Trump: aanval op Syrië kan 'zeer binnenkort zijn of niet zo snel'

President Trump heeft donderdag ontkend dat hij uit de school heeft geklapt over een ophanden zijnde aanval op Syrië. 'Ik heb nooit gezegd wanneer een aanval zou plaatsvinden', aldus de president in een tweet. Trump reageerde op de commotie die was ontstaan nadat hij woensdag had aangekondigd dat er 'raketten aankomen' om Syrië te straffen voor de 'gifgasaanval' in Douma.

Oorlogsschip de USS Donald Cook koerst af richting Syrië in afwachting van een bevel van de Amerikaanse president. Beeld EPA

'Het kan zeer binnenkort zijn of helemaal niet zo snel', aldus de president over een eventuele militaire campagne tegen Damascus. Trump overlegde woensdag met zijn militaire adviseurs over Syrië. Ook sprak hij telefonisch met de Turkse President Erdogan en met de Britse premier May. Trump en May willen allebei aan Syrië duidelijk maken dat 'het gebruik van chemische wapens niet zonder consequenties is. Daarnaast is het belangrijk om toekomstig gebruik van chemische wapens door het regime van Assad te ontmoedigen', aldus het ministerie van May in een verklaring. 'Beide landen hebben afgesproken nauw samen te werken aan een internationale reactie.'

May overlegde donderdag tevens met de Franse president Macron over de deelname van beide landen aan een Amerikaanse strafexpeditie tegen Syrië.

Trumps ontkenning komt nadat het Witte Huis woensdag al had benadrukt dat er nog geen tijdschema klaar is voor militaire actie. Een woordvoerder liet toen weten dat de president een aantal opties openhoudt, 'niet alleen militaire'. Eerder op de dag sloeg Trump nog een heel andere toon aan. 'Maak je klaar Rusland, want ze komen eraan, mooi, nieuw en 'slim'', foeterde Trump op Twitter na een Russische dreigement om Amerikaanse raketten boven Syrië neer te schieten.

Rusland had gewaarschuwd voor een directe militaire confrontatie als de Verenigde Staten Syrië aanvallen. Zo dreigde de Russische ambassadeur in Libanon dat Amerikaanse lanceerinstallaties in dat geval zullen doelwit zullen zijn. 'Rusland had geen vrienden moeten worden met een beest dat zijn eigen volk vermoordt, en daarvan geniet', reageerde Trump.

Een half uur later nam de president gas terug: de relatie met Rusland is volgens hem nog slechter dan tijdens de Koude Oorlog, terwijl daar geen goede reden voor is. 'De Russen hebben ons nodig om hun economie te ondersteunen', zei Trump. 'Alle landen moeten juist samenwerken. Zullen we de wapenwedloop stoppen?'

Spanningen

De Russische president Poetin heeft niet expliciet op de dreigende aanval op Syrië gereageerd, maar sprak woensdag zijn zorg uit over de spanningen. 'De internationale situatie wordt steeds chaotischer', zei hij bij een ontmoeting met nieuwe buitenlandse ambassadeurs in Moskou. 'Wij hopen dat het gezonde verstand uiteindelijk zal zegevieren en de internationale betrekkingen een constructieve kant op gaan.' Iets eerder had het Kremlin al fijntjes via een woordvoerder laten weten dat Moskou zich niet te wil mengen in 'Twitterdiplomatie'.

Na de Twitter-tirade van Trump sloeg de Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis een voorzichter toon aan, en zei dat de VS de informatie over de vermeende gifgasaanval nog onderzoeken. Op de vraag of er genoeg bewijs is dat het Syrische regime hier achter zit, zei hij: 'We werken er nog aan'. Volgens de Britse premier Theresa May wijst alles erop dat dit wel het geval is. 'En het gebruik van chemische wapens kan niet ongestraft blijven', zei ze woensdag in Birmingham. Britse kranten melden dat May nog niet heeft besloten of het Verenigd Koninkrijk meedoet aan een eventuele aanval. Het Britse kabinet komt donderdag bijeen om de situatie te bespreken, aldus een woordvoerder van de premier.

Begrip

Het Nederlandse kabinet heeft begrip voor een eventuele vergeldingsaanval van de Amerikanen op Syrië, zei minister Ank Bijleveld van Defensie woensdag in Nieuwsuur. De Amerikaanse regering heeft Nederland niet om steun gevraagd bij een eventuele aanval op Syrië. Minister Stef Blok (Buitenlandse wilde woensdag in de Tweede Kamer niet over de situatie speculeren, maar hoopt dat de Verenigde Naties snel toegang krijgen tot het gebied. De minister veroordeelt de tweet van Trump, en zegt dat de woordkeuze niet de onze is. 'Het is echt ongepast.'

Ondertussen bereidt Syrië (dat de dreigementen van Trump 'roekeloos' en 'een gevaar voor de internationale vrede en veiligheid noemt) zich voor op een mogelijke Amerikaanse aanval. Zo zijn er berichten dat Syrische Soekhoi's en Mig's al zijn verplaatst naar de luchtmachtbasis Hmeymim bij Latakia in Noord-Syrië. Deze basis wordt door de Russische luchtmacht gebruikt en geldt als het hoofdkwartier van de Russen in Syrië. Hmeymim, zo weet Assad heel goed, zullen de VS nooit aanvallen. Persbureau AP meldt dat sommige burgers voedsel inslaan en schuilkelders prepareren.

Het Syrische regeringsleger heeft Douma inmiddels volledig in handen, zegt een Russische legerfunctionaris tegen persbureau TASS. De Russische militaire politie zou worden ingezet om de orde in de plaats te bewaren.

Zorgen

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres heeft de leden van de VN-Veiligheidsraad opgeroepen de situatie in Syrië niet verder uit de hand te laten lopen. De VN-chef heeft de ambassadeurs van de vijf permanente leden van de VN-raad gesproken en hen zijn zorgen over de patstelling in de raad kenbaar gemaakt, zo liet hij woensdagnacht weten. Volgens Guterres moet het alleen gaan om het beëindigen van het 'verschrikkelijke lijden van de Syrische bevolking'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.