Nieuws navo

Trump claimt zege bij einde Navo-top en gaat onverwacht vol in de aanval, maar leiders lidstaten ontkennen concessies te hebben gedaan

De schrik zat er deze week goed in tijdens de Navo-top in Brussel. Even werd gevreesd dat de Amerikaanse president Trump - net als bij de G7 eerder dit jaar - zijn handen zou aftrekken van het gezamenlijke slotcommuniqué, uit onvrede over de scheve betaalverhoudingen in het bondgenootschap. Maar aan het slot van het crisisoverleg sloeg Trump een heel andere toon aan. En bewees de Navo haar institutionele taaiheid. 

President Trump vanochtend na afloop van de Navo-bijeenkomst. Foto AP

Twee dagen lang deed de Amerikaanse president Trump de Navo op haar grondvesten schudden, maar uiteindelijk gingen hij en de door hem aangevallen Europese bondgenoten zichtbaar opgelucht uit elkaar. Trump claimde donderdag dat hij erin is geslaagd de Europeanen aan te zetten tot hogere uitgaven voor defensie. De Europeanen klampten zich vast aan het ook door Trump onderschreven communiqué van woensdag dat bestaande afspraken bevestigt: in 2024 moeten ze 2 procent van het bruto nationaal product te besteden aan defensie.

Navo-leiders onderbraken donderdagochtend hun programma voor een crisisbijeenkomst over de uitgaven. Een ‘robuust’ debat, aldus premier Mark Rutte. ‘Intens’, zei de Duitse bondskanselier. Trump zelf, die de discussie had aangezwengeld, zei dat het ‘een beetje hard was, voor een tijdje’. Na afloop kraaide hij victorie, in tal van superlatieven: het waren ‘twee fantastische dagen’, de bondgenoten hebben hun aangegane verplichtingen ‘wezenlijk versterkt, en ‘nu hebben we een zeer, zeer krachtige Navo’.

‘Diep ongelukkig’

Aan het begin van de dag had hij gezegd ‘diep ongelukkig’ te zijn over de ongelijke lastenverdeling binnen het trans-Atlantische bondgenootschap. Er gingen zelfs geruchten dat hij dreigde uit de Navo zou stappen, wat later door Navo-leiders werd ontkend.

De schrik zat er goed in op het Navo-hoofdkwartier. Doorgewinterde functionarissen sprake over ‘dramatische’ en ‘ongekende’ ontwikkelingen. Gevreesd werd dat Trump zijn handen zou aftrekken van het woensdag gepubliceerde, gezamenlijke communiqué, zoals hij eerder dit jaar na de G7-top had gedaan. Er was de leiders veel aan gelegen een tevreden Trump te zien vertrekken.

Aan het slot van het crisisoverleg sloeg Trump een heel andere toon aan: ‘Ik geloof in de Navo’. Hij suggereerde dat hij van de bondgenoten de toezegging had gekregen dat ze hun defensie-uitgaven, die ver achterblijven van die van VS, in versneld tempo zullen verhogen. Ook zouden ze bereid zijn de afgesproken 2 procent te overschrijden, zoals hij wil.

De Franse president Macron noemde de discussie tussen de regeringsleiders donderdag 'respectvol'. Foto REUTERS

Geen nieuwe toezeggingen

De Franse president Emmanuel Macron was de eerste die dat tegensprak. Er zijn volgens hem geen nieuwe toezeggingen gedaan, en hij verwees naar het eerdere communiqué: ‘’Het bevestigt het doel van 2 procent in 2024. Dat is alles’. Premier Rutte zei dat die afspraken ‘staan’.

Trump stelde dat door zijn druk op de bondgenoten de gezamenlijke uitgaven zijn gestegen, zij het onvoldoende in zijn ogen. Feit is dat sinds de eerste Navo-top met Trump, vorig jaar, de uitgaven van de Europese lidstaten en Canada met tientallen miljarden toenamen. En wel voor het eerst sinds het einde van de Koude Oorlog, beklemtoonde Navo-chef Jens Stoltenberg deze week keer op keer.

Meer een eenheid

Stoltenberg poneerde aan het slot van de top de stelling dat de heftige discussies het bondgenootschap geen kwaad hadden gedaan. Integendeel. ‘De Navo is nu meer een eenheid dan ervoor. We zijn er sterker door geworden’. Wat volgens hem niet wegneemt, dat Europa en Canada nog veel moeten doen om de eerlijker lastenverdeling te bereiken waarop Trump blijft hameren.

Voor nu is iedereen tevreden dat een echec als bij de G7 is voorkomen. De Navo bewees haar institutionele taaiheid. Behalve een bondgenootschap is het een bureaucreatie met vaste procedures en methoden voor het beslechten van geschillen. Het gezamenlijke communiqué is het beproefde instrument voor het kanaliseren en smoren van de in dit geval populistische energie van de Amerikaanse president.

Trump heeft niet het geduld en niet het gevoel voor semantische subtiliteiten om zich persoonlijk met slotverklaringen te bemoeien. Zo kon gebeuren dat hij uit het besprokene vermeende concessies peurde en die, verpakt in euforische taal, presenteerde als een overwinning, terwijl Macron en de andere leiders nuchter verwezen naar de in het communiqué herbevestigde bestaande afspraken.

Een Navo-diplomaat had al voor de top gezegd: een kwestie van het hoofd koel houden, niet laten meeslepen en het communiqué gebruiken om de minimale consensus te consolideren en codificeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.