Trotse stad op ijle hoogte

De Peruaanse stad Cusco, hoog gelegen in de Andes, ontwikkelt zich van backpackersbestemming tot wereldstad in pocketformaat. Met elegante hotels, befaamde koks en nieuwe musea.

De stad heeft iets ingetogens. Alsof de taxi's die hun rondjes rijden op de Plaza de Armas bescheidener klinken dan in andere steden, alsof het vriendelijke briesje van vandaag alleen waait om de regenboogvlag van het Incakoninkrijk lichtjes aan te raken.


Een paar toeristen maken foto's van de fontein met de glimmende Incaheerser. Een rode bus met op de achterkant een grote foto van de Machu Picchu, het beroemdste heiligdom dat hier niet zo ver vandaan is, houdt pauze voor de kathedraal. Een oude vrouw met koopwaar rust uit op een van de felgroene bankjes. Schoenpoetsers speuren langs de schuifelende voeten.


Zou er een Starbucks bestaan met een prettiger uitzicht?


Starbucks! Dat was even schrikken. Een filiaal van de koffieketen in een oud koloniaal gebouw aan het plein, direct naast de kathedraal (16de-eeuws, neergezet op de resten van een Incapaleis). Zijn we helemaal gék geworden?


Natuurlijk, geen Starbucks haalt het bij Ayllu, het café dat een begrip is voor alle Cusqueños, zo daar aan de plaza, aan de andere kant van de kathedraal, met de lekkere doorloopkoffie, de yoghurt met granola, en klassieke muziek nadrukkelijk op de speakers - meestal een symfonie. Maar de aartsbisschop, eigenaar van vele panden in Cusco, wilde het huurcontract niet verlengen en Ayllu moest verhuizen naar een zijstraat. Kentucky Fried Chicken was voor de kerk lucratiever.


Een KFC is er dus ook. En een paar deuren verder een McDonald's.


Op een of andere manier kan Cusco, de toeristische trekpleister hoog in het Andes-gebergte van Peru, het hebben. Zo'n twee miljoen toeristen komen hier per jaar, op een bevolking van een half miljoen, en de drukte heeft de stad niet verpest. Wie midden op het centrale plein staat, ziet amper dat er multinationale hamburger-, kip- en koffieketens zitten. Uithangborden mogen niet zomaar hier, zo zijn de regels. Omdat dit Cusco is, van halverwege de 15de eeuw tot aan 1532 de politieke en spirituele hoofdstad van het machtige Incarijk.


Cusco is boven alles trots op zijn verleden. En heel Peru is trots op Cusco. 'Wij vieren Cusco, we eren Cusco', zegt Roger Valencia, voorzitter van de Cámara Regional de Turismo. 'Wat er ook verandert, dit blijft een stad waar mensen zich verbonden voelen met de geschiedenis en met de grond waarop ze leven. Cusco is anders, Cusco zal altijd een ander tempo hebben.'


Ook architect Roberto Samanez roemt het 'collectief bewustzijn' van de Cusqueños. 'Ze willen de cultuur in stand houden. Ze houden ook in de gaten of er toch niet ergens een neonreclame opduikt. Bovendien, voor velen is het hun inkomen. Zonder erfgoed geen toerisme.'


Samanez was betrokken bij de restauratie van het gebouw waarin sinds kort het vijfsterrenhotel Palacio Nazarenas huist - met butlers, kussenmenu, handgemaakte zeepjes, en extra zuurstof in de airco vanwege de ijle lucht op 3.400 meter hoogte. Eeuwenlang zaten hier, op twee blokken van de Plaza de Armas, diverse jezuïetenordes en zusters van de Nazarenerkerk. Na een verbouwing van twaalf jaar kon Orient-Express vorig jaar zijn nieuwe hotel openen. Samanez: 'Niet alles kan een museum worden. Als een luxehotel een fresco goed bewaart, is dat prima. De overheid kan toch niet in alles investeren.'


Zo is het ook gegaan bij het buurhotel Monasterio, ook vijfsterren. Het gebouw staat op de fundamenten van het paleis van een Incaheerser, waar de Spanjaarden later het seminarie San Antionio Abad vestigden. Zelfs de barokke kapel, gebouwd in 1650, hoort nu bij het hotel - leuk voor trouwpartijen en recepties.


Cusco, voorheen vooral een backpackersbestemming en tussenstop voor de reis naar de Machu Picchu, is groot geworden. Het is een wereldstad op pocketformaat. Er zijn tophotels met kamers voor vele honderden dollars per nacht, naast moderne hostels als Mama Simona, waar je vanaf 25 soles per nacht (pakweg 7,50 euro) terecht kunt in een dorm.


Topchefs strijken neer in de Andesstad. Gastón Acurio, de beroemdste en succesvolste Peruaanse chef-kok, heeft zijn naam verbonden aan restaurant Chicha. En aan het grote plein, boven de McDonald's, kun je modern Peruviaans eten bij Limo. Italiaans bij Incanto. Biologisch bij Green Organics.


Het culturele en archeologische aanbod blijft groeien. Vorig jaar opende Casa Concha, nu feitelijk hét Machu Picchu-museum. Tienduizenden voorwerpen uit het heiligdom die 'ontdekker' Hiram Bingham had afgedragen aan de Yale University zijn honderd jaar na dato teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar - Peru. De stad heeft er zo een topmuseum bij. Dat terwijl Cusco, dertig jaar geleden op de Werelderfgoedlijst van de Unesco terechtgekomen, als geheel eigenlijk al een museum is - zelfs in vele gewone huizen en straten komen nog stenen en (kaarsrechte) voegen van de Inca's terug.


En dan zijn er natuurlijk de historische toplocaties als Sacsayhuamán, het immense Incacomplex direct boven de stad, en de Qorikancha, de Tempel van de Zon, de belangrijkste tempel van het Incarijk.


Maar kom je niet voor de geschiedenis (wat moeilijk voorstelbaar is), dan kun je tegenwoordig ook voor iets kosmopolitisch komen. Cusco heeft een Semana de la Moda Andina, de 'Fashion Week' van eind oktober. Als dat te hip is, is er het Festival van de Inheemse Aardappel.


Cusco is een ultieme mix. We eten er cavia, net als Christus tijdens het Laatste Avondmaal op het schilderij van Marcos Zapata in de kathedraal, of een Burger Club met Peruaanse twist van Gastón. Of we gaan naar de overdekte San Pedro-markt, waar de boeren en boerinnen uit de hele regio samenkomen. Daar schuiven we aan lange tafels aan voor een bouillon getrokken van koeienpoten of een soep van lamshoofd.


Wat een weelde. Geen Starbucks die dit kan bederven.


ETEN EN DRINKEN IN CUSCO

Incanto

Italiaans, Peruaans, fusion. Santa Catalina Angosta 135.


Fallen Angel

Arty, moderne internationale keuken, prachtige ambiance. Plazoleta Nazarenas 221. Luxe suites boven.


Limo

Modern Peruviaans, Portal de Carnes 236, met balkon aan de Plaza de Armas.


Chicha

Mag de naam dragen van Peru's beroemdste chef, Gastón Acurio. Keuken uit diverse regio's van het land. Plaza Regocijo 261, tweede verdieping.


Boca

Restaurant/wijnbar, aangenaam, ontspannen. Calle Ruinas 465.


Cicciolina

Bodega, tapabar, zusterrestaurant van Boca. Calle Triunfo 393, tweede verdieping.


Museo del Pisco

Geen museum maar gewoon een bar. Nationale drank in alle varianten en cocktails. Santa Catalina Ancha 398.


Green

Organicswat de naam zegt. Santa Catalina Angosta 135, tweede verdieping.


Calle del Medio

Peruaans met een twist (en een balkon aan de Plaza). Ook bar. Calle del Medio 113.


Le Soleil

Franse gourmetkeuken, inclusief Franse wijnen. Tafelen op z'n Europees. Calle San Agustin 275.


MACHU PICCHU

Cusco is de uitvalsbasis voor de Machu Picchu, een van de topattracties van Zuid-Amerika. Een bezoek aan de Incastad kan niet op de bonnefooi. Per dag mogen 2.500 mensen naar binnen. Koop een entreebewijs op machupicchu.gob.pe (128 soles, 35 euro). Vergeet het treinkaartje niet: perurail.com (vanaf 120 dollar retour). De Inca Trail is beperkt tot 500 mensen per dag, inclusief gidsen en dragers. Check machupicchu.gob.pe voor beschikbaarheid en reisorganisaties met licensie. In februari is de route dicht voor onderhoud.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden