Analyse Democratisch debat

Trots verleden blijkt achilleshiel Biden – en daar maakt senator Harris gretig gebruik van

Het belangrijkste slachtoffer van winnaar Kamala Harris (rechts) was ex-vicepresident Joe Biden (links). In het midden senator Bernie Sanders. Beeld REUTERS

Het duurt nog bijna een jaar voor de ultieme consequentie van de Democratische debatten van woensdag en donderdag duidelijk wordt, maar er zijn al wel een paar voorzichtige conclusies te trekken. 

Eén: zo links als het nu is, is het Democratische veld in decennia niet geweest. Twee: ongelijkheid, gezondheidszorg en immigratie lijken de belangrijkste thema’s te worden. Drie: met ex-vicepresident Joe Biden als te kloppen kandidaat is niet alleen hij onder vuur komen te liggen, maar ook Obama’s presidentschap. Vier: hoe inhoudelijk de debatten ook waren, uiteindelijk gaat het toch ook om de vraag wie Trump aankan.

En daarmee was er een duidelijke winnaar en een duidelijke verliezer.

De winnaar was Kamala Harris, de senator uit Californië die afgelopen jaar al indruk maakte tijdens hoorzittingen in de Senaat. Donderdag bleek ze met haar ervaring als openbaar aanklager ook uitstekend te gedijen in een debatsetting, waarin ze goed voorbereide aanvallen kan uitvoeren.

Het belangrijkste slachtoffer daarvan was Biden, al maanden de koploper in de peilingen.

Vuur

Harris was zo goed, omdat de belangrijkste trends van de debatten in haar aanvallen samenkwamen. Ze koos progressieve stellingen en zette zich af tegen het (door Biden gepersonifieerde) politieke verleden. De senator  deed dat vol vuur en dat wekte vertrouwen.

Haar eerste aanval ging over immigratie. Harris vertelde dat zij het als procureur-generaal in Californië oneens was geweest met de strenge en massale deportatieorders van Barack Obama. Voor Obama kwam (aanvankelijk) elke illegale immigrant in aanmerking voor uitzetting, ook als ze geen misdaad hadden begaan. Harris vond dat gebrek aan onderscheid te ver gaan en beval haar sheriffs om daar niet aan mee te werken. Terwijl ze dit vertelde keek ze Biden aan, die aan dit beleid had meegewerkt.

Biden zei in een reactie dat zijn toekomstige uitzetbeleid zal afhangen van de vraag of immigranten ‘een zware misdaad’ hebben begaan. Zo niet, dan zou ‘de focus van uitzettingen niet bij hen moeten liggen’. Dat antwoord liet in zijn vaagheid veel ruimte voor een immigratiebeleid dat net zo streng zal zijn als dat van Obama was. Biden verdedigde de oud-president dan ook, inclusief de ruim 3 miljoen uitzettingen die plaatsvonden onder zijn leiderschap. ‘President Obama did a heck of a job.

Segregatie

Harris’ tweede aanval op Biden was nog scherper. Volledig voorgekookt, zo bleek uit een parallelle operatie op sociale media, maar daarom niet minder effectief. Ze zei dat ze het ‘als kwetsend had ervaren’ dat Biden vorige week trots had verteld over zijn samenwerking in de jaren zeventig met conservatieve senators die voor segregatie waren. ‘Dat is voor mij iets persoonlijks’, zei Harris. Daarop vertelde ze hoe zij als zwart meisje in die tijd met de bus naar een voorheen witte school werd gebracht, een essentieel element van de zogeheten integratie van witte en zwarte leerlingen, en hoe Biden zich destijds tégen deze bussen had gekeerd.

Biden: ‘Dat was een lokale beslissing van uw gemeenteraad’

Harris: ‘Maar vice-president Biden, bent u het nu met me eens dat u verkeerd zat door toen tegen de bussen te zijn? Bent u het daarmee eens?’

Biden: ‘Ik was niet tegen de bussen. Waar ik tegen was, was dat die bussen werden geregeld door het ministerie van Onderwijs. Dat is waar ik tegen was. Ik was niet tegen…’ Dat klopte niet: Biden was gewoon tegen. 

De hele buskwestie ligt gecompliceerd: Biden vond destijds dat gedwongen integratie, soms over lange afstanden, zwarte gemeenschappen kapot kon maken. Maar Biden wilde dat nu niet uitleggen, noch excuses maken. Hij zei simpelweg dat hij de ultieme verdediger was van (zwarte) burgerrechten, en was verontwaardigd dat hij daarop werd aangevallen.

‘Fakkel doorgeven’

Het maakt eens te meer duidelijk dat Bidens trotse verleden zijn achilleshiel is. Zelfs de glans van Obama is dof geworden, en dat wordt des te duidelijker naarmate Biden die glans probeert weer op te poetsen door tegen hem aan te schurken. Hij is gewoon van een andere tijd, zei een andere kandidaat, het congreslid Eric Swalwell. ‘Het is tijd dat u de fakkel doorgeeft’, zei hij. ‘Ik houd de fakkel gewoon nog even vast’, zei Biden.

Maar het was dus Kamal Harris die zich donderdag liet zien als iemand die grote mannen kan aanpakken. Het werd onder meer door CNN-commentator Van Jones met opluchting gesignaleerd. ‘Ze domineerde het podium, ze zou Donald Trump helemaal inmaken, dat heeft ze vanavond bewezen.’

Harris was niet de enige die het goed deed. Pete Buttigieg, de burgemeester van South Bend, Indiana, gaf heldere antwoorden, en verstopte zich niet toen hem gevraagd werd naar een recent incident waarbij een agent in zijn stad een zwarte man doodschoot. Hij gaf toe dat het hem niet gelukt was zijn politiekorps minder wit te maken en erkende dat er sprake is van ‘systematisch racisme’ bij de politie.

Nieuwe Obama

Het was slechts één van de uitspraken die lieten zien hoe progressief de twintig kandidaten gemiddeld zijn. Allemaal vinden ze dat illegale immigranten recht hebben op gezondheidszorg, een stelling die een paar jaar geleden nog onhoudbaar was. Bill de Blasio, burgmeester van New York, riep donderdag dat de Democratische partijen weer de ‘partij van de arbeiders’ moet worden, en pleitte voor een hoogste belastingschijf van 70 procent. Donderdag had ook Julián Castro, voormalig burgemeester van de Texaanse stad San Antonio, een sterke avond door de criminalisering van illegale grensoverschrijders ter discussie te stellen.

Grote verliezer in al dat linkse geweld was Beto O’Rourke. Hij verloor vorig jaar na een intense campagne nipt de race om een Texaanse Senaatszetel, maar hij was duidelijk niet klaar voor een debat waarin de inhoud even belangrijk was als de vorm. De Spaanse zinnetjes waarmee hij zich probeerde te redden, werden een bron van spot voor alle tv-komieken van de late woensdagavond. Zo snel kan het gaan, met een iemand die een half jaar geleden nog als de volgende Amerikaanse president werd aangeprezen: ook de nieuwe Obama is zijn glans kwijt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden