Trotse Masai wordt geveld door een computerfout

Stembelust zijn de Kenianen zeker. Er hangt na decennia verandering in de lucht, nu president Daniël arap Moi terugtreedt. Maar niet iedereen mag stemmen: de registratie deugt nogal eens niet....

Timoi is een Masai, een lid van het nomadische krijgersvolk in het zuiden van Kenia. Een bedachtzame man van 58, die weet dat verkiezingen gaan over 'verandering', maar er niet zeker van is dat die nu ook gaat komen. 'Het leek een beetje routine geworden om te gaan stemmen', zegt hij. 'Maar dit keer heeft het toch wel iets historisch.'

Zo'n tien miljoen Kenianen konden vrijdag stemmen; voor een president, voor parlements- en voor gemeenteraadsleden. De meeste aandacht gaat als altijd uit naar de nieuwe sterke man. Wordt het oppositiekandidaat Mwai Kibaki, of Uhuru Kenyatta namens de regeringspartij KANU? 'Het wordt in elk geval een Kikuyu', zegt Timoi, bewust als hij is van de etnische lijnen die nog altijd scherp door het land lopen.

In een gehucht een paar kilometer verderop staan de Masai strak in de rij voor het schoollokaaltje waar de stembussen zijn neergezet. Alle 389 geregistreerde kiezers lijken tezamen uit de savanne te voorschijn te zijn gekomen om het kruisje of streepje bij hun favoriet te zetten. De stokken waarmee de mannen zich tegen wilde beesten beschermen, laten ze bij de ingang achter. Menigeen loopt echter met een dolk op zijn heup ongehinderd het gebouw binnen.

'Veel mensen hier kunnen niet lezen en schrijven', vertelt Evah Kiok, die namens de Kiescommissie in de lagere school van Kumpa zit. En dus worden voor hen de namen van de kandidaten voorgelezen, met de vingers wijzend over het stembiljet.

Nesenre ole Lesalon heeft pech. In de nummers op zijn identiteitskaart en die op zijn stemkaart zit één verschil. De wet zegt dat hij nu niet mag stemmen. Lesalon berust, maar begrijpt er niets van. Een trotse Masai, geveld door een moderne computerfout.

Zo'n honderd kilometer noordwaarts, in de hoofdstad Nairobi, gaat het er op sommige plekken minder gemoedelijk aan toe. In de sloppenwijk Embakasi schreeuwt Francis Ruknaro om gerechtigheid. Hij heeft een stemkaart, maar zijn naam staat niet in het register. Nog zo'n honderd mensen blijken dezelfde klacht te hebben. 'Ik stond hier al om vijf uur met een zaklantaarn voor de deur', zegt Ruknaro. 'En nu mogen wij niet stemmen. Ik wil stemmen. Ik wil verandering!'

Sloppenwijken als Embakasi in het oosten en Kibera in het westen van de hoofdstad zijn bolwerken van NARC, de oppositie. Volgens de partij kan het geen toeval zijn dat juist daar zo veel kiezers hun naam zien ontbreken.

Zo'n 150 jongemannen rukken naar het kieslokaal op. 'We worden bestolen', roept de een. 'We steken de zaak in brand', oppert een ander. De vertegenwoordiger van de kiescommissie wordt in het nauw gedreven. Het geschreeuw gaat over in trekken en duwen. Even lijkt het uit de hand te lopen. Dan bedenkt iemand een compromis. De eerste registratie is met de hand gedaan. Als dat oorspronkelijke boekwerk is gevonden, kan wellicht alsnog een poging worden ondernomen de namen van de stemmers op de lijst te vinden. Of het ook mag van de wet, is echter nog een vraag. Lange onderhandelingen zijn het gevolg.

De stembereidheid is groot. De opkomst zou wel eens 80 procent kunnen bedragen. Maar niet iedereen heeft dus zelf de stem kunnen uitbrengen. 'Geeft niks', zegt een opgewekte oppositie-aanhanger in Embakasi tegen de boze Francis Ruknaro. 'Wij hebben ook voor jóu gestemd. We willen allemaal verandering.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden