is echter de vraag wat het effect op die plannen is van de Amerikaanse dreigementen. Volgens het financiële persbureau Bloomberg heeft de EU eerder al tegen de Amerikanen gezegd dat Brussel zich het recht voorbehoudt om weg te lopen uit onderhandelingen als de VS met sancties dreigt.

Toch kan de EU maar beter vaart maken, zegt handelsexpert Visser van VNO-NCW: ‘anders gaan de EU en de VS elkaar klap na klap toebrengen, en daar wordt geen van beide beter van.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.