NIEUWSPopulariteit Trump

Trump begint ’m te knijpen nu zijn populariteitscijfers kelderen

Ziet Donald Trump de afgrond naderen? Kennelijk is de president in ieder geval wel bezorgd over zijn kelderende populariteitscijfers te midden van een corona-epidemie die nog aanhoudt, een aanzwellend leger werklozen en protesten in het hele land na de dood van George Floyd onder de knie van een politieagent.

Donald Trump donderdag op het gazon van het Witte Huis op weg naar de presidentiële helikopter voor een trip naar Texas en New Jersey.Beeld AFP

Trumps campagneteam dreigde met gerechtelijke stappen tegen televisiezender CNN als die niet een ‘oneerlijke’ opiniepeiling zou intrekken waaruit blijkt dat hij flink achter staat op zijn Democratische rivaal Joe Biden. Normaal hoor je dat soort dreigementen in landen als Venezuela, reageerde CNN.

Inderdaad lijkt de 14 punten voorsprong die CNN noteerde voor Biden veel, maar ook andere opiniepeilingen duiden erop dat Trump steeds meer terrein begint te verliezen. Zelfs de staat Iowa, die hij in 2016 nog met gemak binnensleepte, is volgens de peilingen niet meer zeker voor hem.

Controversiële massabijeenkomst

Geen wonder dat Trump staat te trappelen om weer op campagne te gaan. Volgende week wil hij zijn eerste massabijeenkomst houden in Tulsa, Oklahoma, hoewel het aantal coronagevallen daar juist begint toe te nemen. Kennelijk ziet de president het risico ook: alle aanwezigen moeten een verklaring ondertekenen dat zij Trumps campagne niet verantwoordelijk zullen stellen als zij besmet raken.

Ook op een andere manier is keuze voor Tulsa explosief: hier richtten witte inwoners in 1921 een slachting aan onder de zwarte bevolking. Opvallend is ook de dag die Trump voor zijn rally had gekozen: Juneteenth (19 juni), de dag waarop de zwarte Amerikanen de definitieve afschaffing van de slavernij vieren. 

Zwarte leiders noemden de keuze voor Tulsa en de Juneteenth een ‘klap in het gezicht’, maar volgens het Witte Huis wil Trump op de bijeenkomst juist de 'successen’ laten zien die hij voor de zwarte gemeenschap heeft bereikt. Uiteindelijk ging Trump vrijdagavond laat toch door de knieën voor protesten en besloot hij de bijeenkomst een dag uit te stellen.

In ieder geval lijkt het ook door de keuze voor Tulsa een wel heel onhandige poging van Trump om de schade te repareren die hij de afgelopen weken heeft opgelopen met zijn reactie op de protesten en rellen die uitbraken na de dood van George Floyd.

Kritiek uit eigen partij

In de Republikeinse Partij wordt met toenemende zorg gekeken hoe de president zich in de nesten heeft gewerkt met zijn ronkende ‘LAW & ORDER’-tweets, zijn dreigementen het leger in te zetten en zijn gebrek aan empathie op een moment van nationale crisis.

Een veeg teken voor de Republikeinen was dat zelfs generaal Mark Milley, stafchef van de Amerikaanse strijdkrachten, openlijk verklaarde dat hij zich niet had moeten lenen voor Trumps politieke theaterstukje met de bijbel bij een kerk tegenover het Witte Huis, nadat ordetroepen het gebied hadden schoongeveegd. ‘Ik had daar niet moeten zijn’, erkende Milley.

Ook enkele prominente Republikeinen, zoals Colin Powell en Mitt Romney, namen openlijk afstand van de president. De meeste Republikeinse kopstukken wrongen zich echter in allerlei bochten om geen kritiek te hoeven leveren op Trump nadat hij in een tweet had gesuggereerd dat de 75-jarige betoger uit Buffalo die een ernstige hoofdwond opliep nadat agenten hem hadden omgeduwd, een provocateur was. ‘Niet gelezen’, ‘Ik reageer niet op tweets’, of zelfs ‘Ik heb dat hele incident nooit gezien’, hielden ze zich op de vlakte.

Voor de meeste Republikeinse Congresleden zit er niets anders op dan Trump te steunen, nadat in 2016 was gebleken dat hij de achterban van de Republikeinse Partij beter kende dan zij. Senator Ted Cruz en zijn collega Lindsey Graham deden Trump toen nog af als een ‘lafaard’, een ‘pathologische leugenaar’ en een ‘onverdraagzame racist’ die niet in de Republikeinse Partij paste. Maar nu Trump hun partij als een koekoeksjong heeft overgenomen, hebben ze geen overlevingskans meer als ze zich tegen het nieuwe boegbeeld van hun partij keren.

Giftig mengsel

Toch maken veel Republikeinse Congresleden zich zorgen dat Trump niet aanvoelt hoe Amerika is veranderd door het giftige mengsel van de corona-epidemie, de economische neergang en de woede over de dood van Floyd. Driekwart van de Amerikanen erkent nu dat racisme en discriminatie een reëel probleem vormen in de VS.

Trumps populariteit onder de Republikeinen is nog steeds aanzienlijk, maar zijn grootste probleem is dat hij veel onafhankelijke kiezers van zich heeft afgestoten door zijn optreden in de afgelopen weken. Vooral onder vrouwen heeft hij volgens de opiniepeilingen de afgelopen tijd veel steun verloren met zijn oorlogszuchtige taal.

De president hoopt een uitweg te vinden door in te spelen op de angstgevoelens van de Amerikanen. Hij probeert de Democraten af te schilderen als aanhangers van radicale voorstellen om de politie af te schaffen – niet bepaald een slim idee in een land waar honderden miljoenen vuurwapens in omloop zijn. In 2019 werden ruim 15 duizend Amerikanen doodgeschoten, van wie duizend door de politie, veruit de meesten bewapend.

Maar Biden en andere Democratische kopstukken hebben zich niet in die val laten lokken: zij zijn voor hervormingen bij de politie en extra geld voor projecten in arme wijken, maar niet voor radicale voorstellen de politie te ontmantelen.

In een poging de Democraten de wind uit de zeilen te nemen, kondigde Trump donderdag nieuwe regels aan die moeten garanderen dat de politie ‘de straten met compassie domineert’.  Maar het is de vraag of Trump zich daarmee uit zijn geïsoleerde positie kan bevrijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden