True West van Shepard krijgt bij Stan nieuwe glans

True West van Sam Shepard door Toneelspelersgroep STAN. In: Brakke Grond, A'dam. STAN daar nog te zien t/m 11 maart....

Wie genoeg heeft van oogverblindende decors, bizarre kostuums of betoverende lichteffecten en op het toneel wel eens wat anders wil zien dan acteurs die als marionetten rondstappen in het concept van een regisseur, kan terecht in de Amsterdamse Brakke Grond bij de Vlaamse Toneelspelersgroep STAN.

Het groepje van vier eigenzinnige jonge acteurs is inmiddels uitgebreid en hun stijl is gegroeid. Ze brengen de tekst terug tot de essentie en voegen daar hun persoonlijke statements aan toe. Met minimale middelen, maar met een sublieme tekstbehandeling brengen ze de woorden tot leven. Het is typisch acteurstheater waar geen regisseur aan te pas komt.

Van Discordia namen ze het respect voor klassieke teksten over. Na Shakespeare, Tsjechov en Ibsen komen nu meer eigentijdse schrijvers aan bod, zoals Herzberg, Rijnders, maar ook de Amerikaan Sam Shepard. Van hem zag ik True West, dat vorig seizoen al twee keer te zien was, onder andere bij De Appel. Maar STAN geeft het stuk nieuwe glans.

Twee broers treffen elkaar in het huis van hun moeder. De een is een beginnend scenarioschrijver met contacten in Hollywood, de ander een looser die niet uit de voeten kan met de Amerikaanse samenleving. Hij vluchtte ooit de woestijn in, leeft van diefstallen en gooit in dat huis de zaak goed overhoop.

De twee leggen elkaar het vuur na aan de schenen en daar krijgen ze hier alle ruimte voor. De acteurs hoeven zich bij STAN niet te bekommeren om een uitvoerig decor of omslachtige rekwisieten. Luc Perceval zit in een fauteuil, Frank Vercruyssen hangt op de bank en vanuit die positie bestoken ze elkaar.

Aanvankelijk heeft Perceval het hoogste woord, hij oogst lach na lach, terwijl Vercruyssen in de verdediging gaat. Maar later draaien de rollen om en zit Perceval in het nauw, terwijl Vercruyssen de dienst uitmaakt. Want in dit gevecht tussen broers zien we vooral hoe twee superieure acteurs zich met elkaar meten.

Shepards tekst wordt in deze kaalslag alleen maar pakkender en krijgt een frisheid alsof het stuk gisteren is geschreven. Ineens gaat het niet alleen over het gezin als bron van menselijke ellende of over het geromantiseerde coyotebestaan, maar draait het erom wat je moet met je ambities en dromen.

STAN is ook nu weer in staat zonder enig effectbejag een voorstelling te creëren die zich ook afspeelt in het hoofd van de toeschouwer. De fantasie en de hersens worden weer eens aangesproken en dat is een verademing in een seizoen waarin die twee maar al te vaak werkeloos toezien.

True West is alleen nog in Vlaanderen en Rotterdam te zien, de voorstelling is onderdeel van een serie, Kleine bezetting, waarin de groep elke avond een ander stuk speelt. Vanavond in Amsterdam nog Kleine bezetting, geschreven en gespeeld door de acteurs Jolente de Keersmaeker en Willy Thomas. Morgen Echec van Wanda Reisel op één avond met Pick-up van Gerardjan Rijnders.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.