5 vragenSchadeclaim China

Trump dreigt met schadeclaim tegen China vanwege coronavirus

Donald Trump dreigt met een claim tegen China als compensatie voor de schade die de Verenigde Staten hebben geleden als gevolg van de coronapandemie. Volgens de president is er mogelijk opzet in het spel.  

Zorgmedewerkers zijn bezig met coronatesten in een laboratorium in Wuhan. De foto dateert van februari, toen de Chinese stad waar het virus in december voor het eerst opdook met man en macht de epidemie bestreed.Beeld AP

Waarop baseert Trump zijn mogelijke schadeclaim?

Het is wel duidelijk dat de corona-uitbraak een enorme tol heeft geëist in de Verenigde Staten: ruim 63 duizend coronadoden, een groot deel van de economie ligt stil en het aantal werklozen is opgelopen tot dertig miljoen. Volgens Trump is China daarvoor verantwoordelijk, omdat het aanvankelijk heeft geprobeerd de uitbraak verborgen te houden. Ook zei hij deze week dat hij ‘bewijzen‘ heeft gezien dat het virus afkomstig was uit een laboratorium in Wuhan waar onderzoek wordt gedaan naar gevaarlijke virussen. Als straf daarvoor overweegt hij ‘honderden miljarden dollar’ compensatie te vragen.

Houden die beschuldigingen steek?

Inderdaad hebben de autoriteiten in Wuhan aanvankelijk geprobeerd de corona-uitbraak onder het tapijt te vegen, maar dat was vermoedelijk een lokaal initiatief. De rol van het bewuste laboratorium in Wuhan, dat al jaren onderzoek doet naar virussen die door vleermuizen worden overgedragen, is minder duidelijk. Trump sloot donderdag niet uit dat het virus ‘opzettelijk’ is losgelaten, een theorie die onder complotdenkers populair is. Maar volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten gaat het in ieder geval niet om een biologisch wapen: het virus is niet van menselijke makelij en het is ook niet genetisch gemanipuleerd. Volgens die diensten zijn er ook geen aanwijzingen dat het virus per ongeluk is vrijgekomen uit het laboratorium, maar het onderzoek naar die mogelijkheid gaat wel door. Ook al hebben zich in het verleden wel dergelijke ongelukken voorgedaan bij laboratoria die gevaarlijke ziektekiemen onderzoeken, is er volgens de meeste wetenschappers geen bewijs dat het coronavirus uit het streng beveiligde Wuhan-laboratorium is ontsnapt.

Hoe reageert China?

China is woedend over het Amerikaanse dreigement met een schadeclaim. ‘De VS moeten begrijpen dat het virus de vijand is, en niet China’, liet het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Volgens Beijing ontbreekt ook de wettelijke basis voor een schadeclaim van de VS. 'Daarvoor bestaat geen internationaal precedent,’ aldus het ministerie. Eerder dreigde China ook met een consumentenboycot van producten uit Australië, omdat dat land om een onafhankelijk, internationaal onderzoek naar de uitbraak van het virus had gevraagd. De weigering van China dat toe te laten, doet het imago van het land uiteraard geen goed.

Hoeveel kans zouden schadeclaims tegen China maken?

Weinig, zeggen Amerikaanse rechtsgeleerden vrijwel eenstemmig. Er loopt al een ‘class action’-procedure van een letstelschade-kantoor namens getroffen personen en bedrijven in Florida. Ook heeft de openbaar aanklager van de staat Missouri een schadeclaim van tientallen miljarden tegen China ingediend. Maar het probleem is dat China zich kan beroepen op staatsimmuniteit, zoals ook in de Amerikaanse wet is vastgelegd. De indieners van de aanklacht in Florida hopen dat obstakel te omzeilen met de redenering dat wat de Chinese autoriteiten hebben gedaan, tegen de ‘beginselen van de menselijkheid’ indruist. De openbaar aanklager uit Missouri probeert het op een andere manier door de Chinese Communistische Partij als beklaagde te noemen. Experts betwijfelen of de rechter daarmee akkoord zal gaan.

Republikeinen in het Congres zinnen ook op manieren om de Amerikaanse wet over staatsimmuniteit aan te passen, maar dat brengt volgens deskundigen het gevaar met zich mee dat andere landen zich daar dan op gaan beroepen om de VS aan te pakken. In China wordt al gezwaaid met een claim tegen de VS wegens nieuwe gevallen van besmetting in China als gevolg van de terugkeer van besmette mensen uit de VS.

Of is het vooral een politiek spelletje?

Trump heeft gelijk dat Chinese functionarissen de wereld in gevaar hebben gebracht door te zwijgen over de uitbraak, maar met zijn campagne tegen China probeert hij ook de aandacht af te leiden van de luchtige manier waarop hij aanvankelijk op de uitbraak van het virus in de VS reageerde. De leiding van de Republikeinse Partij vaardigde onlangs een instructie uit aan alle leden dat zij in de verkiezingscampagne niet moeten ingaan op klachten van de Democraten over Trumps tekortkomingen, maar steeds op China's kwalijke rol moeten blijven hameren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden