Trouw tot in het bejaardenhuis

Classic rock is niet van vroeger. De rockstijlen uit de jaren zeventig mogen dan 'officieel' uit de mode zijn, de schare devote liefhebbers is onverminderd groot....

Door Menno Pot

Het is een cultuurpodium zoals er de afgelopen tien jaar wel meer zijn verrezen: in Tilburg, in Breda, in Amstelveen. En dus ook, in het geval van De Boerderij, aan de uiterste rand van Zoetermeer. Vrijstaande nieuwbouw, architectonisch verantwoord, maar ook een tikje steriel. Kortom: een typisch relikwie van de Nederlandse popcultuur uit de jaren negentig.

Maar dat is de buitenkant. De concertaffiches in de hal maken dat je je in de jaren zeventig waant: de Nederlandse progressive rock-groep Alquin is net op bezoek geweest, later deze maand volgen Ekseption, Mother's Finest en Thin Lizzy. Voor oktober staan Nazareth en Cuby & The Blizzards al gepland, plus een speciale Jimi Hendrix-tribute met gitaarhelden Steve Lukather (Toto) en Jan Akkerman (ooit Focus).

De gemiddelde muziekliefhebber heeft hun namen opgeborgen in een stoffig laatje in het achterhoofd. Maar De Boerderij zal voor ze volstromen, al spelen er in sommige bands nog maar enkele originele bandleden mee. In De Boerderij zijn ze tot in lengte van dagen welkom: de mannen zonder wie het Nederlands Kampioenschap Luchtgitaar er nooit was geweest.

De Boerderij is het Nederlandse epicentrum van wat tegenwoordig als classic rock bekend staat. Ouwe lullen? Dat zeker. Maar, om te spreken met bezoeker Harry: 'Nog altijd stukken beter dan die shit van tegenwoordig.' Hij wijst op zijn T-shirt van Ten Years After: 'Dit is tenminste échte muziek. Niks geen computergedoe, of concerten van twintig minuten.'

Classic rock is de verzamelnaam voor gitaarrock uit de oude doos, waarbij het accent ligt op de jaren zeventig. Het zijn genres die uit de mode zijn geraakt en vaak verworden tot anachronismen, maar die nog altijd op de voet worden gevolgd door een devoot liefhebberspubliek. Een exacte afbakening is er niet: classic rock is een ruim begrip. Maar vroege hardrock met bluesinslag (Led Zeppelin, maar ook AC/DC), southern rock en rootsrock (Lynyrd Skynyrd, evenals The Eagles en CreedenceClearwater Revival) en progressieve of symfonische stijlen (Pink Floyd, Yes) vormen de basis.

De cultus bevindt zich buiten het blikveld (en de interesse) van de gemiddelde Paradiso-bezoeker, Oor-lezer of VPRO-luisteraar. Maar marginaal? Nee hoor. Dit weekeinde trekken dertigduizend liefhebbers naar Lichtenvoorde in de Achterhoek, voor het Arrow Classic Rock Festival. Dertigduizend! Dat is meer dan een halve Pinkpop. Er zijn maar weinig zomerfestivals van een dergelijke omvang. Op het affiche prijken de namen van onder andere Wishbone Ash, Lynyrd Skynyrd, Manfred Mann's Earth Band, Uriah Heep, Status Quo, Thin Lizzy en afsluiter Deep Purple.

De ware classic rocker heeft zijn eigen websites en lijfbladen, zoals het Engelstalige Classic Rock. In Nederland wordt hij het best bediend door maandblad Aloha. Hij heeft zijn eigen circuit van popzalen: De Boerderij in Zoetermeer, De Lantaarn in Hellendoorn of het Podium in Hardenberg.

En dan is er natuurlijk nog de radiozender waaraan het festival van dit weekeinde zijn naam ontleent: Arrow Classic Rock Radio. Per maand stemmen 1,3 miljoen individuele luisteraars af op de zender. Arrow kwam eind mei in het nieuws als een van de slachtoffers van de nieuwe verdeling van FM-frequenties. Sindsdien moet de zender het doen met een kabel- annex AM-frequentie.

Arrow Classic Rock Radio opereert vanaf het Buitenhof in Den Haag, en dus is het voor directeur Ad J. Ossendrijver maar een kort ritje naar De Boerderij. De zaal staat in de aanloop naar het festival in het teken van de Arrow Rock Awards, een talentenjacht met als inzet een optreden op het hoofdpodium van het festival. Ossendrijver is juryvoorzitter.

Vanuit de zaal klinkt het geluid dat de classic rocker zijn leven lang trouw heeft gezworen: een fundament van blues met repeterende gitaarloopjes, een groovend basgeluid en hoge, gedragen zang van - in dit geval - een vrouwenstem. In vrijwel elk nummer is ruimte voor een ouderwetse gitaarsolo. 'Classic' klinkt het zeker, maar de uitvoerende band (Lianan Shee uit Den Haag) blijkt te bestaan uit muzikanten van pakweg een jaar of 25.

'Ja ja, dit is wel effe wat anders dan al die r & b en house', brult Ossendrijver boven de massieve rock van Lianan Shee uit. Hij is van plan door te vechten voor een FM-'kavel' voor zijn Arrow. Want het is een schande dat het kabinet van mening is dat het laatste 'restkavel' klassiek als bestemming moet krijgen. Classic FM lijkt de voornaamste kanshebber. Arrow zal een kort geding aanspannen als het restkavel niet in de wacht wordt gesleept.

Ossendrijver: 'Er is al een hele publieke zender voor klassieke muziek. En dan heb je ook nog de Concertzender. Het kabinet kiest voor klassiek omdat dat dat nu eenmaal als ''cultuur'' wordt gezien. Maar voor mij en heel veel anderen hebben Neil Young en Pink Floyd minstens evenveel culturele waarde als Mozart en Bach. Men denkt blijkbaar dat Radio 3FM, de zogenaamde popzender, ons soort muziek wel draait. Nou, mooi niet. Je hoort nergens classic rock.'

Dat is waar als je het begrip 'classic rock' zo eng interpreteert als de meeste fansites op internet, het tijdschrift Classic Rock of de programmeurs van het Arrow Classic Rock Festival: bij hen is de classic rock duidelijk afgebakend en in de praktijk een synoniem voor seventies rock. Arrow Classic Rock Radio houdt er een veel ruimer definitie van de term classic rock op na, die de verzamelterm iets willekeurigs geeft. Ook Anouk, Kane en Bløf worden op de zender gedraaid. De criteria, volgens Ossendrijver: 'Échte drums, échte gitaren en een zekere rauwheid. Het begint bij de vroegste singles van de Stones, en het eindigt bij de laatste single van de Earring. We trekken de grenzen op ons gevoel. Sommige nummers van Bløf vinden we geschikt, maar Acda & De Munnik niet. Er zijn ook seventies-rockbands die we niet draaien. Mud, bijvoorbeeld. Te glad. De ultieme classic-rocksong? Radar Love van de Golden Earring.'

Het optreden op het Arrow Classic Rock Festival wordt in de wacht gesleept door de band Superfloor uit Arnhem, een band met funky gitaarriffs, een zangeres als blikvanger en - zoals het hoort - een langharige gitaarvirtuoos als stuwende kracht. 'Je ziet het', zegt Ossendrijver, die na het bekendmaken van de winnaar verwensingen van de meegereisde aanhang van de verliezende bands naar zijn hoofd geslingerd krijgt. 'Classic rock is niet per definitie van vroeger. Er is veel nieuw talent. Veel jonge muzikanten, vooral gitaristen, raken geïnspireerd door het werk van Led Zeppelin en Yes.'

Dat is vast en zeker zo, maar de classic rocker staat toch vooral bekend om zijn eindeloze trouw aan de helden van weleer. Sterker: het Londense platenlabel Eagle Records is er vrijwel volledig van afhankelijk. Het label werd in 1997 opgericht door de Brit Lindsay Brown, die in de jaren zeventig platenbaas was van groepen als Yes, The Who en Uriah Heep. Oude rockers die door hun major platenmaatschappij aan de dijk worden gezet, kunnen altijd terecht bij Eagle. Het label geldt als het bejaardenhuis van het rockcircuit, bewoond door dinosaurussen als Dio, Alice Cooper, Yes, Humble Pie, Spooky Tooth en Jethro Tull.

'Een fascinerend label', zegt Martijn van Duivenboden, die als labelmanager bij de Nederlandse distributeur van Eagle (Play It Again Sam) verantwoordelijk is voor de Nederlandse marketing. 'Het zijn artiesten met een trouwe fanbase, zodat je vrijwel verzekerd bent van omzet. Nieuw publiek boren de Eagle-artiesten meestal niet meer aan, maar echte flops zijn zo goed als uitgesloten. Een marketingbudget is nauwelijks nodig. Je hoeft de doelgroep er alleen maar op te wijzen dat de cd verschenen is. Ook negatieve recensies doen hun werk.'

De doelgroep is vrijwel geheel mannelijk, ouder dan 35 jaar en vooral woonachtig in het oosten en zuiden van Nederland. Van Duivenboden: 'In Duitsland en het zuidoostelijk deel van Nederland is classic rock populairder dan waar ook in Europa. Een platenzaak als Sounds in Venlo verkoopt erg veel Eagle-cd's. Bij Get Records of Concerto in Amsterdam is dat, op zijn zachtst gezegd, wat minder.'

Vrijwel zonder media-aandacht of promotie gingen van Yes' Magnification (2001) in Nederland zo'n tienduizend exemplaren over de toonbank. Cry van de Simple Minds (2002) 'deed' twaalfduizend exemplaren. Ter vergelijking: dat is ongeveer evenveel als een met veel bombarie gelanceerde en door een mediahype voortgestuwde band als The Strokes. 'En dan te bedenken dat ik voor die Simple Minds-plaat een mediabudget van maar vijfhonderd euro heb gebruikt', zegt Van Duivenboden.

De stal van het Eagle-label laat ook zien dat het idioom van de classic rock uitdijt met de tijd. Met de jaren worden steeds nieuwe generaties rockartiesten'classic'. Als het maar toegankelijke, ambachtelijke en - volgens de website van Arrow Classic Rock Radio - 'geen extreme' rock is.

Verschillende door majors afgedankte groepen die hun hoogtijdagen beleefden in de jaren tachtig (Simple Minds, The Pretenders) of zelfs de vroege jaren negentig (Therapy?, The Levellers) zijn inmiddels door Eagle ingelijfd. 'Zie het als het scouten van jong talent', grinnikt Van Duivenboden. 'Eagle houdt bands als The Cranberries scherp in de gaten. Als die bij hun label overboord vallen, is Eagle er meteen bij.'

Bij Arrow Classic Rock Radio lopen ze op de ontwikkeling vooruit: het toegankelijker werk van nineties-artiesten als Radiohead, Anouk, de Smashing Pumpkins en Pearl Jam worden gedraaid. Directeur Ossendrijver: 'Je moet het begrip ''classic'' bij ons vooral zien als aanduiding voor muziek die eeuwigheidswaarde heeft, net als Neil Young, Pink Floyd en Led Zeppelin. Ooit zullen de bejaardenhuizen volstromen met mensen die de prisma van Dark Side Of The Moon als tatoeage op hun armen hebben staan. Die rollen een stevige joint en gaan lekker naar Pink Floyd zitten luisteren. Let op mijn woorden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden